کاروانسرای مشیرالملک

شهرستان «دشتستان» دومین شهر بزرگ استان بوشهر است . این شهرستان که مرکز آن شهر برازجان است ، در شمال استان بوشهر و 70کیلومتری مرکز استان واقع شده و آثار تاریخی متعددی دارد.

کد خبر: ۲۲۴۲۵

از جمله آثار تاریخی و دیدنی موجود در برازجان ، کاروانسرای مشیر است که مردم در لفظ محلی به آن «دژ» می گویند. این کاروانسرا در مرکز شهر برازجان و در ضلع شرقی میدان شهرداری قرار دارد و همچنان محکم و پابرجاست . سازنده بنا، فردی به نام حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک ، بوده است و تاریخ ساخت آن نیز با توجه به سبک معماری مربوط به دوران زندیه و قاجاریه است . کاروانسرا در زمینی به مساحت 7هزار متر مربع و با زیربنایی بالغ بر 2هزار و 400مترمربع ساخته شده است . طول ضلع شرقی و غربی بنا 90متر و ضلع شمالی و جنوبی آن 70متر است . این بنا 4برج دارد که در 4سوی کاروانسرا قرار گرفته است و ارتفاع هر برج آن نیز 12متر و 70سانتی متر می باشد. در خلال جنگ جهانی اول مردم دشتستان به رهبری مرحوم شیخ محمدحسین مجاهد برازجانی ، مرحوم میرزا محمدخان غضنفر السلطنه نقش چشمگیری در روند مبارزات مجاهدان جنوب داشتند و کاروانسرای مشیرالملک محل تجمع مردم و تصمیم گیری برای مبارزه بوده است . اسرای انگلیسی که در این قیام دستگیر می شدند، برای مدتی در همین محل نگهداری شده و سپس برای تبادل به «اهرم» منتقل می شدند. در زمان جنگ جهانی دوم نیز این محل مدتی مکان اسکان نیروهای متفقین بود. مصالحی که در ساخت این کاروانسرای بزرگ به کار رفته به تمامی از سنگ ، گچ و ساروج بوده و کف ساختمان در آغاز از تخته سنگ های بزرگ و کوچک تراشیده شده مفروش گردیده است . بام کاروانسرا با سنگهای پهن تراشیده مفروش شده است و به هنگام بارندگی ، آب باران به وسیله ناودان های سنگی که به طرز جالبی تعبیه شده اند و از جنس سنگ هستند به بیرون از کاروانسرا هدایت می شوند. این بنا در زمان ساخت 68اتاق و حجره داشته است . در دیوار ضلع غربی ، در ورودی بسیار بزرگی قرار دارد که از جنس تخته و چوب است . در همین قسمت از کاروانسرا طبقه دوم آن به شاه نشین معروف است ، به همراه یک تراس بزرگ رو به خارج دیده می شود. در 2طرف شاه نشین راه پله هایی وجود دارد که پشت بام کاروانسرا را به محوطه دیگر که احتمالا اندرون و مخصوص زنان و کودکان بوده ، وصل می کند. از این بنا تا سال 1300ه. ش به علت واقع شدن سر راه تجاری بوشهر به شیراز، به عنوان کاروانسرا استفاده می شد؛ اما از این سال ، نیروی نظامی به برازجان وارد شد و با توجه به استحکام آن از این کاروانسرا به عنوان دژ نظامی استفاده کرد. مدتی نیز این کاروانسرا مرکز ادارات برازجان بود و بعد تبدیل به اداره مالیه (دارایی) ، اداره پست و تلگراف و تلفن انگلیس ، اداره دخانیات جنوب و سپس شهربانی شد. پس از کودتای 28مرداد 1332 مدتی از این بنا به عنوان زندان استفاده شد. در حال حاضر این بنا تخلیه شده و با تلاش سازمان میراث فرهنگی استان به یک جاذبه گردشگری در منطقه تبدیل شده است .