جنگ بی امان در کنگو؛ بیش از 5میلیون کشته

حدود یک میلیون نفرازمردم شمال کیووازمحل زندگی شان رانده شده اند. به گونه ای که تنها در خلال ماه گذشته، 2?0 هزارنفربی خانمان گشتند.
یک پسر بچه 13 ساله به همراه سه دوست دیگرش از چنگ گروگانگیرانی فرار کرده است، که کودکان را به اجبار برای خدمت در ارتش های کوچک محلی می ربایند. او به من گفت: "فقط دختربچه ها به مدرسه روستا می روند." در حال حاضر، بیش از یک میلیون از مردم بی خانمان در سرتاسراین استان پراکنده اند. نیروهای تحت سرپرستی نماینده جدید سازمان ملل متحد در منطقه شمال کیوو، بی انگیزه اند. فرمانده ارتش زیر نظارت او نیز یک ماه بعد از اعزام این نماینده، به دلایل شخصی استعفا کرد.

در عین حال در خلال ده سال جنگ بیش از 5 میلیون نفر از مردم این منطقه که اغلب نیز غیرنظامی اند، جان خود را از دست داده اند. سبب این جان باختن ها جنگ داخلی کنگو و در نتیجه عدم دستیابی به غذا و بهداشت، است. اگر راستش را بخواهیم، این رقم همچنان روبه فزونی است.
بسیاری ازاین مردم، تنها به دلیل سخاوت همسایه ها از گرسنگی نمرده‌اند. زیرا به سبب وخامت اوضاع امنیتی، کمک های بشر دوستانه چندانی به این منطقه نمی رسد. بنابراین ده‌ها هزار نفر از شهروندان این نقطه اجازه داده اند تا این غریبه ها تنها در ازای غذایی ناچیز، در مزارع یا خانه هایشان کارکنند.

اوایل سال جاری میلادی (اوسط دی ماه سال گذشته) فیل لنکستر از مقامات سازمان ملل متحد در شهر گوما به من گفت، که جامعه جهانی باید وخامت اوضاع کنگو را درک کند. چراکه وضعیت این جا به همان اندازه رواندا دردناک است. لنکستر به عنوان فردی از نیروهای سازمان ملل، ناظر نسل کشی 1994 (1373) رواندا بوده است. او تا ماه سپتامبر (شهریور) سرپرستی برنامه سازمان ملل در تشویق شورشیان هوتو رواندایی ساکن در کنگو برای ترک آن کشور و بازگشت به میهن خودشان را، بر عهده داشت.

داستان از این قرار است که در آن سال و بعد از نسل کشی رواندا، شبه نظامیان هوتو که مسئولیت قتل صدها هزار نفر را بر عهده داشتند، به همراه غیرنظامیان هوتو که از ترس جانشان فرار می کردند، از طریق مرز به کنگو گریختند. از آن زمان تا کنون بسیاری از این مرتکبان قتل در کیوو در حاشیه مرز رواندا سکنی گزیده اند، و درعین حال منطقه را نیز ناامن کرده اند.

در 1996 (1375) و مجددا در 1998 (1377) ارتش میهن پرستان رواندا به رهبری قوم توتسی به کیوو حمله کرد، تا این قاتلان را دستگیر کند. اما خود به قتل عام صدها هزار نفر مبادرت نمود، و هشت کشور را درگیر جنگ کرد. بنابراین در حالی که اینک نسل کشی مزبور تمام شده، اما کشتار در کیوو ادامه دارد.

لورانت نکوندا ژنرال سابق ارتش کنگو، در حال حاضر سپاهی با عنوان "ارتش آزادیبخش کنگو" به راه انداخته است. این ارتش با هدف حمایت از قبیله خود ژنرال و نجات یافتگان از نسل کشی مورد اشاره، به آزادسازی مردم در سرتاسر مرز کنگو می پردازد. آنها این کار را حتی اگر مردم مخالف آزادسازی مورد نظر باشند هم، انجام می دهند!

این ژنرال نه تنها از سوی توتسی ها و بعضی از هوتوها که اقتصاد منطقه کیوو را به دست دارند حمایت می شود، بلکه مورد پشتیبانی دولت رواندا نیز قرار دارد. او جنگ آزادیبخش خود را علیه دولتی که قادر نیست امنیت و توسعه را برای مردمش به ارمغان بیاورد، شروع کرده است. در حال حاضر، بیش از یک میلیون از مردم بی خانمان در سرتاسر استان کیوو در کنگوی شرقی پراکنده اند یعنی دولتی که بر این سرزمین حکومت می کند، اما فساد همچنان در آن رایج می باشد.

