کودتای ناکام

مقامات گرجی تا بعد از ظهر سه‌شنبه برای جلوگیری از دامن زدن به ناآرامی‌های ناشی از اعتراض یک‌ماهه مخالفان میخائیل ساآکاشویلی، رئیس‌جمهور از درز خبر شورش در پادگان موخروانی واقع در 30 کیلومتری تفلیس،‌ پایتخت جلوگیری کردند و وقتی هم که رسانه‌ها در جریان این ماجرا قرار گرفتند با نشانه رفتن انگشت اتهام به سوی روس‌ها سعی کردند ماجرا را توطئه‌ای خارجی برای بی‌ثبات کردن کشور جلوه دهند.

هنوز آفتاب روز سه‌شنبه غروب نکرده بود که وزارت دفاع گرجستان اعلام کرد شورش در موخروانی مهار شده و افسران یاغی بازداشت شده‌اند. وزارت دفاع گرجستان که یک روز قبل از این حادثه اعلام کرده بود توطئه کودتا علیه دولت با هدف ساقط کردن حاکمیت ساآکاشویلی و قتل او را شناسایی و خنثی کرده است این بار هم روس‌ها را مسبب توطئه معرفی کرد.

مقامات گرجی ادعا دارند عوامل اصلی 2 کودتای خنثی شده با سرویس امنیتی روسیه)FSB( در ارتباط بوده و از مسکو برای کودتا دستور گرفته بودند. این ادعا با واکنش تند روس‌ها مواجه شد که تاکید دارند ناآرامی‌های یکماهه در تفلیس و کشف 2 مورد کودتا نمادی از بی‌ثباتی گرجستان است.

مسکو که مخالف برگزاری رزمایش نظامی با مشارکت ناتو و حضور سربازان 19 کشور در گرجستان است به دفعات خواستار لغو این رزمایش شده است اما مقامات گرجی و ناتو بدون توجه به این درخواست اعلام کرده‌اند مصر به اجرای این برنامه هستند. الکساندر اسکندریان، مدیر مرکز تحقیقات قفقاز در ایروان، پایتخت ارمنستان می‌گوید: هیچ‌کس نمی‌‌تواند پیش‌بینی کند روند تحولات در گرجستان چگونه خواهد بود. او با اشاره به تشدید خصومت‌ها بین دولت ساآکاشویلی ‌و روس‌ها می‌افزاید: شرایط‌ نشان می‌دهد گرجستان درگیر جنگ قدرتی پر هرج‌ومرج شده و ساآکاشویلی دیگر حاکم بلامنازع این کشور نیست.

ارمنستان هفته گذشته با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد در رزمایش ناتو در گرجستان مشارکت نخواهد کرد. وزارت دفاع ارمنستان در بیانیه خود صرفا به ذکر این که شرایط را برای حضور در این رزمایش مناسب نمی‌بیند، بسنده کرد و توضیح بیشتری نداد. پیشتر قزاقستان و جمهوری‌صربستان که روابط نزدیکی با مسکو دارند هم انصراف خود را از مشارکت در این رزمایش اعلام کرده بودند.

جنگ رسانه‌ای

شوتا ایتاشویلی، وزیر کشور گرجستان ظهر سه‌شنبه با قرار گرفتن در برابر خبرنگاران شورش واحد زرهی مستقر در پادگان موخروانی‌ را اعلام کرد و دلیل این اقدام را ایجاد اخلال در روند برگزاری رزمایش ناتو در گرجستان خواند.

بعد از پایان سخنان ایتاشویلی، یکی از سخنگوهای وزارت کشور گرجستان مدعی شد طراحان این کودتا از روسیه پول گرفته‌اند و برای انجام کودتای گسترده برنامه‌ریزی کرده بودند که عدم همکاری نیروهای وفادار به دولت و واکنش به موقع مقامات دولتی، آنها را ناکام گذاشت.

