چه بخوریم که سرما نخوریم؟

وقتی که به سرماخوردگی مبتلا می‌شویم، می‌‌توانیم با تغذیه مناسب از شدت بیماری بکاهیم. توصیه‌های تغذیه‌ای در این خصوص متفاوت و مختلف هستند.

به هنگام سرماخوردگی استراحت زیاد، مصرف فراوان مایعات و قرقره کردن آب نمک ولرم به بهبود علائم کمک می‌کند. مصرف قرص‌های مسکن به رفع سردرد و کاهش تب کمک می‌کنند. تنها در مواردی که به دنبال عفونت ویروسی، عفونت باکتریایی نیز بروز می‌کند، آنتی‌بیوتیک‌ها مفید واقع می‌شوند.

تغذیه، علاج سرماخوردگی

دکتر لیلا آزادبخت، متخصص تغذیه و محقق مرکز تحقیقات غدد درون ریز دانشگاه علوم‌ پزشکی شهید بهشتی براین باور است که تغذیه سالم علاج و عامل جلوگیری‌کننده از ابتلای افراد به سرماخوردگی است.

به گفته او برای این که سیستم ایمنی بدن به بهترین نحو به وظیفه‌اش که مبارزه علیه ویروس‌های سرماخوردگی و آنفلوآنزاست، عمل کند باید مواد مغذی حیاتی را دریافت کند.

مصرف پرتقال، انواع توت، فلفل دلمه‌ای، توت فرنگی، سیب زمینی و سبزیجات برگ سبز از قبیل انواع کلم، دریافت زیاد و منظم ویتامین ث به کاهش بروز، شدت و طول مدت سرماخوردگی کمک می‌کند.

آزادبخت با بیان این که غلات سبوس‌دار و حبوبات، منابع غذایی خوبی برای ویتامین‌های گروه ب هستند، ادامه می‌دهد: عدم مصرف این مواد در بدن سبب بروز عفونت‌های مکرر دستگاه تنفسی فوقانی می‌شود.

به گفته او مصرف سیر که دارای آهن و روی است، سبب تقویت سیستم ایمنی و کمک به کاهش خطر عفونت‌های ویروسی می‌شود.

این متخصص تغذیه به افرادی که زیاد دچار سرماخوردگی می‌شوند، توصیه می‌کند: ماهی قباد، قزل‌آلا، ماهی‌های روغنی، دانه کدو حلوایی و روغن شاه‌دانه که غنی از اسیدهای چرب امگا 3 هستند، مصرف کنند.همچنین دانه کنجد، تخمه کدو حلوایی و آفتابگردان منابع غنی اسیدهای چرب امگا 6 هستند و این اسیدهای چرب در مبارزه علیه عفونت‌های سرماخوردگی به سلول‌های دستگاه تنفسی کمک می‌کنند.او با اشاره به این که عفونت‌های مکرر تنفسی با کاهش ذخایر ویتامین آ همراه است، خاطر نشان می‌کند: مصرف جگر، کره و تخم‌مرغ که سرشار از منابع ویتامین آ هستند و هویج، انبه، سیب‌زمینی، زردآلو، کدو حلوایی و سبزیجات سبز تیره نیز تامین‌کننده بتاکاروتن هستند که در بدن به ویتامین آ تبدیل می‌شوند.

آزادبخت در مورد این که در زمان سرماخوردگی باید از مصرف چه غذاهایی خودداری کرد، می‌گوید: غذاهای آماده بسته‌بندی شده و کنسروها از لحاظ ویتامین‌ها و مواد معدنی فقیر هستند، بنابراین به جای مصرف این نوع غذاها بهتر است از انواع میوه و سبزیجات تازه، گوشت، ماهی، غلات، مغزها و دانه‌ها استفاده شود.

استفاده از بخور برای رفع گرفتگی بینی کمک می‌کند و برای این کار، به مدت 10 دقیقه سر را بر روی بخارات یک ظرف آب در حال جوشیدن بگیرید.

