کانونهای انقلاب
مدرسه رفاه
مدرسه رفاه از پایگاههای اصلی روحانیون و طرفداران امام خمینی در روزهای نخستین انقلاب بود و خیلی زودتر از بقیه جاها درگیر مسائل انقلاب شد؛ جایی که بنیانگذار جمهوری اسلامی پس از بازگشت به وطن برای مدتی کوتاه در آن مستقر شد.
هاشمیرفسنجانی درباره شکلگیری و تاسیس مدرسه رفاه میگوید: این مجموعه محصول یک سخنرانی من بود که از صمیم دل در جمع دوستان اهل خیر و مبارز بازار درباره کمبودهایی برای آن روز دختران در شهر تهران انجام دادم.
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام میافزاید: مرحوم اخوان فرشچی 3 هزارمتر زمین این مدرسه را خرید و در هیات انصار و جلسات هفتگی که عمدتا مباحث جهادی در آن مطرح میشد، موفق شدیم با سایر دوستان بنیادی را در این مکان تاسیس کنیم.
حضرت امام (ره) بعد از 14 سال تبعید و هنگام ورود به کشور این مدرسه را برای اقامت برگزیدند، زیرا در این مدرسه مبارزات انقلابی انجام میشد و براساس توصیه امام که پیغام داده بودند محل اسکان من پایینتر از خیابان انقلاب (شاه آن زمان) و در یک مکان عمومی باشد، انتخاب شد.
هاشمیرفسنجانی در این باره میگوید: بعدا ساختمان این مدرسه مرکزی بود که سلاحهای مردم پس از جمع آوری در زیر زمین آن نگهداری میشد و شهید رجایی و شهید محمد منتظری در این مکان اسلحهها را از مردم تحویل میگرفتند. وی با اشاره به اینکه <در این مدرسه تصمیمات مهم مبارزه گرفته میشد>، افزود: شورای انقلاب در اینجا جلسه داشت و نتایج آن در مدرسه علوی به اطلاع امام(ره) میرسید.
در این مدرسه صندوق رفاه تشکیل شد. این صندوق به بسیاری از خانوادهها و مجاهدان و مبارزانی که در زندان بودند کمک میکرد و بعدا افرادی که در آن خدمت میکردند به کمیته امداد وارد شدند.
بازار تهران
بازاریان در شکلگیری انقلاب اسلامی نقش بسزایی داشتند و نطفه بسیاری از مبارزات سیاسی علیه رژیم پهلوی در بازار تهران بسته شد. بسیاری از اعضای حزب موتلفه اسلامی که نقش بسیاری در پیروزی انقلاب اسلامی داشتند و برای رسیدن به هدف آن هزینه بسیاری پرداخت کردند از کسبه بازار تهران بودند در حقیقت محیط مذهبی بازار این امکان را به وجود میآورد تا اهالی وقت بیشتری برای تبادل افکار و اندیشههای خود داشته باشند و همین امر باعث بسیاری از اقدامات خودجوش بود.
مساجد بازار تهران (امام خمینی، سید عزیزالله، آذربایجانیها) به دلیل قرار گرفتن در کانون بازار، همیشه از اعتبار و اهمیت ویژهای برخوردار بودهاند. وجود سخنران توانایی چون حجتالاسلام محمدتقی فلسفی که گاهی در این مساجد به سخنرانی میپرداخت.
از دیگر ویژگیهای کاربردی این مساجد در قیام 15 خرداد و جریانات پس از آن تا سال 1343 ه .ش نقش موثری داشتند.
در فاصله سالهای 1343 ه .ش تا 1357 ه .ش این مکانها تحت کنترل و مراقبت مداوم ساواک و نیروهای شهربانی قرار داشتند؛ با این حال، محل مناسبی برای برنامههای وعظ و عزاداری در ایام محرم و رمضان به شمار میآمدند.
پیچیده بودن راهها و کوچههای تودرتوی بازار، چند بار این منطقه را به پنهانگاه مخالفان حکومت تبدیل کرد، هر صبح بر دیوار بازار دهها شبنامه نصب بود و موجب رعب و وحشت سران رژیم میشد.
گفت و گو
