دشمنان ‌پنهان

در کشور ما نیز دستان منحوسی که سال‌ها پیش همچون طاعون، خاک مقدس کشورمان را آلوده کرده بودند، هنوز گلوی مردان و زنان این سرزمین را می‌فشارند و در انتظار فرصتی هستند تا بلایای خود را دوباره از سر بگیرند. مین، این اژدهای خفته در دل زمین، هنوز از کشورمان بیرون نرفته و هر روز در کمین نشسته تا خون فرزندان میهن را بریزد.

مین اولین بار در جنگ فرانسه در قرن پنجم میلادی مورد استفاده قرار گرفت. پس از آن با توسعه جنگ‌افزارها و تغییر شرایط نبردها، این جنگ‌افزار مرگ‌آور نیز دچار تحولات مختلفی شد، به شکلی که امروزه شاهد آن هستیم غیر از انواع مرسوم مین‌های زمینی، انواع دیگری از مین همچون مین‌های دریایی و هوایی نیز پا به عرصه گذاشته‌اند. این تغییرات هرچند به توسعه تاکتیک‌های نظامی منجر شد، ولی از سوی دیگر تلفات غیرنظامی آن نیز افزایش پیدا کرد.

لزوم پاکسازی صدها هزار هکتار از اراضی آلوده به مین که از دوران جنگ تحمیلی بر جای مانده بود ضرورت حضور یگان‌های مهندسی رزمی نیروی زمینی ارتش در مناطق عملیاتی را ایجاب می‌کرد.

کلیه امور و عملیات پاکسازی تا سال 1382 زیر نظر ستاد پاکسازی در معاونت عملیات نیروی زمینی ارتش انجام می‌شده است. از مهر ماه سال 1382، این ستاد به مدیریت پاکسازی ارتقا پیدا کرد و تاکنون تمام یگان‌های پاکسازی مهندسی در قالب 3 قرارگاه خوزستان، ایلام و کرمانشاه زیر نظر این مدیریت به انجام امور پاکسازی مشغول هستند.

در حال حاضر بیش از 2 هزار نفر از کارکنان یگان‌های مهندسی در قالب 18 یگان پاکسازی با تجهیزات کامل سازماندهی شده و در 3 قرارگاه پاکسازی خوزستان، ایلام و کرمانشاه به ترتیب تحت کنترل عملیاتی یگان‌های گروه 422، گروه 411 و مهندسی فرماندهی منطقه غرب مشغول فعالیت هستند. این فعالیت‌ها از سال 1369 و با عقب روی نیروهای دشمن به مرزهای بین‌المللی کشورمان آغاز شده که در مجموع ده‌ها روستا و زمین‌های بسیار وسیع حاصلخیز از وجود مین‌ها پاکسازی شده تا فعالیت‌های کشاورزی، اقتصادی، دامداری و باغداری روی این زمین‌ها صورت گیرد.

طبق بررسی‌های به عمل آمده سراسر مناطق عملیاتی و نوار مرزی کشور در غرب و جنوب کاملا آلوده به 2 نوع مواد منفجره است که یکی مهمات عمل نکرده در طول جنگ و دیگری مین‌های کار گذاشته شده توسط دشمن بالغ بر 16 میلیون مین است. میدان‌های مین‌گذاری شده توسط دشمن به 2 حالت استاندارد و غیر استاندارد است. اگر چه امکان پاکسازی میدان‌های استاندارد با دشوارهای کمتری مقدور است، ولی گذشت سالیان دراز و اثرات جوی حساسیت آن را دو چندان کرده است، ولی در حالت غیر استاندارد به علت نبود نقشه مشخص، پاکسازی براحتی امکان‌پذیر نیست. شرایط نامساعد جوی و بارندگی‌های زیاد و بعضی اوقات جاری شدن سیل در قسمت‌های ملی مناطق باعث شده است این مین‌ها جابه‌جا شده یا روی آنها از گل و لای پوشیده شود که این عامل، خنثی‌سازی و پیشروی کار را بسیار کند می‌کند. ضمن آن که نیروهای خنثی‌کننده‌ گردان‌های مهندسی در روند پاکسازی با مشکلات و موانع گوناگونی همچون صعب‌العبور بودن راه‌ها و وجود سیم‌های خاردار متعدد مواجه هستند.

از میان رفتن دستک‌ها، سیم‌های خاردار و علائم استاندارد در میدان مین که باعث گم شدن و پنهان ماندن تعدادی از میدان‌های مین شده است کندی پاکسازی را به دنبال دارد.

البته پاکسازی در حال حاضر بر مبنای اصول بین‌المللی و استاندارد انجام می‌پذیرد و این روش‌ها را در مراکز آموزشی به افسران و درجه‌داران پایور آموزش داده می‌شود. گرچه فعلا این مراکز از ماشین و مین‌کوب به تعداد کافی برخوردار نیستند، در چند سال اخیر اقداماتی برای مکانیزه کردن امر پاکسازی انجام شده است که از آن جمله می‌توان به کاربرد مین‌کوب‌های تفتان نوع یک و دو اشاره کرد که از سوی صنایع شهید کریمی (ساصد)‌ واگذار شده است. از سویی در برخی مناطق هم ماشین‌آلات کارایی ندارند و صرفا باید به نیروی انسانی کارآمد بسنده کرد.

گفتنی است از سال 1369 تاکنون منطقه‌ای به وسعت 925 هزار و 114 هکتار پاکسازی شده که شامل ده‌ها بخش و روستا و زمین کشاورزی و همچنین ده‌ها نقطه اکتشاف نفت بوده و استقرار لوله‌های نفت را میسر ساخته است. در این مدت 3 میلیون و 926 هزار و 713 مین ضدنفر، یک میلیون و 94 هزار و 641 مین ضد تانک و ضد خودرو کشف و 4 میلیون و 839 هزار و 548 گلوله عمل نکرده جمع‌آوری شده است. یگان‌های پاکسازی نیروی زمینی ارتش در طول این سال‌ها 169 شهید و 720 مجروح تقدیم کرده است. امروز که سرزمین‌های غرب و جنوب کشور شاهد شکوفایی اقتصادی و جوانه زدن دانه‌‌های گندم هستند باید تلاش‌های دلاورمردانی را به یادآورند که مرگ را در دستان خود به بازی می‌گیرند و برای پاک کردن خاک عزیز کشورمان از آلودگی‌ها و ناپاکی‌‌ها از جان خود مایه می‌گذارند. این شیرمردان، هر صبح با طلوع خورشید قدم بر خاکی می‌گذارند که هر لحظه می‌‌تواند جان آنها را بستاند اما، جان برکفان یگان‌های مهندسی نیروی زمینی ارتش بی‌هیچ ترسی، رشادت‌های خود را ادامه می‌دهند. باشد که حاصل تلاش این جان برکفان برای نسل‌های امروز و فردای ایران و آبادانی و سرسبزی هر چه بیشتر کشورمان به یادگار بماند.

روابط عمومی نیروی زمینی ارتش ج. ا. ا.