از فقاهت تا سیاست

سطح عالی فقه و اصول را از محضر بزرگانی چون آیت‌الله آشتیانی، آیت‌الله آقای سید عباس فشارکی، آیت‌‌الله عمادالدین غروی رشتی، آیت‌الله سید محمد حسین شیرازی و آیت‌الله میرزا یوسف ایروانی فرا گرفت. پس از اتمام سطح، حدود 5 سال در درس خارج فقه و اصول آیت‌الله العظمی مرحوم حاج شیخ محمدتقی آملیره شرکت کرد.

همراه بحث‌های فقهی و اصولی، شرح منظومه سبزواری را در محضر استاد شعرانی و مرحوم استاد شهید آیت‌الله مطهری‌ خواند و قسمت الهیات اشارات را در خدمت استاد مرحوم الهی قمشه‌ایره و امور عامه شرح اشارات و قسمتی از منطق منظومه را در محضر استاد حائریره بود. مدت 5 سال نیز در درس اسفار مرحوم استاد آیت‌الله رفیعی قزوینیره شرکت کرد. سال 1336 امام جماعت مسجد 40 تن در بازار تهران شد. در همان جا بود که رفته رفته فعالیت‌های سیاسی خود را آغاز کرد و در جلسات دینی هفتگی مردم را در جریان مسائل سیاسی و اجتماعی قرار می‌داد.

مخالفت فعالانه با لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی از سوی دولت علم و لایحه مصونیت مستشاران نظامی آمریکا (کاپیتولاسیون)، ازجمله اقدامات محی‌الدین انواری بود. وی پس از مدتی مبارزه از سوی امام خمینیره به عضویت شورای روحانیت جمعیت موتلفه اسلامی منصوب شد و در همانجا بود که ارتباطش با مبارزانی چون شهید مطهری و شهید بهشتی محکم‌تر شد.

اگر چه آیت‌الله انواری به دلیل مشارکت در ترور منصور محکوم شد اما وی در خاطرات خود اعلام کرده است که ارتباطی با این ماجرا نداشت.

براساس اسناد ساواک، برخی از مراجع نجف از جمله آیت‌الله حکیم برای آزادی وی تلاش کردند و همچنین آقای فلسفی نیز در این باره اقدام کرد اما تقریبا وساطت هیچ‌کس در این زمینه سودمند واقع نشد.

تبعید شماری از زندانیان از جمله ایشان به زندان برازجان و اقامت در آنجا در حالی که در تمام این مدت از دیدن خانواده محروم بود از مطالبی است که در اسناد است.

همچنین در یکی از اسناد ساواک آمده است: آقای انواری در مدت حبس، رهبری زندان را برعهده داشته است و جزوات مضره نزد او نگهداری می‌شده است.

اعدام انقلابی حسنعلی منصور در سال 1343، آغازگر دوره‌ای جدید در زندگی آیت‌الله انواری بود. وی در جریان این پرونده از سوی ساواک بازداشت شد و پس از 4 ماه بازجویی، به همراه چند نفر دیگر از اعضای کمیته مرکزی موتلفه اسلامی محاکمه و به 15 سال زندان با اعمال شاقه محکوم شد. آیت‌الله انواری در سال‌1356 پس از تحمل 13 سال زندان، آزاد شد و به فاصله اندکی پس از آزادی فعالیت‌های سیاسی خود را در جامعه روحانیت مبارز تهران آغاز کرد.

اکنون نیز که 30 سال از پیروزی انقلاب اسلامی ایران می‌گذرد، با وجود بیماری و کهولت سن علاوه بر عضویت در این تشکل سیاسی، مدتی از سوی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در مرکز رسیدگی به امور مساجد فعالیت کرد.

ازجمله مسوولیت‌های آیت‌الله انواری در اوایل انقلاب، به عهده داشتن نمایندگی امام خمینی(ره) در ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران بود.

در انتخابات دوره اول مجلس شورای اسلامی، از سوی مردم شهرستان رزن به نمایندگی مجلس برگزیده شد و در انتخابات دوره دوم، نیز از سوی مردم تهران به مجلس رفت. همچنین در اولین دوره مجلس خبرگان رهبری، از سوی مردم استان همدان به نمایندگی این مجلس برگزیده شد و در دوره دوم نیز از استان تهران به این مجلس راه یافت.