فیلمنامه ‌نویسی

فیلمساز با آگاهی و بینش، عوامل خود را براساس فیلمنامه منظم و از پیش آماده شده، مهیا می‌کند و سپس به کمک فیلمنامه نماهای خود را فیلمبرداری و بقیه مراحل را طی می‌کند.

فیلمسازان معمولا داستان‌هایی را به عنوان سوژه انتخاب می‌کنند که به نوعی، متناسب با احساس، اندیشه، ذوق و سلیقه آنان باشد.

نکاتی درباره فیلمنامه‌نویسی

1 - فیلمنامه یا سناریو نقشه اصلی و نخستین مرحله از مراحل ساختن فیلم است، از این رو، فیلمنامه باید به گونه‌ای نوشته شده باشد که بتوان با خواندن آن، فیلم تمام شده را در ذهن مجسم کرد. از این جهت می‌توان آن را با نقشه ساختمان یا طرح اتومبیل برابر دانست.

2 - در فیلمنامه، دیالوگ‌ها (گفتگو)‌ باید بسیار مختصر نوشته شده باشند.

3 - فیلمنامه باید واضح نوشته شود و از اصطلاحات فنی خالی باشد یا حداقل نباید در مراحل اولیه قبل از فیلمبرداری از جزئیات زوایا، حرکت دوربین یا اصطلاحات مشکل انباشته شده باشد.

4 - فیلمنامه باید از پندها و اشارات مستقیم که از زبان شخصیت‌های داستان بیان می‌شود، خودداری کند. پیام و رمز داستان باید در خود فیلم باشد و این تماشاگر است که باید با ذهن فعالش به آنها دست یابد.

5 - فیلمنامه‌نویس باید تنها با استفاده از تصویرسازی‌های خود، توضیحات، تخیلات و تفکرات را به ذهن تماشاگر القا کند. فیلمنامه جای توصیف نیست، جای تصویر است.

6 - در هر فیلم، باید هدف سازنده آگاه این باشد که فیلمی که می‌سازد، جامعه را قدمی به سمت جلو راهنمایی کند.

فیلم‌های خنثی یا داستان‌های کهنه و نخ‌نما شده این قابلیت را ندارند و از ارزش کار هنری برخوردار نیستند.

اصطلاحات رایج در فیلمنامه‌نویسی

سکانس (فصل): قسمتی از فیلم که خود به خود جزئی کامل است و معمولا با روشن‌شدن تدریجی (فید‌این) تصویر شروع و به تاریکی تدریجی (فیداوت) ختم می‌شود. اگر خواسته باشیم فیلم را به داستان بلند (رمان) تشبیه کنیم، نما معادل جمله، صحنه معادل بند (پاراگراف) و سکانس معادل فصل در کتاب خواهد بود.

صحنه: صحنه کوچک‌ترین واحد کامل فیلم است. یک سلسله‌ نما که در یک محل می‌گذرد و تشکیل یک واقعه را می‌دهد صحنه است.

نما: مقدار تصویری است که دوربین فیلمبرداری، بدون قطع از یک صحنه می‌گیرد. نما کوچک‌ترین واحد ساختمان فیلم است که بر حسب دور یا نزدیک بودن دوربین فیلمبرداری به موضوع تقسیم می‌شود. هر فیلم از نماهای مختلف تشکیل می‌شود.

پلان سکانس: یک فصل از فیلم که به صورت یک نمای طولانی بدون قطع باشد.

میزانسن: اصطلاحی فرانسوی است که در اصل تئاتری است و اجر و تحقق و نمایشنامه را معنا می‌دهد. در سینما، میزانسن یعنی قسمتی از فیلمسازی که روی صحنه انجام می‌گیرد، مثل بازی هنرپیشه‌ها، انتخاب مکان، حرکت دوربین و... .

سناریوی مصور شده: یک سلسله نقاشی پشت سر هم با چند سطر نوشته زیر هر تصویر که قصه یا سناریوی فیلم را بیان کند. سناریوی مصور شده تقریبا همیشه در ساخت فیلم‌های نقاشی متحرک معمول است، اما بعضی از کارگردان‌ها از آن در ساختن فیلم‌های زنده و عادی نیز به صورت راهنمای فیلمبرداری برای مشخص کردن محل دوربین، تعیین نوع‌نما، حرکات دوربین، کاردبندی و نظایر آن استفاده می‌کنند.