کره روی بمب

با اعلام این تصمیم تنش در شبه‌جزیره کره به سطح تازه‌ای رسید و پیونگ‌‌یانگ اعلام کرد بازرسی شناورهای این کشور توسط ایالات‌متحده، کره‌جنوبی و متحدان‌شان را اقدام جنگی تلقی خواهد کرد. هرچند کره‌جنوبی تاکید دارد راسا اقدام به متوقف ساختن و بازرسی کشتی‌ها در آب‌های کره‌شمالی نخواهد کرد اما این موضوع نتوانسته است از خشم پیونگ‌یانگ بکاهد و اوضاع را در شبه‌جزیره کره آرام‌‌تر کند.

شنبه گذشته یکی از سخنگوهای ارتش کره‌شمالی اعلام‌کرد پیونگ‌‌یانگ جستجو و توقیف شناورهای این کشور را نقض حاکمیت ملی می‌داند و به آن با عملیات نظامی پاسخ می‌گوید.

این بحران در حدود 2 هفته قبل با دومین آزمایش هسته‌ای کره‌شمالی که قدرتی معادل 20 کیلو تن TNT (اندکی کمتر از قدرت بمب اتمی آمریکا در جنگ دوم جهانی که ناکازاکی را با خاک یکسان کرد) شروع شد و با آزمایش‌های موشکی هفته گذشته به نقطه اوج خود رسید. این اقدامات با گزارش کره‌جنوبی دال بر از سرگیری فعالیت تاسیسات هسته‌ای اصلی کره‌شمالی مقارن شد.

همین تحولات دستمایه تصمیم مقامات ارشد سئول برای پیوستن به PSI بود که طرحی فراملیتی است و در سال 2003 میلادی توسط دولت جورج بوش، رئیس‌جمهور وقت ایالات‌متحده به مرحله اجرا درآمد. هدف از اجرای این طرح جلوگیری از فروش فناوری هسته‌ای و موشکی کره‌شمالی به سایر کشورها به عنوان منبع اصلی تامین ارز خارجی برای این کشور بود. پیش‌تر 14 کشور به این برنامه پیوسته بودند و کره‌جنوبی تا قبل از این در کنار چند کشور دیگر به عنوان ناظر در روند اجرای آن همکاری می‌کرد.

تصمیم کره‌جنوبی برای پیوستن به PSI با واکنش فوری و گرم باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات‌متحده مواجه شد که به ظاهر قصد دارد از این برنامه برای کنترل دائمی و نه‌موردی تردد کشتی‌ها در آب‌های نزدیک به سواحل کره‌شمالی به عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر پیونگ‌یانگ استفاده کند.

اقدامات اخیر کره‌شمالی علاوه بر آمریکایی‌ها دیگر اعضای شورای امنیت سازمان ملل را نیز به واکنش واداشت که با تشکیل نشستی اضطراری به بررسی وضعیت شبه‌جزیره کره پرداختند. با این حال حاضران در این نشست نتوانستند بر سر مفاد قطعنامه جدید برای تکمیل قطعنامه 1718 که در سال 2006 میلادی در محکومیت اولین آزمایش‌ هسته‌ای زیرزمینی کره شمالی به تصویب رسیده بود به اتفاق نظر دست یابند.

دولت کره‌شمالی کارشکنی آمریکا در اجرای توافقنامه به دست آمده در چارچوب گروه 6 جانبه متشکل از ایالات‌متحده، روسیه، چین، ژاپن و دو کره از جمله رفع تحریم‌ها و خروج از فهرست کشورهای حامی تروریسم وزارت امورخارجه آمریکا را علت روی آوردن به آزمایشات هسته‌ای و موشکی جدید عنوان کرده اما آمریکایی‌ها بی‌توجه به این استدلال ساز خود را می‌زنند. کاخ‌سفید در سایه تحولات اخیر به دنبال تنگ‌تر کردن حلقه فشار بر پیونگ‌یانگ است.

سنگ بنای اعمال تحریم‌ها

اگرچه قطعنامه 1718 طیف وسیعی از تحریم‌ها را برای اعمال فشار بر پیونگ‌یانگ در نظر گرفته است اما این تحریم‌ها هرگز در عمل به مرحله اجرا در نیامدند. به نظر می‌رسد کاخ‌سفید قصد دارد با توجه به شرایط موجود PSI را به سنگ‌بنای اجرای این قطعنامه تبدیل کند.

کمتر از یک ماه قبل یک کشتی حمل‌ونقل دریایی کره‌شمالی که در حال عبور از آب‌های نزدیک به سواحل سومالی در خلیج عدن بود با ارسال پیام رادیویی اضطراری از شناورهای جنگی مستقر در منطقه درخواست کمک کرد. یک رزمناو کره‌جنوبی که در همان حوالی بود یک فروند هلیکوپتر را برای ترساندن و فراری دادن راهزنان دریایی اعزام کرد.

گمان می‌رود اگر این حادثه تکرار شود دفعه بعد احتمالا رزمناوهای کره‌جنوبی همزمان با اعزام نیروی کمکی درصدد بازرسی کشتی‌های متعلق به همسایه شمالی‌ کشورشان برآیند.

اجرای جدی PSI در عین حال به بروز تنش با چین که به مهم‌ترین تامین‌کننده مایحتاج کره‌شمالی از جمله سوخت، مواد غذایی و کود شیمیایی تبدیل شده است، منجر خواهد شد. چین به PSI نپیوسته در حالی که ژاپن احتمالا در روزهای آتی به عضویت آن در می‌آید.

کره‌جنوبی که رغبتی به برانگیختن خشم همسایه شمالی خود نداشت در دوران زمامداری رو موهیون، رئیس‌جمهور فقید این کشور حدفاصل سال‌های 2003 تا 2008 به عنوان ناظر نحوه اجرای PSI را زیر نظر داشت.

خاستگاه بحران

دیدگاه‌های متفاوتی پیرامون علل انجام دومین آزمایش هسته‌ای زیرزمینی کره‌شمالی وجود دارد. برخی کارشناسان با توجه به وضعیت نامساعد جسمانی کیم ایل‌جونگ، رهبر کره‌شمالی معتقدند فضای ملتهب پس از این آزمایش‌ها زمینه را برای به قدرت رسیدن یکی از 3 پسر کیم به عنوان جانشین او هموار خواهد ساخت.

این گزینه را که پیونگ یانگ احتمالا به دنبال کسب امتیاز برای دورهای بعدی مذاکره است، هم باید مدنظر داشت اما به نظر می‌رسد لااقل در این مقطع توپ به زمین کره‌شمالی بازگشته است. این آزمایش‌ها با محکومیت جهانی روبه‌رو شده و فضا را برای همگرایی علیه پیونگ‌یانگ مساعد کرده است.بدتر آن که چین و روسیه به عنوان متحدان سنتی کره‌شمالی هم این بار رغبتی به حمایت از این کشور نشان نداده‌اند. چین که طی ماه‌های اخیر منبع اصلی تامین نیازهای کره‌شمالی بوده، ‌احتمالا این بار هم چون سال 2006 از حق وتوی خود در شورای امنیت برای تصویب قطعنامه جدید علیه این کشور استفاده نخواهد کرد.

جمع‌بندی شرایط نشان می‌دهد کره‌‌شمالی صرفنظر از دلایلی که زمامداران این کشور را به سمت اقدامات اخیرش سوق داد بازی‌‌ای را شروع کرده‌ که در نهایت دستاوردی برای پیونگ‌یانگ نخواهد داشت.

مترجم: فرزین تکلو
منبع: آسیا تایمز