فشار خون ، بیماری زندگی مدرن شهری

حتما شما هم در محافل خانوادگی و یا میهمانی ها افرادی را دیده اید که با وسواس خاصی از خوردن غذاهای پرنمک و یا چرب اجتناب می کنند.

کد خبر: ۲۵۳۷۰

وقتی که دلیل این پرهیز غذایی را از آنها جویا می شوید جواب این جمله است : «من فشار خون دارم». البته این ویژگی منحصر به این گونه اشخاص نیست . همه آدمها تا وقتی زنده اند فشار خون دارند و تا هر زمان که قلب بزند، فشار خون وجود خواهد داشت . در واقع بین مردم فشار خون داشتن به معنای بالابودن فشار خون مصطلح شده است . در 2دهه اخیر و با پیشرفت دانش پزشکی توجه ویژه ای به این بیماری شده و متخصصان آن را «قاتل مرموز» نام نهاده اند. علت این نامگذاری نیز پیشرفت بیماری بدون آگاهی شخص بیمار است که منجر به آسیب به کارکرد کلیه ، قلب ، مغز و چشم می شود. از همین رو پزشکان بر آشنایی با علایم این بیماری و کنترل منظم فشار خون تاکید می کنند. فشار خون چیست؛ حتما هنگام مراجعه به پزشک متوجه شده اید که یکی از اولین معاینات ، کنترل فشار خون بیمار است ، زیرا می تواند معیار مناسبی برای تشخیص سلامت کارکرد قلب ، کلیه و عروق باشد. به هر حال ، پزشک پس از اندازه گیری فشار خون ، 2عدد را بیان می کند. عدد اول به نام فشار خون سیستولی نامیده می شود و این فشاری است که قلب هنگام پمپاژ خون به درون سرخرگها ایجاد می کند. عدد دوم فشار خون دیاستولی است که فشار خون موجود در سرخرگهاست هنگامی که قلب در حالت استراحت بین ضربانهاست . این دو عدد که بر حسب میلی متر جیوه بیان می شود ، در افراد عادی به طور طبیعی به ترتیب 120 و 80 میلی متر جیوه است که معمولا برای سهولت از یک دهم این اعداد استفاده می کنند، بنابراین چنانچه از سلامت جسمی برخوردار باشید پزشک معمولا فشار خون شما را 12 روی 8 اعلام خواهد کرد. اکنون این سوال مطرح می شود که با توجه به تنوع حالات افراد در طول شبانه روز، به چه کسی بیمار اطلاق می شود؛ پزشکان اشخاصی را که در حالت استراحت و به طور پیوسته دارای فشار خون 14 روی 9 و یا بالاتر هستند به عنوان بیمار مبتلا به فشارخون می شناسند که معمولا خصوصیات وراثتی و عادات مربوط به نحوه تغذیه و زندگی در پیشرفت بیماری آنها نقش عمده ای را ایفائ می کند. چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؛ چنانچه در یکی از گروههای زیر قرار می گیرید کنترل منظم فشار خون و البته به دور از وسواس برای شما حائز اهمیت اساسی خواهد بود.
1) در صورتی که در خانواده شما فرد مبتلا به فشار خون بالا دیده می شود.
2) چنانچه به اندازه کافی به ورزش و فعالیت بدنی توجه ندارید ، بدانید که عدم تحرک ، زمینه ساز بسیاری از بیماری ها و از جمله بیماری فشار خون خواهد بود.
3) چاقی و یا ازدیاد وزن که معمولا با رژیم های غذایی چرب نیز همراه است ، عامل بسیار مهم دیگر است.
محققان برای وضوح بیشتر مطلب ، عوامل ایجاد کننده فشار خون بالا را به 2گروه عوامل غیرقابل تغییر و قابل تغییر تقسیم می کنند. آشنایی با این عوامل تاثیر بسزایی در برنامه ریزی برای مقابله و پیشگیری از این بیماری خواهد داشت .
عوامل غیرقابل تغییر : در این گروه به 3عامل مهم اشاره می شود.
1) افزایش سن : همه ما طبق تجربه می دانیم که با افزایش سن احتمال بروز بیماری فشار خون بیشتر می شود. تقریبا نیمی از اشخاص در محدوده سنی 55تا 64سال مبتلا به فشار خون بالا هستند و هر چه سن افزایش یابد، این میزان بیشتر خواهد شد.
2) سابقه خانوادگی : از آنجا که این بیماری اغلب میان اعضای یک خانواده و یا فامیل دیده می شود، لذا به نظر می رسد این موضوع زمینه ارثی داشته باشد. چنانچه یکی از والدین شما مبتلا به فشار خون بالاست ، احتمال بروز این بیماری در شما 20 -25 درصد افزایش می یابد. چنانچه پدر و مادر هر دو مبتلا به فشارخون باشند این احتمال به 60درصد افزایش خواهد یافت . درعین حال متخصصان تاکید می کنند که وجود سابقه خانوادگی دلیل بر حتمی بودن وقوع بیماری نیست.
