دهمین میراث ایرانی پیش چشم جهانیان

حمید بقایی، قائم‌مقام سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پس از این اتفاق درباره ثبت این اثر در فهرست جهانی می‌گوید: سازه‌های آبی شوشتر در حیات شهر شوشتر تنیده شده است که این کار حفاظت از آن را بسیار دشوار می‌کند؛ با این حال سازمان میراث فرهنگی توانسته است در تعامل با دستگاه‌های دولتی، فرمانداری، شورای شهر و شهرداری و حمایت‌های مردم از این مجموعه بخوبی محافظت کند.

حرف‌های وی چندان پر بیراه نیست؛ زیرا موضوع ریخته شدن فاضلاب‌های شهری در این سازه‌های آبی باعث شده بود تا خطر قرار نگرفتن این اثر منحصر به فرد در فهرست جهانی وجود داشته باشد؛ اما در هر صورت این اثر در فهرست جهانی به ثبت رسید، البته با این شرط که تعاملات مسوولان شهری و سازمان میراث فرهنگی نیز در این زمینه صورت پذیرد که این موضوع در پرونده میراث جهانی سازه‌های آبی شوشتر نیز قید شده است.

صادق محمدی، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان که نامش این روزها بارها در حاشیه ساخت‌وسازهای صورت گرفته، در محوطه باستانی شوش در رسانه‌های مختلف به چاپ رسیده است، این بار و پس از ثبت این اثر از کشورمان در فهرست جهانی یونسکو به «جام‌جم» می‌گوید: مجموعه سازه‌های آبی - تاریخی شوشتر به دلیل منحصر بودن علم پیچیده دانش مهندسی آب و قدمت آنها در حالی به ثبت رسیده است که اکثر آرای این کمیته را به دست آورده و به‌تنهایی به عنوان یک اثر مستقل به ثبت جهانیرسیده است.

وی در این باره می‌گوید: این اثر مطمئنا پس از به ثبت رسیدن در فهرست جهانی مورد توجه گردشگران قرار خواهد گرفت.

حرف‌های وی در حالی است که علاوه بر توجه بیش از حد گردشگران به ابنیه ثبت شده در فهرست جهانی، این آثار مورد توجه بیش از حد یونسکو نیز قرار خواهند گرفت و هرگونه اهمال و کم‌کاری درخصوص حفاظت از این آثار باعث خواهد شد که این آثار از فهرست جهانی بیرون بیایند. پرونده جهانی ثبت سازه‌های آبی شوشتر در فهرست یونسکو نزدیک به 2 سال طول کشید و در سال گذشته ناظران یونسکو موانع موجودبر سر راه ثبت جهانی این اثر را اعلام و مواردی را برای برطرف کردن آنها به مسوولان میراث فرهنگی گوشزد کردند.

از سوی دیگر، محمدحسین ارسطوزاده، مدیر پایگاه میراث فرهنگی سازه‌های آبی  تاریخی شوشتر نیز درباره ثبت این اثر به ایسنا گفت: ‌این سازه‌ها که شامل 14 اثر هستند، به‌عنوان منظومه آبی  تاریخی شوشتر، بیانگر نبوغ بشر در یک نقطه از جهانند که تا به امروز ادامه حیات پیدا کرده‌اند.

او ادامه داد: این بناها که همه بر محوریت آب هستند، شامل بند میزان، نهر گرگر، پل‌بند گرگر، آسیاب‌ها یا آبشارهای شوشتر، پل‌بند برج عیار، پل‌بند خداآفرین، پل‌بند شادروان، قلعه سلاسل، نهر داریون، پل‌بند لشکر، بند خاک، بند شرابدار، عمارت کلاه‌فرنگی و نهر ربط می‌شوند.

اما این نشست باز هم به یک میراث دیگر ایرانی تعلق داشت تا یونسکو این بار نیز مثل دوره قبل از ایران بخواهد تا سال 2010 به فعالیت‌ها و اقدامات اصلاحی خود برای خروج ارگ بم از فهرست میراث جهانی در معرض خطر ادامه دهد.

اما مگر امکان دارد در چند سال اخیر نشستی در کمیته ثبت جهانی یونسکو برگزار شود و موضوع برج جهان‌نما و خطری که برای میدان نقش جهان اصفهان به وجود آورده، در آن مطرح نشود.

این نشست نیز با بررسی مجدد پرونده برج جهان‌نما همراه بود تا اعضای کمیته میراث جهانی از دولت ایران بازهم بخواهند برای اجرای مصوبه‌های پیشین کمیته میراث جهانی و نیز نسبت به کاهش 2 طبقه از برج جهان‌نما که در گزارش‌هایی به آن اشاره کرده بودند، تلاش بیشتری داشته باشند.

کارشناسان معتقدند حضور یک اثر در فهرست جهانی گرچه به اعتبار و شناسایی آن نزد مخاطبان بین‌المللی آن اثر می‌افزاید؛ اما توجه به حفاظت و نگهداری آن پس از ثبت در فهرست یونسکو امری است که بیشتر از به ثبت رسیدن آن در فهرست جهانی باید به آن توجه شود. این امر تا جایی است که بسیاری از آثار جهانی به‌خاطر بی‌توجهی مسوولان کشورهای مختلف به قوانین نگهداری یک اثر جهانی از این فهرست خارج شده‌اند.