ظهور آیت‌الله

مهم‌ترین دستاورد قیام ژوئن، ظهور [آیت‌الله] خمینی به عنوان یک رهبر سیاسی مذهبی بود. لحن ضدآمریکایی، مخالفت سرسختانه با صهیونیسم، اعتراض علیه استبداد شاه و بالاخره تاکید [آیت‌الله] خمینی بر دین اسلام، جمعیت انبوهی را به دور او گرد آورد. حسین مهدوی از اعضای کمیته مرکزی جبهه ملی، با علم به این موضوع می‌گوید: او [خمینی] از سوی روشنفکران ایرانی، حتی آنهایی که به اسلام عقیده ندارند به عنوان فردی دانا، بسیار باهوش و باشهامت ... تلقی می‌شود. از زمان مصدق تاکنون هیچ کس این گونه یکجا جامع صفات و عناصر مختلف نبوده است. (ص 117.)

محورهای مخالفت

رژیم خودکامه پهلوی در راستای وابستگی به آمریکا و انجام اصلاحات مورد نظر آنها تا بدانجا پیش رفت که مخالفت علما و مردم ایران را برانگیخت. امام خمینی در راس روحانیون مخالف قرار داشت که اساس مخالفت‌های ایشان از نگاه محسن میلانی در چند محور عمده خلاصه می‌شد: مخالفت علما با سیاست‌های شاه در زمان نخست‌وزیری اسدالله علم به اوج خود رسید. آنها با پیشنهاد لایحه انتخاب انجمن‌های ایالتی و ولایتی در نوامبر 1962 بشدت مخالفت کردند و نخستین بار در ارتباط با همین لایحه بود که آیت‌الله خمینی خود را به عنوان یک چهره سیاسی در اذهان مطرح ساخت. مخالفت امام خمینی با شاه، حول 3 محور بود: لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی، همه‌پرسی ملی! سال 1963، اعطای کاپیتولاسیون به مشاوران و مستشاران نظامی آمریکا و وابستگان آنها در ایران در سال 1964 و همچنین اعطای حق رای به زنان و حذف قید تحلیف با «قرآن کریم» و سوگند به «هر کتاب آسمانی( »ص 107.)

محسن میلانی، شکل‌گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی، ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران، گام، 1383،