7 اشتباه در تربیت کودکان

همچنین تمرکز بیشتر کودکان بیش فعال (ADHD ) هم به سادگی توسط هر آنچه از جلوی رادار حسی آنها بگذرد، به هم می‌خورد. بنابراین، اگر شما او را به طبقه بالا بفرستید تا کفشهایش را بپوشد شاید هیچ گاه برنگردد. این نکته که خواهر کوچکتر او زودتر این کار را انجام داده معیار سنجش نیست که فرزند مبتلا به بیش فعالی شما هم باید آن‌گونه باشد. غر زدن، فریاد و نصیحت‌های شما هیچ کدام باعث افزایش توانایی فرزند و موفقیت او در انجام کارها نخواهد شد. فقط استرس زیادی به کودک می‌دهید و فشار خون خودتان را  بالا می‌برید.

فقط به تنبیه متکی بودن :  کودکانی که اعصاب والدین را بیشتر تحریک می‌کنند، بیشتر هم تنبیه می‌شوند. اگر چه این عکس‌العمل طبیعی والدین است اما مطمئنا باعث تغییر رفتاری موثر نخواهد شد چون رفتار درست را به کودک یاد نمی‌دهد.

برخلاف این‌که تنبیه اکثرا موثر نیست، والدین برای بهبود رفتار کودک از تنبیه استفاده می‌کنند. والدین، کودک را مرتب تنبیه می‌کنند، در آخر هیچ امتیازی باقی نمی‌ماند تا آن را به عنوان تنبیه از کودک بگیرند. این کودکان به دلیل نداشتن راهکار درست رفتاری، در چرخه معیوب رفتارهای نادرست باقی خواهند ماند. برای شکستن این چرخه، شما باید تشخیص به موقع رفتار‌های درست و تشویق کودک به او کمک کنید.

نصیحت کردن و از کاه کوه ساختن :  اگر کودک بتواند رابطه‌ای بین تنبیه و رفتار نادرست خود پیدا کند شاید تنبیه باعث وقفه در انجام رفتار نادرست شود اما اگر کودک تنبیه را نوعی طغیان رفتاری والدین بداند هرگز دست از عمل نابه‌هنجار خود بر نخواهد داشت. وقتی کودک عمل اشتباهی انجام می‌دهد هر قدر که شما بیشتر درباره آن صحبت کنید، او کمتر منظور شما را درک خواهد کرد. تا زمانی که موقعیت مناسبی پیش نیامده تا کودک واقعا علاقمند به صحبت‌های شما باشد، چرا صحبت کنید؟! به گفته ویل دورانت: اگر صحبت نکنید انگار بهترین حرف را زده‌اید.

بدون اخطار تنبیه کردن:  اگر بدون این‌که بطور واضح پیامد‌های رفتار نادرست را برای کودک توضیح دهید او را تنبیه کنید، همه چیز به‌هم می‌ریزد. اگر بطور کلی کودک ماهیت تنبیه را بداند قادر به ایجاد رابطه بین رفتار نادرست و تنبیه است در غیر این صورت عمل شما را بی‌عدالتی خواهد دانست.

آشفته کردن اوضاع: یک لیست از کارهای بد تهیه کنید و به طور واضح مشخص کنید که اگر کودک این تخلفات را انجام دهد چه تنبیهی خواهد شد. این کار باعث حذف دعوا و جر و بحث می‌شود و به کودک کمک می‌کند تا بین تنبیه و رفتار نادرست خود ارتباط ایجاد کند.

تنبیه طولانی مدت : گرفتن اسباب‌بازی مورد علاقه کودک به مدت طولانی فقط به او یاد می‌دهد، بدون وسیله بازی مورد علاقه‌اش بازی کند. این مساله بد نیست ولی آنچه شما به عنوان نتیجه تنبیه انتظار دارید هم نیست. علاوه بر این، هر قدر که این تنبیه طولانی‌تر شود خشم کودک نسبت به شما بیشتر خواهد شد، بدون این‌که متوجه اشتباه خود شود. در مجازات‌های طولانی‌مدت معمولا والدین و دیگر اعضای خانواده بیشتر از خود کودک تنبیه می‌شوند‌! علاوه بر این، طولانی بودن مدت بازی نکردن با وسیله بازی مورد علاقه یا گرفتن حق برخورداری از هر وسیله دیگری هیچ تغییری در او ایجاد نخواهد کرد. برای مثال هیچ رابطه منطقی بین قرار ندادن دوچرخه در جای خود و اجازه بازی کردن با دوچرخه را ندادن، وجود ندارد چون مجازات به کودک یاد نمی‌دهد دوچرخه را سر جایش بگذارد. اغلب تنبیه‌های کوتاه‌مدت موثرتر خواهند بود. اگر فرزند شما دوچرخه‌اش را در جای خود نگذاشت 1. به مدت 24 ساعت اجازه دوچرخه سواری ندارد. 2. نمی‌تواند دوباره سوار دوچرخه شود مگر این‌که دوچرخه را 10 بار از جایی که رها کرده به محل اصلی خود ببرد و آنجا پارک کند.

