علمی که ثابت شد

اگر بخواهید یک تعریف علمی از هیپنوتیزم ارائه کنید، آن چیست؟ آیا هیپنوتیزم یک خواب است؟

هیپنوتیزم یک عمل است و ما باید هیپنوز را تعریف کنیم که همان خلسه هیپنوتیزمی است. هیپنوز عبارت است از حالت روانی خاصی که طی آن هیپنوتیزم‌شونده دستورات هیپنوتیزم‌کننده را می‌پذیرد مشروط بر این که در چارچوب وجدان اخلاقی‌اش باشد. این تعریف چند نکته را به ما می‌گوید. این که هیپنوتیزم خواب نیست و هیپنوتیزم‌شونده هشیار است و دستورات هیپنوتیزم‌کننده را در چارچوب اخلاقی‌اش بدون این که مجبور باشد می‌پذیرد. مثلا اگر در حال تلاش برای بهبود سلامت بیماری هستیم تمام دستورات در جریان بهبود و کمک به بیمار است پس آنها را می‌پذیرد و اگر در این جریان دستوری با وجدان اخلاقی بیمار منافات داشته باشد، آن را نمی‌پذیرد.

پس تفاوتش با مدیتیشن و خواب چیست؟

مغز دارای 4 فرکانس الکتریکی است: بتا، ریتم بیداری است. آلفا، ریتم استراحت مغز است. ریتم تتا که خواب سبک است و ریتم دلتا که خواب عمیق و طبیعی است. در مدیتیشن، ریلکسیشن، تی‌ام و... تا موج آلفا پیش می‌رویم، اما در هیپنوز از موج آلفا به سمت تتا می‌رویم، اما به تتا نمی‌رسیم و بین آلفا و بتا در نوسانیم.

پاولف روان‌شناس معتقد بود ما نسبت به خواب شرطی شده‌ایم و به محض شنیدن کلمه خواب یا تلقین خواب به صورت شرطی به خواب می‌رویم. پس هیپنوتیزم فرقی با خواب طبیعی ندارد. من در کتابی که 30 سال پیش نوشتم این نظریه را رد کردم. دکتر جیمز بریدکلمه هیپنوز را از الهه خواب یونانی گرفت و به فرهنگستان علوم انگلستان ارائه کرد. بعدها که دانشمندان متوجه شدند هیپنوز کلمه مناسبی برای این فن نیست به احترام دکتر جیمز برید آن را تغییر ندادند. پس مکانیسم طبیعی خواب با هیپنوتیزم فرق می‌کند به دلیل این که 1- خواب طبیعی زمانی اتفاق می‌افتد که ما از لحاظ بدنی و فکری خسته باشیم، در حالی که کسی را که 12 ساعت خوابیده می‌توان هیپنوتیزم کرد، بنابراین خواب بر اثر خستگی صورت می‌گیرد، اما هیپنوز نه. 2- براساس گفته پاولف که ما در هیپنوتیزم تلقین خواب می‌کنیم اصلا این طور نیست. ما با تکنیک‌های خاصی که خودمان به کار می‌بریم فرد را به خلسه هیپنوتیزمی می‌بریم. 3- وقتی شما خواب هستید نمی‌توانید با کسی حرف بزنید و جواب حرف کسی را بدهید، اما در هیپنوتیزم، شما با فرد هیپنوتیزم‌کننده گفتگو می‌کنید.

