خشکی دهان چیست؟

مهم‌ترین عارضه خشکی دهان، شیوع پوسیدگی‌های شدید دندانی ‌است که با کاهش بزاق اثر شویندگی آن روی سطح دندان‌ها از بین رفته و نیز اثر محافظتی بزاق در مقابل میکروب‌ها کاهش یافته و دندان‌ها بشدت مستعد پوسیدگی می‌شوند.

برخی شرایط خاص و بروز بعضی بیماری‌های حاد همچون اوریون از علل به وجود آورنده خشکی موقت و گذار دهان است. خشکی پایدار دهان با علل مختلفی همچون مصرف برخی داروها، رادیوتراپی، شیمی درمانی، بعضی بیماری‌های سیستمیک و سوء‌تغذیه ایجاد می‌شود.

دکتر سکینه احدیان، متخصص بیماری‌های دهان، نوشیدن روزانه 8 لیوان آب و اجتناب از مصرف مواد غذایی دارای ترکیبات پوسیدگی‌زا مثل مواد قندی را از روش‌های درمان بیماری خشکی دهان می‌داند.

او با اشاره به نقش مهم ترشحات غدد بزاقی در مرطوب نگهداشتن دهان و لغزنده نگهداشتن آن، اظهار می‌کند: بیماری خشکی دهان زمانی به وجود می‌آید که بزاق دهان کم ترشح شود.

به گفته او بیماران به دنبال یک احساس ذهنی مبنی بر خشکی دهانشان، به این بیماری مبتلا می‌شوند که این حالت ذهنی ناشی از بروز مشکلات روانی در فرد است و با رفع این مشکل، خود به خود بیماری رفع می‌شود.

دکتر احدیان تصریح می‌کند: ‌بیماری‌هایی از قبیل بیماری دیابت، اشعه درمانی سر و گردن، سندرم شوگران، ‌اختلال درغدد بزاقی، مصرف داروهای ضد فشار خون و بیماری‌های قلبی عروقی و نیز مصرف داروهای ضد افسردگی، می‌تواند باعث بروز مشکل خشکی دهان در افراد شود.

افراد مسن (50 تا60 سال) نیز به دلیل افزایش سن و تغییرات به وجود آمده در بدن، دچار بیماری خشکی دهان می‌شوند.

این متخصص بیماری‌های دهان، عوارضی همچون پوسته پوسته شدن و ترک خوردگی لب‌ها، ‌خشک شدن مخاط دهان و پوسیدگی غیرعادی دندان‌ها را از جمله مشکلاتی می‌داند که بیماران مبتلا به خشکی دهان با آن دست به گریبان‌ هستند.

تشدید عفونت‌های قارچی،‌ وضعیت ناخوشایند در بلع غذا، احساس آزاردهنده در حین جویدن غذا را از دیگر مشکلات این بیماران است که به منظور درمان می‌بایست عامل بروز بیماری کنترل و از روش‌های درمانی پزشکان جهت بهبود بیماری اقدام کرد. به گفته احدیان بیماران مبتلا به خشکی دهان می‌بایست هر4 ماه یکبار به پزشک معالج مراجعه کنند.

او استفاده از فلورایز به صورت روزانه به اشکال مختلف از جمله ژل، ‌دهان شویه، اجتناب از ترکیبات پوسیدگی‌زا مثل انواع قندها، نوشیدن 8 لیوان مایعات در روز، ‌مصرف مواد ترش محرک بزاق دهان و استفاده از ترکیبات دهان‌شویه‌ و آدامس را از جمله روش‌های درمان بیماری خشکی دهان برمی‌شمارد.

احدیان توصیه می‌کند: با توجه به این که خشکی دهان به ایجاد زخم‌هایی در دهان منجر می‌شود و عوارضی را نیز به دنبال خواهد داشت، توصیه می‌شود افراد مبتلا به بیماری خشکی دهان، با مراجعه به پزشک متخصص نسبت به درمان بیماری خود اقدام نمایند.

عوامل خشکی دهان

استفاده از داروهای ادرارآور، داروهای مقابله با فشارخون و گرفتگی‌های ماهیچه‌ای و همچنین داروهای ضدحساسیت و ضدافسردگی از عمده‌ترین علل خشکی دهان محسوب می‌شوند.

بیماران مبتلا به مرض قند و کسانی که به علت آلرژی یا بزرگ بودن لوزه سوم از دهان نفس می‌کشند نیز دهانشان خشک می‌شود. همچنین کمبود ویتامین‌هایی همچون2B ، A و کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین12B هم باعث خشکی دهان می‌شود.

با خشک شدن دهان، غدد بزاقی از فعالیت باز مانده و اختلالاتی در سخن گفتن، جویدن، بلع و تشخیص مزه به وجود می‌آورند.

جویدن به دلیل تولید بزاق و تحریک بیشتر آن می‌تواند در درمان خشکی دهان نقش مهمی داشته باشد و مطالعات نشان داده است، جویدن 10 دقیقه آدامس در هر ساعت باعث افزایش بزاق می‌شود؛ البته جویدن هم در صورتی مؤثراست که غدد بزاقی قادر به فعالیت باشد.

مصرف میوه‌ها، مایعات به خصوص آب، غذاهای جامد و غنی از فیبر گیاهی در درمان موثر است؛ همچنین در کسانی که با اختلال عملکرد غدد بزاقی مواجهند استفاده از بزاق مصنوعی توصیه می‌شود.

فرهاد طالبیان