ضعف در ارائه دستورالعمل صحیح:‌ هنگامی که کودک را مجبور به انجام کاری می‌کنید راه درست را به او نشان دهید. فقط زمانی که می‌خواهید کودک حقیقتا کاری را همان موقع انجام دهد از کلمه  اکنون  استفاده کنید در غیر این صورت از بکار بردن این کلمه بپرهیزید. شما بطور غیرارادی به کودک یاد میهید که دستور‌ها را نادیده بگیرد. وقتی که خودتان آنها را با تاخیر پیگیری می‌کنید یا اصلا پیگیری نمی‌کنید، برای مثال وقتی به کودک می‌گویید  الان تلویزیون را خاموش کن  اولین کاری که مغز کودک دستور می‌دهد آن است که تجربه کرده، تجربه می‌گوید هیچ‌کس حداقل تا 10 دقیقه دیگر کنترل نمی‌کند آیا او تلویزیون را خاموش کرده یا نه‌؟! اگر به فرزندتان می‌گویید قبل از بیرون رفتن از خانه برای بازی، باید اتاقش را تمیز کند، اگر کار او را کنترل نکنید، این فکر را به او منتقل کرده‌اید که می‌تواند از دستور شما سرپیچی کند.

وقتی دستوری می‌دهید، آن را واضح عنوان کنید. هرگز آن عبارت را به حالت پیشنهادی یا سوالی بیان نکنید.
  جواب فرزند شما به دستورالعمل اشتباه: آیا آماده رفتن به تختخواب هستی؟  این  است:  نه من دارم تلویزیون تماشا می‌کنم اما ممنون که از من سوال کردی! اما اگر بگویید  الان وقتشه که بری بخوابی  دیگر هیچ جای شک یا بحثی برای او باقی نخواهید گذاشت.

البته می‌توانید چند مورد قابل قبول را هم به کودک پیشنهاد کنید:  خودت می‌توانی تصمیم بگیری که اول بری حمام بعد کتاب داستان بخوانی یا اول داستان بعد حمام. تقدم کارها، اختیاری است اما حمام رفتن اختیاری نیست. اگر پاسخ منفی کودک برایتان مهم نیست می‌توانید انجام کاری را به کودک پیشنهاد کنید: می‌خوای امشب بری حمام؟ با این سوال به کودک می‌فهمانید که حمام رفتن اجباری نیست. مراقب باشید دستور‌های مستقیم را در لفاف یک پیشنهاد عنوان نکنید چون در این صورت با امتناع کودک از انجام آن پیشنهاد روبه‌رو می‌شوید و ممکن است عصبانی شوید. این عبارت: خیلی خوب میشه اگه تو امشب بری حمام. پیام نادرستی را به کودک می‌رساند. شما می‌خواهید کودک قادر به درک مفهوم کلی حرف‌های شما باشد و فرق بین پیشنهاد و دستور را دریابد.

اگر نوشتن برایتان سخت است، حداقل مطمئن شوید، هنگام گفتن دستور‌العمل توجه کامل کودک به شماست. اگر کودک در حال بازی با کامپیوتر باشد، صحبت‌های شما، صدایی در پیش‌زمینه ذهن اوست. شانس کمی وجود دارد که او متوجه حرف‌های شما شود و شانس کمتری وجود دارد او به حرف‌های شما ترتیب اثر دهد. برای جلوگیری از فریاد زدن بر سر فرزندتان، ابتدا توجه کامل او را جلب کنید بعد آنچه را می‌خواهید به او بگویید و اگر ممکن است برای انجام کار مورد نظر از او پاسخ مثبت بگیرید. به دنبال نشانه‌ای مبنی بر درک کامل فرزندتان از آنچه شما گفته‌اید، بگردید و مطمئن شوید در حال انجام آن کار است.

وضع قوانین بی‌شمار:  قوانین بی‌شمار همه را خسته می‌کند. هیچ شانسی  وجود ندارد که فرزندتان همه قوانین را به خاطر داشته باشد. وضع قوانین بی‌شمار توسط والدین عملکرد همه افراد خانواده را مختل می‌کند.

خط‌مشی‌های بی شمار باعث بوجود آمدن تربیت اختیاری می‌شود که خشم زیاد کودک را در بر خواهد داشت.

پس، هنگامی که کودک قادر به بر آوردن خواسته‌های والدین خود نباشد، والدین شروع به شمردن اشتباهاتشان خواهند کرد. وقتی او به طور مداوم قادر به جلب رضایت شما نباشد احساس سرخوردگی خواهد کرد.

مهسا قندی