البته خود نکوندا نیز در گسترش این وضعیت بی تأثیر نیست، و نقش دارد. در عین حال از آنجایی که اداره این کشور به صورت دمکراتیک تنها با انتخابات آزاد ممکن می شود و این کهنه سرباز طاقت وقت تلف کردن تا برگزاری انتخابات را ندارد، از ابزار دیگری غیر از صندوق رأی برای رسیدن به قدرت استفاده کرده است. البته این اقدام وی تبعاتی مثل بی خانمانی مردم، گرسنگی، تجاوز، قتل و ترور به همراه آوده است. اینک ارتش او بر شمال منطقه کیوو تسلط کامل دارد.

کنگوی شرقی مملو از ثروت های طبیعی مانند منابع معدنی و جنگل می باشد. اما در حالی که همه دستی در این سفره دارند، مردم به سبب جنگی 14 ساله تنها بازندگان فلک زده این رقابت محسوب می شوند.

در حال حاضر تنها 5هزار و 500 نیروی پاسدار صلح سازمان ملل متحد در منطقه شمال کیوو مستقرند، که نقطه ای کوهستانی با جمعیت 5 میلیون نفری می باشد. در این منطقه بیش از 40 هزار شبه نظامی مسلح به اسلحه های سنگین، وجود دارند. این رقم را با 13 هزار و 500  پلیسی مقایسه کنید، که در شب انتخابات اخیر ریاست جمهوری آمریکا از شهر 3 میلیون نفری شیکاگو محافظت می کردند. شهری که تا جایی که ثبت شده، از دهه 1860 (1239) دیگر گروه شبه نظامی در آن فعالیت نداشته است.

آلن داس نماینده جدید سازمان ملل متحد در این منطقه که برای کاستن از بودجه یک میلیارد دلاری عملیات عازم آنجا شده، در واقع در یازده ماهه اول فعالیتش توفیق چندانی به دست نیاورده است. زیرا قتل عام وسیع در استان های بس کنگو و ایتوری زمانی صورت گرفت، که منطقه تحت نظارت او قرار داشت. همچنین اشغال کامل شمال کیوو توسط جنبش های شورشی تحت حمایت دول خارجی، در حال کامل شدن می باشد.

نیروهای تحت سرپرستی داس بی انگیزه اند. فرمانده ارتش زیر نظارت او نیز یک ماه بعد از اعزام داس، به دلایل شخصی استعفا کرد. چرا که براساس گفت و شنودهای درون حلقه ای، معتقد بود که "داریم وارد گود بحرانی می شویم، که قصد ندارم در آن دستی داشته باشم."
داس تا 19 سپتامبر (29 شهریور) تقاضای افزایش نیرو نکرد، که البته خیلی دیر شد. چراکه حتی با احتمال پذیرفته شدن چنین تقاضایی، دو تا سه ماه طول می کشد تا این نیروها اعزام شوند.

بسیاری از شبه نظامیان هوتو پس از اقدام به نسل کشی 11994 در رواندا، از طریق مرز به کنگو گریختند و در کیوو در حاشیه مرز رواندا سکنی گزیدند. آنها این منطقه متعلق به کنگو را نیز، ناامن کرده اند.
این در حالی است که یک میلیون نفر گرسنه و بی خانمان سرگردانند، و بدلیل ناامنی قادر به برداشت محصول خود نیز نخواهند بود.
در این میان تنها گزینه پیش رو اعزام نیرو های عملیات سریع اروپایی است، تا منطقه را به سرعت پاکسازی کنند. البته چنین اقدامی نیز منوط به تصمیم دیپلمات های اروپایی است، که شاید (از دید آنها) اولویت نداشته باشد.

اما در همین گیرودار آنگولا در حال اعزام نیرو برای جنگ در کنار ارتش این کشور است، رواندا با حمایت از نکوندا عملا وارد درگیری شده، و تا هفته های آینده اوگاندا و زیمبابوه هم به جمع می پیوندند. بنابراین شاید به زودی شاهد یک میهمانی بزرگ به مثابه میهمانی 1998 تا 2003 ( 1377 الی 1382) باشیم.

در حال حاضر صدها هزار نفر از مردم شمال کیوو سر گرسنه بر بالین می گذارند. آنها همچنین از ترس جانشان در جنگل ها، پناهگاه های خیابانی، و یا چاله ها پناه گرفته اند، تا شاید از اجل بزنگاه غیرقابل تصور نجات یابند.

مایکل کاوانا که از شرق کنگو برای برخی از آژانس ها و سازمان ها گزارش تهیه می کند، این مقاله خود را با حمایت مالی "مرکز پولیتزر برای گزارش بحران ها" نوشته است. مرکز مورد اشاره مستقر  در واشنگتن و وابسته به مؤسسه امنیت جهانی می باشد، و از گزارشات مسائل دنیا پشتیبانی می کند.

نویسنده؛ مایکل کاوانا - اسلیت دات کام
منبع؛ واشنگتن پریزم