هیپنوتیزم شامل چه مراحلی است؟

اولین مرحله یک ریلکسیشن قوی است، چراکه فرد در هیپنوتیزم باید از نظر ذهنی و بدنی ریلکس باشد که با توجه به استرس‌ها و اضطراب‌های جامعه اطرافمان همه دچار استرس و اضطرابیم. پس این مرحله برای همه ضروری است. مرحله بعد آزمایشی است که روی افراد صورت می‌گیرد برای فهمیدن زمینه آنها در هیپنوتیزم، چون افراد دارای قابلیت‌های متفاوتی در زمینه هیپنوتیزم هستند که براساس آن کسی زودتر یا دیرتر به خلسه هیپنوتیزمی وارد می‌شود. اگر فرد بسیار مستعد باشد و وارد خلسه‌های عمیق شود کار بسیار سریع‌تر و راحت‌تر انجام می‌شود؛ مثلا فردی برای ترک سیگار به ما مراجعه کرده بود که حداقل روزی یک پاکت به مدت 12 سال می‌کشید و تاکنون موفق به ترک سیگار نشده بود، اما به دلیل مستعد بودن او در هیپنوتیزم توانست در عرض 2 جلسه سیگار را ترک کند، چون براحتی وارد خلسه عمیق هیپنوتیزمی شده بود. اگر کسی نتواند به این سرعت وارد خلسه شود تعداد جلسات برایش بیشتر خواهد شد. میانگین تعداد جلسات برای افراد معمولا بین 2 تا 15 جلسه است؛ البته افراد در فاصله بین جلسات که معمولا یک هفته است تکالیف و تمرین‌هایی هم در خانه دارند که باید آنها را انجام دهند تا بتوانند در این کار پیشرفت کنند و نتیجه مطلوب بگیرند.

افراد پیش از هیپنوتیزم کمی مضطرب هستند، اما پس از خارج شدن از خلسه تا ساعت‌ها احساس آرامش و سرزندگی می‌کنند و تمام اتفاقاتی را که حین هیپنوتیزم افتاده است، به یاد می‌آورند. 

قدرت هیپنوتیزم‌شونده در سفر به گذشته و آینده در هیپنوتیزم چگونه است؟

رفتن به گذشته در هیپنوتیزم چیزی بدیهی است و یادآوری خاطرات فراموش‌شده گذشته از فواید و اصول هیپنوتیزم است. افرادی که نیازمند روانکاوی هستند، برای تخلیه استرس‌ها و فشارهای روانی گذشته نیازمند هیپنوتیزمند و به 2 گروه تقسیم می‌شوند. گروهی که بازگشت به گذشته آنها تذکاری است و فقط گذشته فراموش‌شده را بتدریج به یاد می‌آورند و آنهایی که بازگشتشان به گذشته عاطفی است و در فاز دوران کودکی قرار می‌گیرند و عمیقا دچار خلسه هیپنوتیزمی می‌شوند و تغییر حالت می‌دهند؛ مثلا اگر به 3 سالگی برگردند، گاهی اوقات حتی صدایشان هم کودکانه می‌شود.

اما سفر به آینده بسیار نادر است و افرادی هستند که به صورت خیلی جزیی توانستند آینده نزدیک را پیش‌بینی کنند، اما کلا آینده چیز متغیری است و قابل پیش‌بینی نیست، بنابراین پیشگویی‌ها ممکن است در مسیر زمان با تغییراتی که به وجود می‌آید، تغییر کند، اما انسان‌هایی هم بودند مثل خانم جین دیکسون که مرگ کندی، رئیس‌جمهور آمریکا را پیش‌بینی کرد و حتی مرگ 2 برادر او را نیز از قبل اطلاع داد.

آیا ممکن است فرد زمانی که بیدار می‌شود در همان گذشته بماند؟

خیر، اما اگر هیپنوتیزم‌کننده نتواند بخوبی او را بیدار کند، صدایش و حرکاتش به سن فعلی بازنمی‌گردد، اما خاطره‌ای که برایش تداعی شده است را با خود به حال می‌آورد.

قدرت انسان در هیپنوتیزم چقدر است؟

انسان‌های استثنایی‌ای هستند که می‌توانند افراد را با هیپنوتیزم به کارهای متفاوتی وادار کنند؛ مثل افرادی که در گوشه و کنار دنیا می‌شنوید که با هیپنوتیزم دست به کارهای متفاوت زده‌اند که بعضی از آنها هم خوب نبوده است مثل دزدی از فروشگاه‌ها، اما در کل این قدرت انسان‌ها جدا از علم هیپنوتیزم است، چراکه این علم هم مثل بقیه علوم قصد کمک به بشر را دارد و مثل بقیه رشته‌ها افرادی هستند که از این علم هم سوءاستفاده می‌کنند. درست مثل قدرت بدنی ممکن است کسی با این قدرت به مردم کمک کند و کسی نیز با این قدرت بدنی به زورگیری و آزار مردم دست بزند. قدرت روحی و روانی هم به همین شکل است و افراد می‌توانند از آن استفاده‌های مثبت یا منفی کنند.

