در سال 1379 درست بعد از یک شوک ناگهانی کـــه نـــاشـــی از کـــاهـــش قـیـمــت نـفــت ایــران در بـازارهـای جـهـانـی بـود، اقـتـصاددانها تصمیم گـرفـتـنـد،صـنـدوقـی را راهانـدازی کـنند به نام صـنــدوق ذخـیــره ارزی کــه الـبـتـه بـعـدهـا به نام « حساب ذخیره ارزی» نامیده شد.
کد خبر: ۲۱۶۱۷۱
از ایــن تـغـیـیــر نــام کــه مـا بـیاطـلاعـیـم و تفاوتی هم نمیکند چون صندوق یا حساب برای ما و احتمالا شما یکی است. جالب اینکه این صندوق یا همان حساب به منظوری تعبیه شده بـود کـه اگـر قـیـمـت نـفـت کاهش یافت بتوانند از پـسانـداز مـوجـود در آن اسـتـفـاده کـنـنـد. الـبـته در خیلی از این موارد هم این اتفاق افتاد. بماند اینکه در روزهــایــی (مـنـظـورمـان اسـفـنـد 77 اسـت) روزنـامـه همشهری با ذوق زدگی تمام خبر از افزایش قیمت نفت به 22 دلار در بشکه را تیتر کرده بود و شاید خوشبینترین تحلیلگرها (و یا حتی مردم عادی) هم فکرشان را نمیکردند که با گذشت 10 سال قیمت نفت به رقم باور نکردنی 160 دلار در هر بشکه برسد، اما ماهیت و فلسفه وجودی حساب ذخیره ارزی (یا همان صندوق) یکباره با همین افزایش قیمت نفت برعکس شد. یعنی حسابی که برای پس انداز در مواقع کاهش نفت ایجاد شده بود، طبیعتا با افزایش قیمت باید ذخیره میشده است. اما انگار این اتفاق گذشته نیفتاده است تــا بـعـضــی از چـهــرههــای سـیــاسـی و اقـتـصـادی صـدایـشـان در بـیـایـد کـه پس این مبالغ که در صندوق یا حساب ذخیره نشده است ؛ پس کجا مصرف شده است ؟
«عـدهای بـدبـیـنـانـه مـیگـویـنـد تا پایان سال چـیزی در حساب ذخیره ارزی باقی نخواهد مـانـد و خـوشـبـینانه نیز این است که تا پایان سال بـیـش از 7 الـی 8 تا 10 میلیارد دلار در حساب بـاقـی نـخـواهـد مـانـد.» ایـن هـشـدار مـحـمدرضا باهنر نایب رئیس مجلس است که هفته گذشته انتقادهایش را از برداشت بیرویه از این حساب بیان کرد. باهنر که در نشست ماهیانه جامعه اسلامی مهندسین که با موضوع «مهندسی جهان اسلام» برگزار شـد، صـحـبت میکرد به خاطرات بامزهای هم اشاره کـرد؛ مـثـل اینکه از نشستی با اقتصاددانان یاد کرد و گفت: «در آن جلسه تعیین نرخ 50 دلار برای هر بشکه خـوشـبـینانه توصیف شد! و با نگاه محتاطانه این رقم را 40دلار و پـایـیـنتـر از 45 دلار فـرض کـردیـم.» ایـن را کـه مقایسه کنید با افزایش قیمت نفت به3 برابر مقداری که اقتصاددانها خوشبینانه تصور میکردند و با یک ضرب و تقسیم آن را در تعداد بشکههای نفت صادر شده از ایران ضرب کنید ببینید آن مقداری که مازاد بر بودجه تصویب شده است،چه مقدار میشود ؟ اصلا بیخیال، نمیخواهد زیاد به مغزتان فشار بـیـاوریـد چـون فـعـلا چـیـز زیـادی در ایـن حـسـاب بـاقـی نـمـانـده اسـت که بخواهید حسابش را بکنید.