هم سطر - هم سپید
سفر به دیگر سو
چرا باید کلاسیکها را خواند؟ این سوال را نه ما پرسیدهایم و نه کس دیگری. این سوال را کسی پرسیده که یکی از نویسندگان تاثیرگذار قرن بیستم است.
جناب ایتالو کالوینوی ایتالیایی آنقدر این پرسش برایش مهم بوده که مقادیر معتنابهی کاغذ سفید را سیاه کرده تا به همه گوشزد کند که از ادبیات کلاسیک و خواند آن غفلت نکنند.
اول این که ما ایرانیها در کشوری زندگی میکنم که از لحاظ تاریخی پیشینه غنی دارد و سابقه شعر گویی در آن به سرودههای اوستا که متعلق به 3 هزار سال پیش است بازمیگردد.
دوما این که ما ادبیات کهنی داریم که در جهان شناخته شده است. ادبیات ما را در جهان با نام حافظ و مولوی و خیام و... میشناسند.
سوم این که اصولا آدم اگر آدم باشد که از گذشته خودش نمیبرد و آن را رها نمیکند تا ببیند کی بوده و چی بوده تا بعد دریابد که به کجا میخواهد یا باید برسد.
ادبیات کلاسیک ما ادبیات متنوع و غنی است که میتواند هم به شناخت ما از فرهنگ ایران کمک کند و هم نشان دهد که گذشتگان ما چگونه به جهان نگاه میکرده اند و درک و دریافتشان از هستی به چه شکلی بوده است.
البته اشعار فارسی از دیرباز تاکنون مورد توجه مردم بوده، اما در سالهای اخیر ارتباط نسل جدید با شاعران کهن کمی تا اندکی ابری شده و کمتر دیده میشود که جوانان به غیر از حافظ و مولوی سراغ دیگر شاعران این مرز و بوم بروند.
در این شرایط باز هم وضع شعر و شاعری به مراتب بهتر از وضعیت کتابهای منثور فارسی است. متنهای مهم و محکمی که هنوز هم برای نویسندگان جوان و تازه کار (حتی برای نویسندگان با تجربه) پیشنهاد دارند و میتوانند هم به گسترش دایره واژگان آنها کمک کنند و هم شکلهای روایی خاص این مرز و بوم را به آنها پیشنهاد دهند.
البته جناب ایتالو کالوینو هم با همین حساب و کتابها احتمالا کلی وقت و انرژی گذاشته تا خیلیها را ترغیب و تشویق کند تا به سراغ ادبیات کلاسیک بروند و از سفره گسترده آن بهرهمند شوند.
اما در ایران متاسفانه نویسندگان و بزرگان ما کمتر میکوشند اهمیت ادبیات کلاسیک را به مخاطبان خود گوشزد کنند و آنها را به خواندن متون کلاسیک و قدیمی ایران ترغیب کنند. متونی که هم گسترده هستند و هم رنگارنگ.
همین مساله باعث شده بسیاری از متون نثر فارسی (حتی مقالات شمس تبریزی) در ردیف کتابهای مهجور قرار بگیرند. کتابی که هر صفحه از آن از لحاظ ادبی میتواند تاثییرات خاصی روی ذهن و زبان نویسندگان جوان ما بگذارد.
گفت و گو