هر انسان یک منبع انرژی است یکی خیلی قوی، یکی متوسط و دیگری ضعیف است و می‌توان از این منبع ذاتی استفاده‌های متعددی کرد، دقیقا مثل هوش و استعدادهای ذاتی. حتی دوربین‌هایی وجود دارد که از منابع انرژی و چاکرا‌‌ها عکسبرداری می‌کند که در ایران نیز در 2 بیمارستان این دوربین موجود است و از آن در تشخیص بیماری‌ها و شناخت خصوصیات و منابع انرژی استفاده می‌شود.

دامنه کارایی‌های هیپنوتیزم چه مقدار است؟

هیپنوتیزم فواید بسیار زیادی دارد که مهم‌ترین آنها کاربرد در مسائل روانی و روان‌درمانی است. استرس‌ها و اضطراب‌ها، ‌انواع فوبیا، عدم اعتماد به نفس، وسواس‌ها و اعتیادها و تیک‌های عصبی را می‌توان با هیپنوتیزم درمان کرد. از نظر پزشکی هم طیف گسترده‌ای برای زایمان‌های بی‌درد دارد که 70 درصد از زنان باردار می‌توانند از این تکنیک استفاده کنند و زایمان طبیعی بدون درد داشته باشند. در جراحی‌ها هم می‌توان کارهای بسیاری کرد و کلا در مواردی که نتوان از داروی بیهوشی و بی‌حسی استفاده کرد، هیپنوتیزم می‌تواند جای بیهوشی را بگیرد.
در سال 1950 دکتر جیمز استیل که یک جراح انگلیسی بود و در هندوستان کار می‌کرد، مجروحان جنگی را در شرایطی که به داروی بیهوشی دسترسی نداشت، با هیپنوتیزم جراحی کرد. گزارش‌هایی که او به دولت انگلیس داد، باعث شد هیپنوتیزم در انگلستان به عنوان یک علم پذیرفته شود؛ اما در سال‌های اخیر هیپنوتیزم به عنوان یک علم جا افتاده است و در دانشگاه‌های دنیا واحدهایی به عنوان هیپنوتیزم وجود دارد که از نظر تکنیکی و علمی هیپنوتیزم را تدریس می‌کنند. پس هیپنوتیزم در 3 گروه درمان‌های روانی و روانکاوی‌ها  در پزشکی و دندانپزشکی  مسائل خودشناسی و خودسازی (ما با هیپنوتیزم می‌توانیم به خودارتقایی برسیم و کارایی خود را بالا ببریم) کارایی دارد.

پس می‌توان به جای بیهوشی از هیپنوتیزم استفاده کرد؟

بیهوشی می‌تواند 95 درصد افراد جامعه را در بر بگیرد؛ اما افراد کمتری را می‌توان از طریق هیپنوتیزم جراحی کرد؛ چرا که افراد باید پذیرش خوبی نسبت به هیپنوتیزم داشته باشند. گاهی ممکن است برای آماده‌سازی افراد برای جراحی با هیپنوتیزم به چند ماه تمرین نیاز باشد. همه افرادی که می‌خواهند تحت جراحی قرار بگیرند، این زمان کافی را برای آماده شدن ندارند و چه بسا جراحی‌هایی که باید بسرعت انجام گیرد. اما بیهوشی این محدودیت را ندارد و ظرف چند لحظه نتیجه می‌دهد، ولی برای آن 5 درصدی که نمی‌توانند بیهوش شوند و داروی بیهوشی برایشان مضر است مثل بیماران قلبی یا کسانی که بیماری قند دارند این روش بسیار خوب است. در کل اگر افراد آگاهی کامل را راجع به هیپنوتیزم پیدا کنند، می‌توانند این روش را نیز انتخاب کنند و از این طریق جراحی‌های مختلفی انجام دهند.

از کارهایی که خودتان با هیپنوتیزم کرده‌اید، بگویید.

