بی‌نهایت شجاع

میرزا کوچک‌خان از مجاهدین گیلان و بی‌نهایت شجاع بود. اول بار که او را دیدم جوانی خوش‌قیافه به 30 سال می‌نمود. در نهایت درجه معتقد به دین اسلام و به همان حد نیز وطن‌پرست بود. آن هم از راه این که ایران، وطن او، یک مملکت اسلامی است و دفاع از آن را واجب می‌شمرد. نماز و روزه او هیچ وقت ترک نمی‌شد و هرگز در عمر خود شراب نخورد و همچنین از دیگر محرمات دینی مجتنب بود، لباس عادی داشت، قانع و بی‌طمع بود، همیشه متفکر بود و بسیار کم تکلم می‌کرد، اطاعت امر آزادیخواهان بی‌غرض و طمع را مثل واجب دینی می‌شمرد و همان وقت که در جنگل بود با معدودی از آزادیخواهان تهران که به آنان اعتماد و اعتقاد داشت در کارهای خود مشورت می‌کرد. لیکن پس از مشورت با آنان نیز قائل به استخاره با قرآن بود و اگر استخاره مساعد نبود به گفته‌های ایشان عمل نمی‌کرد.

غلامرضا گلی زواره، ماه در محاق: زندگی و مبارزات میرزا کوچک‌خان جنگلی، تهران، امیرکبیر، 1388، ص 41