مدیریت تعطیلات

تعطیلات مذهبی ریشه در اعتقادات دینی دارند و در کشورهایی بیشتر برگزار می‌شود که گرایشات مذهبی همچنان مهم و باارزش تلقی می‌شود. ایران از جمله این کشورها است و این نوع تعطیلات را در اغلب کشورهای مسلمان می توان سراغ گرفت. ضمن آنکه در کشورهایی نظیر سوئد، نروژ، دانمارک و پرو نیز تعطیلات مذهبی بیشترین ایام را به خود اختصاص داده‌اند.

دسته سوم تعطیلات حکومتی است. امری که بیشتر در کشورهایی رخ می‌دهد که در آن انقلابهای متعدد رخ داده باشد یا قیامهای مردمی فراوانی را بتوان در تاریخشان سراغ گرفت. پورتوریکو، کنگو، کوبا، شیلی و کلمبیا از جمله کشورهایی هستند که بیشترین تعطیلات حکومتی را دارند.

در کشور ما نیز به دلیل انقلاب مردمی سال 1357 و استقرار حکومت جمهوری اسلامی از سال 1357 برخی از ایام سال نظیر 22 بهمن یا 29 اسفند و 12 فروردین از جمله این تعطیلات به شمار می رود.

گرچه دسته‌بندی تعطیلات رسمی در تمام کشورها نشان می‌دهد ایران از جمله کشورهایی است که هر سه دسته تطیلات را در تقویم خود جای داده، اما بررسیها نشان می‌دهد میزان تعطیلات (با احتساب جمعه‌ها) در ایران آنقدرها هم بالا نیست.

میزان تعطیلات رسمی درکشورهایی چون؛ مغولستان 5 روز، در هند 7 روز، در پاکستان و مراکش 8 روز، در آمریکا، ایرلند، ایسلند و قطر 9 روز، در لسوتو (آفریقا) 10روز، در استرالیا 11 روز، در آمریکای جنوبی، ایتالیا، فرانسه، اردن، ترکیه و مصر 12 روز، در اتریش و گویانا (آمریکای جنوبی) 13 روز و در ژاپن 14 روز است. و به این روزها اضافه کنید شنبه ها و یکشنبه های هر هفته را که تعطیل است. با این همه موضوع اصلی تعداد تعطیلات نیست. بلکه نحوه مدیریت آنهاست.

البته هستند کارشناسان اقتصادی که موافق کاهش تعطیلاتند. چنانکه محاسبات آنها نشان می دهد در صورت کاهش پنج روز از تعطیلات رسمی کشور بیش از هفت هزار میلیارد ریال از هزینه های دستمزدی که بابت روزهای تعطیل رسمی به اقتصاد کشور تحمیل می‌شود کاسته خواهد شد.

با این همه اغلب کارشناسان اجتماعی نه تنها موافق تعطیلات فراوان در تقویم یک ملتند بلکه معتقدند تعطیلات رسمی که با جشنها و اعیاد ملی و مذهبی و حکومتی ارتباط مستقیم دارند می توانند کمک شایانی به افزایش روحیه شادی و شادمانی در میان مردم یک جامعه رو به توسعه نظیر ایران بکند. به شرط آنکه تزریق روحیه شادی و شادمانی از مدیریت منسجم و هدفمندی بهره مند باشد.

مدیریت یکی از تعیین کننده ترین عناصر پیشرفت است. وقتی با مدیریت ضعیف و ناکارآمد روبروییم نه تنها مدیریت کار واقتصاد یک کشور دچار اختلال می شود بلکه مدیریت تعطیلات واوقات فراغت شهروندان نیز وجود نخواهد داشت. فرهنگ کار وانگیزه برای تولید یکی دیگر از پارامترهای مهم بهره وری است.

مثلی هست که می گویند زمانی یکی از نمایندگان سازمان ملل با یک اعتصاب کارگری در ژاپن روبرو شد با کمال تعجب می دید که کارگران پس از برنامه روزانه اعتصاب بر سرکار خود حاضر می شوند. او می پرسد آیا این یک اعتصاب نمایشی است؟ کارگران پاسخ می دهند ما برای اهداف صنفی خود اعتصاب کرده ایم اما ژاپن از دنیا نباید عقب بماند. کارمندان کارت زن و بی انگیزه درکشور ما معلول علتی فراتر و ریشه ای تر هستند.

دکتر یعقوب موسوی دراین میان به عوامل دیگری می پردازد. این کارشناس اجتماعی می گوید: «نوع شهرنشینی درایران و پدیده مهاجرت سامانه جدیدی را در سیستم کار به وجود آورده است چنانکه تعطیلات نوروز 6 روز بیشتر نیست ولی بخاطر جابجاییها، طولانی می شود. درحقیقت تعطیلات بیشتر کارکرد عاطفی دارد. دربعضی بخشها کار سخت است و شاغلان نیاز به استراحت دارند. انگیزه های مالی اشتغال درایران بویژه دربخش اداری کم شده بنابراین دنبال هرفرصتی برای تعطیلی هستند اما این عامل را چه مکانیزمی تشدید می کند وچه مکانیزمی جلوی آن را می گیرد؟ شرایط اشتغال ، نداشتن انگیزه، نبود پیوست عاطفی ، فشار برای تعطیلات را در پی دارد. عقبه های بخش بزرگی از جمعیت اداری در شهرستانند. پایین بودن سطح حقوق و دستمزدها باعث می شود تا دلبستگی به کار وجود نداشته باشد. از سویی غالب دستورات اداری با دیرکرد روبروست.»

وی معتقد است «ریشه این نگرانی از تعطیلات رسمی در فرهنگ کار کنونی جامعه ماست. فرهنگ کار پویایی و بهره وری کافی ندارد. اگر تعهد در کار باشد درهمین برنامه هم عوارض فاصله ها کمتر خواهد شد.چون ما این فرهنگ را نداریم و معایب بنیادینی داریم، سیستم دچار وقفه می شود . زمانی آلمانی ها به انگلیس ها اعتراض کردند که تعطیلات شما زیاد است. تعطیلات آموزشی در انگلیس مثل ایران است. 4 ماه کامل تعطیل هستند و حتی ساعات کارشان کمتر از اینجاست از 5 بعدازظهر به بعد فقط اغذیه فروشیها  باز هستند و تردد برای کار نیست مثل ما اضافه کاری تا 12 شب ندارند. شنبه روز خرید و تفریح جوانهاست. درجامعه آنها امکان اشباع بسیار متنوع تر و وسیعتر است و همچنین میزان بهره وری بسیار وسیع تر.»

مهر