در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
24فروردین ماه روز دندانپزشکی
در نیم قرن گذشته مثل خیلی از شاخه های علوم پزشکی ، دندانپزشکی هم در تمام زمینه ها پیشرفتهای قابل توجهی داشته است .خوشبختانه همگام با این پیشرفت ها توجه مردم نسبت به بهداشت و سلامت دهان و دندان و حفظ آن سبب شده است
آقای دکتر! لطفا مراحل پیشگیری را نام ببرید و بفرمایید که در دندانپزشکی مقصود از پیشگیری چیست؛
پیشگیری را می توان به 3دسته اصلی تقسیم کرد : 1) پیشگیری اولیه که پیش از وقوع بیماری صورت می گیرد و باید کاری کرد که در آینده نیز عضو بیمار نشود.
2) پیشگیری در مرحله دوم که شامل تشخیص بیماری در مراحل ابتدایی بیماری و توقف آن با استفاده از درمان های ساده است.
3) پیشگیری در مرحله سوم که درمان بیماری نسبتا پیشرفته به منظور کاهش یا از میان بردن اثر تخریبی وسیع آن است . این پیشگیری از پیشرفت شدید بیماری جلوگیری کرده و سبب بازگشت عضو به حالت طبیعی می شود؛ البته در دندانپزشکی پیشگیری تا حد امکان در سطح دوم انجام می شود و همین امر باعث می شود که بیشتر ما دهانی با پرکردگی های متعدد در ناحیه شیارها و گودالها و حتی سطوح جونده دندان داشته باشیم . بد نیست بدانید که همین موضوع امکان عود پوسیدگی را مجددا فراهم می سازد؛ اما اگر بیاموزیم که بلافاصله پس از شک کردن به پوسیده بودن دندان اقدام به ترمیم و تراش نکنیم ؛ بلکه سعی کنیم با به کار بردن روشهای پیشگیری و رعایت بهداشت پوسیدگی را کنترل یا شیارهای آن را مسدود کنیم ، مسلما توانسته ایم پیشگیری را به معنای واقعی انجام دهیم.
آقای دکتر! چرا دندان با وجود این که نسبت به همه بافتهای بدن سخت تر است ، باز هم دچار پوسیدگی می شود؛
مینا که وظیفه بافت پوششی دندان را به عهده دارد ، ماده ای بسیار مقاوم است ، به طوری که با حفاظت صحیح حتی 70تا 80سال نیز می تواند بدون هیچگونه تغییری در خدمت انسان باشد؛ اما همین ماده مقاوم هم در برابر عوامل فیزیکی یا شیمیایی که به صورت مداوم بر آن اثر می کنند رفته رفته آسیب پذیر می شود. در نتیجه بعد از مدتی ممکن است از میان برود. مثلا تخمیر مواد غذایی که در لابه لای شیارها و درزهای دهانی باقی می مانند، سبب ایجاد اسید می شود که این اسیدها میزان ترکیبات کلسیم موجود در دندان را کم می کنند. به طوری که میکروارگانیسم های بیماریزا با ایجاد پلاک میکربی در منطقه ای که این واقعه در آن رخ داده به صورت دستجمعی سبب آغاز پوسیدگی می شوند. پس می توان گفت که اصلی ترین عامل پوسیدگی تخمیر مواد غذایی و بویژه قندها از سوی دسته ای از باکتری ها و ایجاد اسید است.
به عقیده شما بهترین روش پیشگیری از پوسیدگی چیست؛
برای جلوگیری از تشکیل پلاک میکربی اگر به بچه ها از سنین پایین به طور دستجمعی از سوی مدارس یا رادیو و تلویزیون آموزش صحیح مسواک زدن داده شود و در کنار مسواک درمان های دارویی نظیر دهان شویه های ضد میکربی ، فلوراید موضعی ، آدامس های بدون ساکاروز و نخ دندان بعد از صرف هر غذا نیز قرار داده شوند، به طور حتم پوسیدگی دندان تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا خواهد کرد. تاکید من در اینجا این است که بهترین پیشگیری از سنین کودکی آغاز می شود.
عده ای عقیده دارند که دندان شیری نیازی به حفظ و نگهداری ندارد؛ چون بلافاصله پس از کشیدن ، جای خالی آن را دندان های دایمی پر می کند. آیا چنین حرفی از نظر تخصصی صحیح است؛
این یک عقیده کاملا نادرست است ؛ چون درمان نکردن دندان های شیری و کشیدن نابهنگام آنها یکی از عوامل خیلی مهم در ایجاد پوسیدگی است . در انسان رویش دندان ها بر طبق زمان بندی خاصی صورت می گیرد؛ یعنی ابتدا دندان های شیری ظاهر می شوند و سپس در سن رویش دندان های دائمی ، ریشه دندان های شیری کم کم تحلیل می رود و جوانه های دندان های دائمی رشد خود را آغاز می کنند. به این ترتیب کشیدن بی موقع دندان های شیری موجب می شود نظم دندان ها از میان رفته و شکل قرار گرفتن آنها نسبت به یکدیگر دچار نقص شود.
