پیروزی اوبامای 47 ساله با موجی از شادی در سرتاسر جهان؛ از کنیا در آفریقا تا اندونزی در جنوب شرق آسیا و از نوار غزه در خاورمیانه تا فرانسه در اروپا روبرو و با استقبال رهبران اکثر کشورهای جهان مواجه شده است.
شاید بتوان گفت این برای اولینبار است که یک انتخابات در آمریکا اینچنین با حساسیت در دیگر کشورها دنبال شده و نتیجه آن برای اغلب کشورها مهم و تاثیرگذار ارزیابی شده است. مدتی قبل نتایج یک نظرسنجی در رسانههای آمریکایی منتشر شد که نشان میداد مردم بیشتر کشورهای جهان از باراک اوباما برای رسیدن به ریاستجمهوری آمریکا حمایت کرده و پیشبینی میکنند او چهره ایالاتمتحده در جهان را تغییر خواهد داد و این موضوعی است که برخی به آن «اوباماشیفتگی» در جهان لقب دادهاند.
در تبیین دلایل این گرایش عمومی به اوباما در دنیا چه در رسانههای خارجی و چه در ایران، سخنهای فراوان گفته شده که شاهبیت آن نیز تنفر جهانی از ادامه سیاستهای یکجانبهگرایانه و جنگطلبانه جورج بوش، رئیسجمهور آمریکا و امید به تغییر این سیاستها از سوی اوباما است.
در ایران اگرچه به طور رسمی اعلام موضع خاصی در مورد انتخابات آمریکا صورت نگرفته، اما مجموعه شواهد و قرائن نشان میدهد برخی در جمهوری اسلامی به صورت غیررسمی انتخاب اوباما را به مککین ترجیح داده و انتخاب وی را به عنوان یک «فرصت» برای ایران تلقی کردهاند.
آیا واقعا ریاست جمهوری اوباما به مثابه فرصتی برای جمهوری اسلامی است و یا آن که میتواند به یک «تهدید» برای ایران مبدل شود؟
اوباما اگرچه در ابتدای مبارزات انتخاباتی خود وعده مذاکره بدون پیششرط با ایران را داده و از پررنگ کردن گزینه نظامی علیه تهران خودداری کرده است، اما به نظر میرسد در ادامه رقابتهای خود با مککین بتدریج روند محافظهکارانهتری در پیش گرفته و احتمالا پس از ورود به کاخ سفید نیز مواضع جدیتر و احتمالا سختگیرانهتری را در دستور کار خود قرار خواهد داد؛ اما این الزاما به معنای ادامه سیاستهای کنونی آمریکا در برابر ایران نخواهد بود.
از سوی دیگر برخلاف جورج بوش که در دوران حاکمیت خود بر کاخ سفید بویژه در سالهای آخر آن به دلیل سیاستهای یکجانبهگرایانهاش، توان همراه کردن جامعه جهانی با خود و سیاستهای آمریکا را نداشت، باراک اوباما اکنون با جایگاهی بسیار متفاوت و نفوذی غیرقابل قیاس با جورج بوش به کاخ سفید قدم میگذارد.
او به مدد رسانههای بیشمار آمریکایی و موقعیت جدیدش تلاش خواهد کرد چهره منفور آمریکا در جهان بویژه در خاورمیانه و کشورهای عربی را ترمیم کندو این «اوباما شیفتگی» اگرچه احتمالا چند ماهی بیشتر دوام نخواهد آورد، اما شاید مهمترین چالش پیش روی سیاست خارجی ایران در آینده نزدیک باشد.
محسن ماندگاری