3) جنسیت : به نظر می رسد مردان بیش از زنان به این بیماری مبتلا می شوند. اما آمارها حاکی است که پس از سن 55سالگی این روال معکوس شده و تعداد زنان مبتلا به فشار خون افزایش می یابد. متخصصان تاکید می کنند که وجود این عوامل به معنای پایان داستان برای این گونه افراد نخواهد بود و توجه به عوامل قابل تغییر می تواند تاثیر بسیار زیادی در پیشگیری از بروز و پیشرفت این بیماری داشته باشد.
اما این عوامل کدامند؛
1) چاقی : ازدیاد وزن به دلایل متعددی احتمال بروز بیماری فشار خون را افزایش می دهد. در عین حال بعضی از افراد مبتلا به چاقی عادت به مصرف غذاهای بسیار چرب دارند که این خود فشار خون را افزایش خواهد داد. توجه داشته باشید که کاهش وزن حتی به میزان چند کیلوگرم می تواند در کاهش فشارخون تاثیر عمده ای داشته باشد.
2) بی تحرکی : فقدان فعالیت بدنی و ورزش ، افزایش فشار خون و بیماری های بسیار زیاد دیگری را به همراه خواهد داشت . تعداد ضربان قلب افراد بی تحرک بیشتر از افراد عادی است و قلب آنها برای به گردش درآوردن خون در بدن مجبور به کار بیشتر است . واضح است هر چه قلب سریع تر کار کند به همان میزان فشار بیشتری نیز به سرخ رگها وارد می شود و فشارخون افزایش می یابد. فعالیت بدنی منظم به میزان 30 تا 60 دقیقه در روز تاثیر فراوانی در کاهش فشار خون و تنظیم آن خواهد داشت . پس اگر به این موضوع بی توجه بوده اید ، از همین امروز به طور منظم به ورزش بپردازید.
3) وجود نمک فراوان در غذا و رژیم غذایی ناسالم : نمک طعام ، عمده ترین منبع موجود در غذاها برای تامین سدیم مورد نیاز بدن است ؛ اما مصرف نمک بیش از حد ، جذب آب زیاده از حد و نهایتا افزایش فشار خون را به همراه خواهد داشت . رژیم های غذایی که مملو از چربی ، گوشت قرمز ، نمک و یا بسیار شیرین هستند ، افزایش فشار خون را به همراه خواهند داشت ؛ اما چنانچه می خواهید گرفتار فشارخون و عواقب خطرناک آن نشوید ، مصرف گوشت مرغ ، ماهی ، میوه ، سبزیجات و مواد غذایی حاوی پتاسیم را در رژیم غذایی تان همیشگی کنید.
4) باز هم سیگار : مواد مضر موجود در توتون می تواند به دیواره سرخرگ ها آسیب بزند و آنها را مستعد تجمع پلاکهای چربی و بروز بیماری آترواسکلروز کند. نیکوتین موجود در سیگار ، تعداد ضربان قلب را افزایش می دهد و دیواره رگها را منقبض می کند، که نتیجه این اعمال افزایش فشار خون است . اثر مصرف یک نخ سیگار، بیش از یک ساعت باقی می ماند و چنانچه درطی روز به مصرف سیگار بپردازید این امر به معنای بالا بودن فشار خون در تمام طول شبانه روز است ؛ لذا برای حفظ سلامت خود از همین لحظه به ترک سیگار اقدام کنید.
5) استرس : فشارهای روحی می تواند منجر به افزایش ناگهانی فشارخون شود. اگر این مساله هر چند وقت یک بار تکرار شود ، نتیجه طبیعی آن آسیب به رگها، قلب و کلیه هاست که به علت بالا بودن دایمی فشار خون اتفاق می افتد. تجربه نشان داده است که اشخاص مبتلا به استرس عادات دیگری مثل سیگار کشیدن ، پرخوری و... دارند که هر یک به نوبه خود می تواند احتمال بروز فشار خون را افزایش دهد. نکته آخر: دانشمندان تاکید می کنند که عوامل مستعدکننده هنگامی که با هم همراه می شوند احتمال بروز فشار خون بالا را افزایش می دهند. به عنوان مثال احتمال بروز فشار خون در شخصی که هم چاق است و هم فعالیت بدنی کمی دارد، بسیار بیشتر از کسی است که چاق بوده اما به ورزش منظم می پردازد. بنابراین هر چه بیشتر عوامل خطرآفرین را کاهش دهید ، شانس موفقیت شما در این زمینه بیشتر است . اینها مسائلی برای انجام دادن و تغییر عادات نامناسب است که با توجه به آنها می توانید سلامت خود را تضمین کنید.