گردشگری خود یکی از بزرگترین صنعتهای دنیاست که برای برخی کشورها بهعنوان بزرگترین منبع درآمد و یک ثروت ملی بهشمار میآید و این امر باعث شده تا تقریبا تمام کشورهای دارای این صنعت به مقوله الکترونیکی کردن آن نیز توجه خاصی داشته باشند. نقش فناوری اطلاعات در توسعه این صنعت از دو جنبه قابل بررسی است: یکی بهکارگیری فناوری اطلاعات در اطلاعرسانی و ارائِه خدمات گردشگری که بهمعنای استفاده همه جانبه از پتانسیلهای صنعت فناوری اطلاعات جهت توسعه زیر ساختهای صنعت گردشگری است و دیگری گردشگری مجازی که بهمعنای الکترونیکی شدن منابع گردشگری موجود و یا حتی فضاهای ساختگی است.
تعریف
گردشگری الکترونیکی: بهطور عام، کلیه اجزای کسب و کار از قبیل تجارت الکترونیکی تحقیق و توسعه الکترونیکی تولید محتوا و ارائه خدمات بهصورت الکترونیکی در فضای مجازی یا ارتباطی را شامل میشود.
اجزا
گردشگری الکترونیکی درجات مختلفی دارد که میتواند از سادهترین کارها مانند دریافت کاتالوگ یک منطقه توریستی و یا خرید الکترونیکی بلیت شروع شود و تا سفری در دنیای مجازی ادامه یابد. تقریبا تمام کارهایی که برای یک سفر نیاز است را میتوان بهصورت الکترونیکی انجام داد مانند گرفتن ویزا از یک سفارتخانه خارجی که به آن روادید الکترونیکی1 میگویند. ویزای الکترونیکی یکی از سرویسهای بسیار مشهور در زمینه گردشگری الکترونیکی است و کشورهایی که خدمات ویزا را بهصورت الکترونیکی ارائه میکنند، آن را یکی از شاخصهای پیشرفت خود در زمینه فناوری اطلاعات و دولت الکترونیکی2 میدانند.
سفرهای مجازی
مانند سایر کارهای الکترونیکی این قبیل سفرها بهکمک تصاویر ویدئویی و عکسهای سهبعدی چشماندازهای زیبایی را از محل سفر عرضه میکنند تا تمایل افراد برای انجام این مسافرت افزایش یابد و در انواع پیشرفته آن فیلمها و فضاهای چندرسانهای سعی در شبیهسازی محیط مقصد برای کاربر را دارند. اما شاید بهترین، پرمصرفترین و سادهترین وسیله برای تورهای مجازی، وب سایت باشد. موارد زیر میتواند شاخصههای یک وب سایت جذاب باشد:
چند زبانه بودن میتواند با توجه به زبان غیربومی، گردشگران زبانهای رایج دنیا را بهکار بگیرد و تمام اطلاعات را به زبانهای مختلف ارائه دهد.
چندرسانهای بودن نیز یکی از ابزار اطلاعرسانی است که فارغ از زبان و فرهنگ خاص میتواند گویای منظور طراح باشد.
عکس، فیلم و متن، برای اطلاعرسانی در محیط چندرسانهای استفاده میشود و طراحی سایت بیروح هر چند هم که اطلاعات مفیدی در آن باشد، اثرگذار نخواهد بود. اگر آن سایت بهخوبی بهروزرسانی شود، تاثیر بهتری خواهد داشت که این امکان در نسخههای چاپی و امثال آن وجود ندارد. این بهروزرسانی میتواند گویای کیفیت خدمات موسسه و یا گروه گردشگری صاحب آن باشد که کاربرپسندی آن میتواند کاربر را به سایت وفادار کرده و او را هر چه بیشتر به این سفر ترغیب کند و نیز اعتماد او را به اطلاعات داده شده بالا برد.
همچنین یک سایت معتبر سرویسدهنده در زمینه گردشگری الکترونیکی باید خدمات مربوط به رزرو و فروش الکترونیکی بلیت موسسات مختلف حملونقل (هوایی، دریایی، ریلی و جادهای) را دارا باشد و این کار را با امنیت و دقت بسیار بالا انجام دهد تا مشتریان نسبت به سایر خدمات بی اعتماد نشوند.
تاثیرات فناوری بر روزآمد بودن خدمات را با انواع خدمات میتوان نشان داد؛ خدماتی مانند RSS و پادکستها3. RSSها اطلاعات را بهصورت سریع در اینترنت پخش میکنند و کاربران سایت را بهسرعت از رویدادها مطلع کرده و بهنوعی هر لحظه آنها را به موضوع سفر نزدیکتر میکنند و پادکستها نیز با انتشار فیلمها و امکاناتی از این دست، کاربران را به هم ارتباط داده تا آنها از تجربیات یکدیگر استفاده کنند. سایتهای جانبی گوگل بهخصوص یوتیوب از جمله معروفترین این سایتها هستند.
سرویسدهندگان جهانی، سیستمی با نام GDS4 برای ارائه خدمات رزرواسیون بینالمللی نوعی از توریسم را ایجاد کردهاند که به توریسم بینالمللی شهرت دارد. این شرکتها بی آنکه به جای خاصی تعلق داشته باشند، با استفاده از وبسایتها اقدام به جذب گردشگر از سراسر جهان کرده و با قراردادهایی که با هتلها و مراکز تفریحی منعقد میکنند، مسافران را به تمام نقاط دنیا هدایت میکنند. به بیان سادهتر، امروزه کافی است شما مقصد را مشخص کنید تا شرکتهای مسافرتی شما را در تمام مدت سفر همراهی کنند.
مزایا
ایجاد بستر برای کسبوکار و استفاده اقتصادی و سالم از منابع طبیعی و محیطی یکی از مهمترین مزیتهای امور توریستی است.
شرکتهای سازماندهنده تور5سیستمهای کامپیوتری برای ذخیره جا6 را بهصورت گسترده بهکاربر میدهند که باعث کاهش خطا، کاهش هزینه سفر برای مشتری و افزایش سود نهایی آنها میشود. این شرکتها با حذف واسطهها، مستقیما با مشتری ارتباط برقرار میکنند.
این نوع گردشگری برای کشورهایی که از امکانات تبلیغ بینالمللی محرومند، بسیار مفید است و داشتن تنها یک سایت اینترنتی میتوان آنها را به مقصود برساند که هزینه خاصی نیز در بر ندارد.
از دیگر مزایای بیشمار این کار را همان صرفهجویی در وقت و نبود محدودیتهای مکانی و زمانی دانست که ویژگی اصلی فناوری اطلاعات است.
معایب
این نوع صنعت در مقابل مزایای بیشمارش معایب کمی دارد که از جمله آنها میتوان به امکان کلاهبرداری و یا بزرگنمایی امکانات در سایتها و یا از بین رفتن برخی فرصتهای شغلی اشاره کرد.
پینوشتها
e-Visa.1
e-government.2
Podcast.3
Global Distribution System.4
Tour Operators.5
Computerized Reservation System-CRS.6
سعید نوری آزاد