این متخصص توصیه می‌کند بهتر است دستمال یا حوله‌ای را روی سر بگذارید و این عمل  را 3 بار در روز تکرار کرد. همچنین می‌توان مقداری روغن «منتول» یا «اوکالیپتوس» به آب در حال تبخیر اضافه کرد تا موجب تسهیل عمل تنفس شود.

عسل و لیمو ترش

مصرف مخلوط عسل و لیموترش به همراه یک لیوان آب جوش در بیماران مبتلا به سرماخوردگی می‌تواند در تسکین علائم بیماری مفید واقع شود.

دکتر جعفر بهزاد، محقق و متخصص تغذیه می‌گوید: بیشترین موارد شکایت از سرماخوردگی مربوط به علائمی از قبیل گلودرد، بی‌تابی و بی‌قراری، گرفتگی بینی و احساس سرماست.

وی ادامه می‌دهد: سعی در برطرف کردن هر کدام از این علائم، به تنهایی می تواند در بهبود حال بیمار بسیار موثر باشد زیرا هنوز داروی قطعی برای ریشه‌کن کردن ویروس مسبب سرماخوردگی پیدا نشده و علاوه براین در افرادی که مبتلا به نقص سیستم ایمنی نیستند از بین بردن ویروس لزومی ندارد.

دکتر بهزاد تامین گرمای بدن با پوشیدن لباس کافی و گرم نگاه داشتن محیط را از جمله اقدامات ضروری در سرماخوردگی عنوان می‌کند: مصرف یک لیوان آب جوش به همراه عسل و لیموترش، یکی از روش‌های موثر تسکین علائم سرماخوردگی است همچنین مداومت بر مصرف چای کم‌رنگ و آب میوه به دلیل بالا بردن میزان مایعات دفعی بدن موجب تنظیم دمای بدن می شود.

این متخصص تغذیه ضمن اشاره به تاثیر بسزای مصرف ماست در تقویت سیستم ایمنی بدن حین مواجهه با عوامل میکروبی اظهار می‌کند: با بهبود کارکرد سیستم ایمنی، بدن؛ در مقابله با انواع ویروس‌های مسبب سرماخوردگی، قوی‌تر شده و سریع‌تر سلامت خود را باز می یابد.

چرا شلغم؟

شلغم نه تنها از نظر داشتن ویتامین و خواص معدنی ارزنده است،‌ بلکه از حیث سایر ویژگی‌های غیرغذایی هم سرآمد بوده و در زمره سبزی‌های مهم شمرده می‌شود.

شلغم بسیار مقوی و مغذی است و به علت دارا بودن 10 درصد مواد قندی و سرشار از املاح مفیدی مانند کلسیم و منیزیم جزو مواد غذایی بسیار باارزش به حساب می‌آید‌.

شلغم یکی از پاک‌کننده‌ها و سازنده‌های خون است و چنان که گفته شد، املاح کلسیم و منیزیم موجود در آن موجب جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مانند سرطان می‌شود. همچنین شوره محتوی در آن باعث تصفیه خون و دفاع بدن در برابر بیماری‌های عفونی می‌شود.

پتاسیم موجود در شلغم،‌ چربی را خنثی می‌کند و آرسنیک آن در تشکیل گویچه‌های سفید و قرمز خون دخالت مستقیم دارد‌. از طرف دیگر، فسفر موجود در شلغم‌ موجب تقویت یاخته‌های عصبی می‌شود.

لازم به ذکر است، برگ شلغم خواه به صورت پخته یا خام در سوپ یا سالاد و یا خوراک‌های دیگر استفاده شود.گفتنی است، نه تنها در برگ شلغم مقدار زیادی کلسیم وجود دارد بلکه علاوه بر آن، این گیاه حاوی مقادیر زیادی آهن و مس نیز هست که سبب ازدیاد خون و بویژه هموگلوبین می‌شود. به هر اندازه رنگ برگ شلغم تیره‌تر باشد، ید بیشتری در آن وجود دارد‌.