برای خیلی از مردم هنوز هم این سوال وجود دارد که چه نوع خمیر دندان یا مسواکی بهتر می تواند به حفظ دندان هایشان کمک کند. عقیده شما در این مورد چیست؛
خمیر دندان مورد استفاده باید علاوه بر دارا بودن مواد تمیز کننده ، عاری از مواد ساینده نیز باشد ؛ چون در این صورت با کاربرد مسواک های زبر و درشت سبب ساییدگی مینای دندان بویژه در ناحیه طوق می شود. در مورد مسواک نیز باید توجه داشت که اولا مسواک مورد استفاده کاملا بهداشتی باشد و ثانیا نوک موهای مسواک تا جایی که ممکن است گرد باشد تا از سایش جلوگیری کند.
فلوراید یکی از موادی است که از مدتها پیش به منظور پیشگیری از پوسیدگی به صور مختلف به کار می رفته ، امروزه چه جایگاهی را می توان برای آن در زمینه پیشگیری در نظر گرفت؛
اساسی ترین نکته راجع به فلوراید این است که استفاده از آن در صورت مسواک نزدن نمی توان چندان موثر باشد؛ اما مصرف آن در کنار مسواک یکی از عوامل مهم در پیشگیری از پوسیدگی است ؛ چون عنصر فلوئور برای تشکیل دندان ضروری است . مصرف آن چه به صورت موضعی و چه خوراکی به حفظ دندان ها کمک شایانی می کند.
امروزه روش جدیدی برای پیشگیری از بروز پوسیدگی دندان در بچه ها مورد استفاده قرار می گیرد که گویا مطابق آن روی دندان های کودکان با نوعی ماده محافظ پوشانده می شود. لطفا کمی راجع به آن توضیح دهید.
از اوایل قرن بیستم مسدود کردن یا بستن شیارهای سطح جونده دندان های آسیا به عنوان یک روش پیشگیری از پوسیدگی های سطح جونده دندان ها مطرح شد و افرادی نیز مبادرت به انجام این روش با مواد گوناگون کردند، استفاده از این مواد بویژه در کاستن از پوسیدگی نزد اطفال تاثیرات مفید بیشتری را نشان داده است . به این روش درمانی ، روش فیشور سیلنت می گویند. مصرف فیشور سیلنت 3مزیت مهم دارد : 1) پیشگیری از پوسیدگی دندان های در حال رویش و تازه روییده.
2) جلوگیری از ایجاد پلاک میکربی در شیارها و توقف پوسیدگی های اولیه.
3) پیشگیری از رشد باکتری های پوسیدگی زا و انتشار عفونت به سایر دندان ها برای انجام این عمل ابتدا دندان مربوطه کاملا تمیز شده و با استفاده از یک اسید با غلظت خاص برای مدت معینی متخلخل می شود و سپس اسید با آب شسته و دندان خشک می شود بعد از آن ماده پوشاننده روی سطح جونده دندان قرار گرفته و تا زمانی که عمل ترکیب با سطح دندان به شکل کامل انجام بگیرد، دور از ترشح بزاق نگه داشته می شود. به این ترتیب یک حفاظ مناسب به منظور ممانعت از ایجاد پوسیدگی شکل می گیرد که می تواند تا حدود 6ماه به حفاظت دندان کمک کند.
به عنوان آخرین سوال برخی مردم این طور استدلال می کنند که دندان مصنوعی هم می تواند نقش دندان سالم را در دهان ایفا کند. بنابراین حفاظت از دندان و ممانعت از پوسیدگی آن چندان مهم نیست ، نظر شما در این مورد چیست؛
این فکر که دندان مصنوعی می تواند جانشین دندان طبیعی باشد، نادرست است . چرا که با وجود این که دندان های مصنوعی نسبت به سایر اندام های مصنوعی کمک زیادی به بیماران کرده اند؛ اما هرگز نتوانسته اند جانشین خوبی برای دندان طبیعی محسوب شوند. حتی با صرف مخارج سنگین و استفاده از بهترین انواع آنها چرا که به دلیل نداشتن اجزای زنده دندانی قادر به انتقال حس در سطح دهان نیستند. پس باید توجه شود که تا حد امکان از کشیدن دندان ها در مراحل اولیه پوسیدگی ممانعت به عمل آید و با استفاده از مواد ترمیمی به حفظ و احیای دندان در دهان اقدام شود تا در سنین جوانی و میانسالی محتاج به استفاده از دندان مصنوعی نشویم . در پایان باید اضافه کنم که با توجه به ضرب المثل معروف علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد، استفاده از پیشگیری به جای درمان در دندانپزشکی هم بیشتر موثر است ، پس اگر کسی تصمیم بگیرد که با اقدامات صحیح و مناسب به حفاظت از دندان های خود اقدام کند، در آینده دیگر کمتر شاهد افرادی هستیم که با وجود داشتن سن کم ناچارند از دندان مصنوعی استفاده کنند.
گفتگو : شادی باباخانی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