از سال 1363 از طریق دندانپزشکی با دکتر جراح دندانپزشک محمد پزشکی شروع به کار کردم، به صورتی که با هیپنوتیزم و بدون بی‌حسی دندان می‌کشیدیم، پر می‌کردیم و جراحی انجام می‌دادیم. در سال 1369 اولین زایمان طبیعی بدون درد را در بیمارستان آبان و بعد اولین سزارین بدون بیهوشی را در بیمارستان پارس تهران انجام دادم. اینها برای اولین بار در ایران و طبق تحقیقات ما سزارین برای اولین بار در دنیا انجام شد.

زایمان با هیپنوتیزم چه مدت زمانی طول می‌کشد؟

اگر فردی بخواهد با هیپنوتیزم زایمان کند، در ابتدا باید آزمایش شود تا ببینیم پذیرش خلسه هیپنوتیزمی فرد در چه مرحله‌ای است. اگر تشخیص دادیم می‌تواند این روند را طی کند، جلساتی که معمولا هفته‌ای یک بار و برای زایمان طبیعی یک و نیم تا 2 ماه و برای سزارین حداقل 3 ماه پیش از زایمان است را می‌گذراند تا این که حتی بدون حضور هیپنوتیزم‌کننده نیز بتواند درد را کنترل کند و از طریق خود هیپنوتیزم بتواند زایمان طبیعی بدون درد را انجام دهد.

یادگیری فنون هیپنوتیزم برای درد خاصی مثل زایمان یا دندانپزشکی را می‌توان به درد‌های دیگر نیز بسط داد و از آن فنون استفاده کرد؟

بله. این کار یک تکنیک است و فرد با یادگیری آن می‌تواند در ابتدا بر خود کنترل پیدا کند و بعد به درد‌ها و چیز‌های دیگر.

چرا به سراغ جراحی سزارین رفتید؟

سال 1369 سال پر مشقتی برای ما بود. افرادی که ادعا می‌کردند در هیپنوتیزم توانا هستند، در صورتی که تنها چند کتاب در این‌باره خوانده یا ترجمه کرده بودند، در شرایط و با عواملی دست به آزار ما زدند تا جایی که ما دیگر نتوانستیم در دفاتر خود به کار ادامه دهیم. من در آن زمان به فکر ثابت کردن خودمان افتادم و یاد این شعر که می‌گوید:

اندر بلای سخت پدید آید
فضل و بزرگمردی و سالاری

نباید در شرایط نامطلوب دست از همه چیز کشید، بلکه باید قوی‌تر عمل کرد. این شد که تصمیم گرفتم کار بزرگی انجام دهم و کسی را پیدا نکردم جز همسرم. همسرم به من اطمینان کامل داشت و بدون ترس اجازه این جراحی را داد.

اول قرار بود زایمان طبیعی بدون درد باشد، اما آقای دکتر معزی گودرزی که پزشک معالج بودند گفتند باید سزارین صورت بگیرد. ما سه چهار ماه در حال گفتگو با تیم پزشکی بودیم تا بتوانیم آنها را راضی کنیم تا سزارین با هیپنوتیزم را انجام دهند.

خوشبختانه شبکه 2 سیما در اتاق عمل حاضر بودند و فیلمبرداری کردند. این فیلم بعدها به وسیله شبکه 4 در برنامه‌ای با عنوان طب حاشیه به مدت 64 دقیقه پخش شد.

هیچ ترس و نگرانی در ابتدای کار نداشتید؟

وقتی انسان تصمیمی قاطع برای کاری می‌گیرد، نباید به شکست و مشکلات فکر کند.

اینجا چند مساله وجود دارد، اولا این که هیپنوتیزم موضوعی ماورایی و ذهنی است دوما شما با همسر خود مواجه بودید و سوما پای موجود سومی که فرزند شما بود در میان بود، یک مشکل ممکن بود جان 2 نفر را به خطر اندازد.

امکانات اتاق عمل همان‌طوری که در سزارین‌های بعدی که انجام دادیم بسیار کامل بود و 2 متخصص بیهوشی وجود داشت که سرم را هم وصل کرده بودند تا به محض این که مشکلی پیش آمد، بلافاصله دست به بیهوشی بزنند و البته به این کار هیچ نیازی پیدا نشد و با این امکانات و شرایط هیچ جای نگرانی برای ما نبود.

حدیث میرزایی