ساآکاشویلی عصر همان روز با پایان شورش در پادگان موخروانی با شرکت در کنفرانسی خبری در حالی که چهره‌ای پیروزمندانه داشت ‌بدون اشاره مستقیم به دست داشتن روس‌ها در این ماجرا از مسکو خواست دست از اقدام تحریک‌آمیز علیه گرجستان بردارد.

با این حال الکساندر برازیف، فرمانده بازداشت شده پادگان موخروانی حاضر به تایید شورش در یگان تحت ‌امرش نشده و تاکید دارد نیروهای مستقر در این پادگان با برگزاری تحصنی صرفا به ادامه درگیری بین نیروهای ضددولتی و هواداران ساآکاشویلی اعتراض کرده و خواستار بی‌طرفی ارتش در این روند شده بودند.

رهبران اپوزیسیون هم نسبت به واقعی بودن اخبار مربوط به شورش در موخروانی و کشف و خنثی‌سازی 2 توطئه کودتا تردید د‌ارند. به اعتقاد آنها، دولت که در وضعیتی بحرانی به سر می‌برد با سر هم کردن این داستان‌ها قصد ملتهب جلوه دادن شرایط کشور را دارد تا بتواند وضعیت فوق‌العاده اعلام کند.

تشدید اختلافات تفلیس و مسکو

کارشناسان امور گرجستان دیدگاه‌ها و تحلیل‌های مختلفی در مورد تحولات هفته گذشته در این کشور ارائه می‌دهند. فصل مشترک دیدگاه کارشناسان گرجی در مورد این تحولات تلاش روسیه برای بی‌ثبات کردن کشورشان است اما همه آنها دست داشتن مسکو در شورش نظامیان گرجی را تایید نمی‌کنند.

الکساندر روندلی، رئیس بنیاد مطالعات استراتژیک گرجستان می‌گوید: آنچه طی هفته گذشته به وقوع پیوست در واقع ادامه تحولاتی بود که در ماه اوت سال گذشته با مداخله روسیه در اوستیای‌جنوبی و آبخازیا برای مقابله با تهاجم ارتش گرجستان در این جمهوری شاهد آن بودیم. مسکو به دنبال برهم زدن ثبات در گرجستان است. با این حال می‌افزاید: نمی‌توانم قبول کنم که یک واحد زرهی منفرد با هماهنگی‌ روس‌ها دست به شورش زده باشد و دلیل این مساله را باید در داخل جست.

کرملین که نگران آسیب‌دیدن دیالوگ ضعیفش با ناتو است بلافاصله پس از اعلام خبر برگزاری رزمایش ناتو و گرجستان خواستار لغو این برنامه شد. دیمتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه با انتقاد از این برنامه آن را اقدامی کوته‌بینانه توصیف کرد و به مقامات وزارت دفاع روسیه دستور داد نشست مشترک روسیه  شورای ناتو را که قرار بود پنجشنبه گذشته برگزار شود در اعتراض به انجام این رزمایش لغو کند.

برای آن که خصومت ناتو  روسیه به نقطه جوش خود برسد همه چیز دست به دست هم داده است. ناتو هفته گذشته دو دیپلمات روسی را از دفتر نمایندگی روسیه در این سازمان اخراج کرد که یکی از آنها پسر سفیر مسکو در اتحادیه‌اروپا بود. این اقدام موجب شد مسکو با صدور بیانیه‌ای غرب را به حرکت در مسیر بازگشت به دوران جنگ سرد متهم کند.

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه روز سه‌شنبه و درست مقارن با زمانی که تفلیس در تلاش بود شورش در پادگان موخروانی را مهار کند، اعلام کرد در نشست اواخر ماه جاری ناتو در بروکسل، پایتخت بلژیک شرکت نمی‌کند و برنامه ملاقات با هیلاری کلینتون، همتای آمریکایی‌اش در حاشیه این نشست را لغو کرد.

منبع: تایم