همچنین وجود ویتامین آ، ب و ث ‌در برگ و ریشه آن، به خوبی نشانگر نقش مؤثر و مهم آن در حفظ تعادل عصبی و به خصوص در تعادل تغذیه آن است‌. دکتر برتوله ثابت کرده است که عصاره شلغم‌، حل و دفع سنگ‌های کلیوی را ‌به علت خاصیت حل‌کنندگی که روی اسیداوریک دارد، تسهیل می‌کند‌.

شلغم،‌ اثر مفید و مؤثری در درمان بیماری‌های دستگاه تنفسی دارد. برای این منظور از آش و سوپ آن استفاده می‌شود. همین طور می‌توان عصاره آن را به دست آورد. برای این کار شلغم را با شکر سرخ و به وزن مساوی در کمی‌آب ‌ریخته و به ملایمت حرارت می‌دهند‌.

روش دیگر آن است که وسط شلغم بزرگی را خالی کرده و شکر سرخ را درون آن می‌ریزند و پر می‌کنند و می‌پزند‌. شکل سوم نیز آن است که شلغم را به حلقه‌های گرد بریده و پیاز را نیز به همین شکل درمی‌آورند‌ سپس طبقات شلغم و پیاز را در ظرف گردی روی حرارت می‌گذارند و هنگامی ‌که گرم می‌شود بتدریج شربت آن جدا می‌شود‌. این شربت برای درمان سرماخوردگی و گلودرد بسیار نافع است‌ و از آن می‌توان به عنوان قرقره نیز استفاده کرد‌ که در موارد گلودرد به کار برده می‌ شود.

سرما خوردگی یا آنفلوآنزا

البته باید به این نکته توجه کنید که سرماخوردگی و آنفلوآنزا متفاوتند. سرماخوردگی‌ و آنفلوآنزا عفونت‌های‌ ویروسی‌ هستند با این‌ تفاوت‌ که‌ سرماخوردگی‌ دستگاه‌ تنفس‌ فوقانی‌ را گرفتار می‌کند ولی‌ آنفلوآنزا علاوه‌ بر دستگاه‌ تنفسی‌ فوقانی‌، دستگاه‌ تنفسی‌ تحتانی‌ را هم‌ تحت‌ تاثیر قرار داده‌ و علائم‌ شدیدتری‌ نسبت‌ به‌ سرماخوردگی‌ دارد.

هر دو بیماری‌ مذکور توسط‌ ویروس‌هایی‌ هستند که‌ حدود 200 نوع‌ از آنها شناخته‌ شده‌ است‌. علائم‌ سرماخوردگی‌ شامل‌ آب‌ ریزش‌ بینی‌، گلودرد و ضعف‌ و همچنین‌ بی‌حالی‌ عمومی‌ است‌. آنفلوآنزا علائم‌ شدیدتری‌ دارد که‌ علاوه‌ بر موارد مذکور می‌توان‌ از حالاتی‌ چون‌ اسهال‌، تهوع‌، تب‌، ضعف‌ و احساس‌ سرما نام‌ برد.

مخاط‌ ترشح‌ شده‌ در اطراف‌ راه‌ هوایی‌ جمع‌ شده‌ و سبب‌ سرفه‌ و عطسه‌ می‌شود. ویروس‌های‌ مذکور می‌توانند چندین‌ روز در خارج‌ از بدن‌ و حتی‌ در محیط‌ بی‌جان‌ زنده‌ بمانند. سیستم‌ ایمنی‌ افراد در برخورد با این‌ ویروس‌ها متفاوت‌ عمل‌ می‌کنند به طوری‌ که‌ برخی‌ افراد مقاوم‌ به‌ ایجاد بیماری‌ هستند و برخی‌ دیگر حتی‌ با کوچک‌ترین‌ استرس‌ ممکن‌ است‌ دچار تشدید علائم‌ شوند.

فرهاد طالبیان