حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
سلامت روان
کاوش در روان
عنوان روانپزشک ناخودآگاه یک تخت که بیمار بر آن دراز کشیده و از کودکی خود برای پزشک تعریف میکند به ذهن میآورد. این شیوه در اصطلاح رواندرمانی نامیده میشود.
نظریات متعددی در رواندرمانی ارائه گردیده است که بین آنها تفاوتهایی از لحاظ اینکه چه اعتقادی نسبت به شخصیت، ماهیت انسان و مفهوم اضطراب و بیماری روانی دارند، دیده میشود و براساس این مفاهیم بنیادی در فرآیند رواندرمانی، شیوهها، اصول و تکنیکهای مختلفی نیز ارائه میکنند. یکی از شیوههای مرسوم رواندرمانی، روانکاوی است.
روانکاوی چیست؟
روانکاوی شیوهای جهت بررسی فرآیندهای روانی است که به وسیله سایر روشها امکانپذیر نمیباشد. این نظریه درمانی مبتنی بر دیدگاه <فروید> است. در روانکاوی، منظور شناخت سطحروانی نیست؛ بلکه هدف آن است که انگیزههای درونی و عمقی رفتار و اختلالات روانی را شناسایی کنیم و پس از تجزیه و تحلیل، مراجع را در غلبه بر آنها یاری دهیم. از طرفی در روانکاوی سعی بر این است که امیال واپس زده شده را ردیابی نوع کشمکشها را مشخص کرده و سپس به بیمار یاری داد تا بر آنها غلبه کند.
روانکاوی، شخصیت انسان را از 3 دسته خصوصیات اصلی میداند که آنها را در زبان فارسی نهاد، خود و فراخود نامیدهاند. نهاد عبارت است از منشأ و منبع تمام انرژیهای غریزی به عبارت دیگر تمام تمایلات خام، کنترل نشده، غیراجتماعی بدون جهت و اولیه انسان را نهاد مینامند. همزمان با رشد تدریجی کودک و فهمیدن این مطلب که قادر به ارضای تمام تمایلات خود نیست، قسمت دوم شخصیت که خود میباشد، برای کنترل خواستههای نهاد به وجود میآید.
اگرچه، خود، در حقیقت از نهاد جدا میشود و از آن نیرو میگیرد؛ ولی در واقع بر اثر تجارب کودک از محیطش شکل میگیرد. هدف خود، این است که به نهاد جهت دهد، آن را کنترل و ارضا کند. فراخود، تقریبا شبیه آن چیزی است که در اصطلاح متعارف، وجدان نامیده میشود. فراخود در اثر درونفکنی معیارهای اجتماعی ایجاد میشود که پس از مدتی خود خرد را برای انجام اعمال درونی راهنمایی میکند. رابطه میان این 3 دسته از عوامل شخصیت انسان را میسازد. نهاد، هدف لذتطلبی دارد، فراخود هدف منعکننده و خود، هدف واقعبینی تعاملدهنده.
پیشرفت روانکاوی
اگرچه فروید، سردمدار روانکاوی محسوب میشود؛ اما میتوان گفت که در حال حاضر یک مکتب روانکاوی وجود ندارد؛ بلکه از زمان فروید، مکاتب مختلفی در این زمینه ایجاد شدهاست. حتی فروید نیز در زمان حیاتش بسیاری از نظریات اولیه خود را تغییر داد. همکاران فروید در ساختمان و روشهای آنالیز، تغییرات محسوسی ایجاد کرده و در حقیقت مکاتب جدید ارائه دادهاند. هرچند کشف داروهای آرامبخش و ضدافسردگی انقلابی در درمان بیماریهای روانی ایجاد کرد و با همه حملاتی که در دهه 80 و 90 به روانکاوی شد، نهتنها فروید و روانکاوی نمرده است؛ بلکه هنوز هم در تمامی دانشگاههای جهان و مراکز معتبر و پیشرفته روانپزشکی و روانشناسی بالینی، جایگاهی برجسته و در بسیاری موارد بیرقیب دارد.
گفت و گو
