مومبای، پرجمعیت‌ترین شهر (1)

تنوع و شمار شهرها آنقدر زیاد است که هر چقدر فرصت داشته باشیم و امکان سفر برایمان فراهم باشد، نمی‌توانیم بیشتر شهرهای بزرگ جهان را از نزدیک ببینیم. اما قصد داریم از طریق جام‌جم آنلاین سفری به دور دنیا و شهرهای بزرگ و مهم جهان آغاز کنیم. در این سفر دور و دراز ما به اختصار با شهرها آشنا می‌شویم. توقف در برخی از شهرها که کوچکترند، کوتاه خواهد بود اما در شهرهای بزرگ که میراث فرهنگی، تاریخی و... غنی دارند و وسعت و تنوع جمعیتی‌شان بیشتر است، توقف ما هم طولانی‌تر خواهد بود تا با جنبه‌های مختلف شهر و فعالیت‌های مهم مردمش بهتر آشنا شویم.

از شما دعوت می‌کنیم با ما همسفر شوید.

مومبای، پرجمعیت‌ترین شهر

مومبای یا همان «بمبئی» با بیش از 21 میلیون نفر سکنه، پرجمعیت‌ترین شهر جهان است که در ساحل اقیانوس هند واقع شده و مرکز بزرگ تجاری و فرهنگی هند از دیر باز تاکنون بوده است. از‌آنجا که مومبای بندری فعال و بزرگ است، محل ورود و صدور کالا و جایی بوده که مردم از سرزمین‌های دور به آ‌نجا سفر کرده‌اند. پیش از این مومبای را بمبئی می‌گفتند. مومبای واژه‌ای هندی برگرفته از نام مومبا دوی، الهه هندو است. در زبان ماراتی، «آی» به معنی مادر است. اما وقتی در قرن شانزدهم میلادی که پرتغالی‌ها به مومبای رفتند، آنجا را با نام‌های مختلفی تلفظ می‌کردند که در نهایت در نوشتار آن را بومبایم (Bombaim) می‌آوردند که در پرتغالی امروز نیز همین ثبت نوشتار را به کار می‌برند. وقتی انگلیسی‌ها در قرن هفدهم مومبای را تصرف کردند، واژه مومبای را به آرایش انگلیسی درآوردند و به آن بمبئی گفتند.

بعدها موراتی و گجراتی زبان‌ها شهر را همچنان مومبای تلفظ می‌کردند. اما هندی و اردو و زبان‌ها واژه‌ بمبئی را به کار می‌بردند.

در سال 1996 بود که دولت هند نام بمبئی را رسما به مومبای برگرداند و حالا به آن مومبای می‌گویند.

قلب اقتصاد هند

مومبای، شهری صنعتی است که سواحل آن تمیز نیست و آلودگی‌ محیط زیست به آن رسوخ کرده. این شهربندری، مرکز شماری از شرکت‌ها و کارخانه‌های صنعتی هند است. مومبای را می‌توان قلب اقتصاد هند دانست. 10درصد از مجموع کارگران کارخانه‌های هند در این شهر کار می‌کنند و 40 درصد از درآمد مالیاتی هند در این شهر به دست می‌آید.

سهم مومبای از تجارت خارجی هند 40 درصد است. درآمد سرانه مردم مومبای 990 دلار است که 3 برابر درآمد سرانه هند محسوب می‌شود.

دفتر مرکزی بسیاری از بانک‌های هند در شهر مومبای قرار دارد.

شهر سینما

مومبای در ساحل دریای عرب، دارای دو فصل اصلی است: فصل مرطوب و فصل خشک، فصل مرطوب از بین مارس و اکتبر است که در آن رطوبت بالا و دمای هوا بیش از 30 درجه سانتیگراد می‌شود. بین ژوئن تا سپتامبر فصل باران‌های موسمی است. میانگین بارش سالانه باران 2200 میلی‌متر است. رکورد بارش بیشترین باران در یک روز سال در26 جوای 2005 ثبت شد که 944 میلی‌متر باران بارید.

مومبای، شهری است که سینمای هند در آنجا متولد شد. اولین فیلم‌های سینمای صامت هند در مومبای تولید شد و این شهر امروزه مرکز هنر سینمای هند محسوب می‌شود.  بالیوود در مومبای قرار دارد که آن را هالیوود هند می‌گویند. در بالیوود سالانه صدها فیلم تولید می‌شود و مرکز برگزاری جشنواره‌های سینمایی متعددی است.

بالیوود بزرگ‌ترین تولیدکننده فیلم در جهان محسوب می‌شود. بالیوود سالانه بیش 800 فیلم تولید می‌کند که 2 برابر تولیدات سالانه هالیوود است.

سالی 6/3 میلیارد نفر به تماشای تولیدات بالیوود می‌روند.

پیش از ورود سینما به مومبای، این شهر به تئاتر خود می‌بالید. امروز نیز هنر تئاتر در مومبای جایگاه ویژه‌ای دارد.

حمل و نقل

زندگی مردم مومبای به سیستم‌ حمل و نقل عمومی وابسته است. سیستم حمل و نقل شامل خط آهن، اتوبوس، تاکسی، و سه چرخه‌های موتوردار است. اولین خط‌آهن هند از مومبای به تین (Thane) کشیده شد.
مومبای مرکز تلاقی خطوط آهن شرق هند است. ستون حمل و نقل مومبای را خط آهن آن تشکیل می‌دهد که دارای 3 شبکه جداگانه است که در طول شهر از شمال به جنوب کشیده شده است.

شهر مومبای مترو ندارد، اما کار احداث آن شروع شده و نخستین خط مترو مومبای در سال 2009 کامل خواهد شد.

خانه قدیمی‌ترین روزنامه آسیا

مومبای شمار زیاد روزنامه و ایستگاه‌های رادیو و تلویزیون دارد. در مومبای روزنامه‌های انگلیسی زبان برای عامه مردم در شمارگان بالا چاپ و منتشر می‌شوند.

تایمز آو ایندیا، ایندین اکسپرس، از پرخواننده‌ترین روزنامه‌های هند هستند که در مومبای به چاپ می‌رسند.
مومبای خانه قدیمی‌ترین روزنامه آسیا به نام بمبئی ساماچار است که از سال 1822 به زبان گجراتی منتشر شده است.

مومبای، صدها شبکه رادیویی و تلویزیونی به زبان‌های مختلف دارد که 100 شبکه تلویزیونی کابلی است.

روستای ماهیگیری

مومبای ابتدا روستایی کوچک بود که ساکنانش با ماهیگیری روزگار می‌گذراندند. اما حدود 500 سال قبل پرتغالی‌ها بمبئی‌ یا مومبای را تصرف کردند و در آنجا استحکاماتی ساختند و به این ترتیب کسب و کار در مومبای رونق گرفت. زبان اصلی مردم شهر، ماراتی است که بیش از یک‌سوم اهالی به این زبان صحبت می‌کنند. گجراتی، اردو، و هندی دیگر زبان‌های رایج در مومبای هستند، البته شمار زیادی از اهالی مومبای انگلیسی را خوب حرف می‌زنند. به علت حضور طولانی انگلیسی‌ها در هند، واژه‌های انگلیسی زیادی وارد زبان‌های محلی، بویژه هندی شده است.

ترجمه و تالیف: جهانگیر چراتی