روز رفاقت‌

مثال‌هایی که در قرآن کریم درباره داستان اصحاب کهف و فرزند حضرت نوح (علیه‌السلام) ارائه می‌شود، از همین مقوله است. همچنان که سگی را که به واسطه همراهی و همنشینی اصحاب کهف به داخل غار پناهنده شد، در زمره صالحان و رستگارشدگان قرار می‌دهد و می‌فرماید: می‌پنداشتی که بیدارند حال آن که در خواب بودند و ما آنان را به دست راست و دست چپ می‌گردانیدیم، و سگشان بر درگاه غار دو دست خویش دراز کرده بود. اگر به سروقتشان می‌رفتی، گریزان بازمی‌گشتی و از آنها سخت می‌ترسیدی.(1)‌

در ادامه نیز می‌فرماید: خواهند گفت: سه تن بودند و چهارمیشان سگشان بود و می‌گویند: پنج تن بودند و ششمیشان سگشان بود  تیر به تاریکی می‌افکنند  و می‌گویند: هفت تن بودند و هشتمین‌شان سگشان بود. بگو: پروردگار من به عدد آنها داناتر است. ..(2)‌

از سوی دیگر، قرآن کریم به ماجرای فرزند نوح می‌پردازد و با همه انتساب وی به ساحت پیامبری، او را به واسطه همنشینی با کافران و تمرد از فرمان الهی، مستحق عذاب الهی می‌داند. چنان که وقتی حضرت نوح در توفان  غضب الهی نجات فرزندش را  تمنا می‌کند، خدای متعال در پاسخ می‌فرماید: ای نوح! در حقیقت او از کسان تو نیست، عمل او ناصالح است، پس چیزی را که بدان علم نداری، از من مخواه. من به تو اندرز می‌دهم که مبادا از جاهلان باشی.(3)‌

پسر نوح با بدان بنشست‌
خاندان نبوتش گم شد
سگ اصحاب کهف روزی چند
پی نیکان گرفت و مردم شد

دوستی با صالحان نیز دارای مختصات  و حدودی است که  در ایجاد تعامل صادقانه اثرگذار است  و حتما باید نسبت به آن اهتمام شود.

حضرت امام صادق (علیه‌السلام) حدود و ثغور دوستی خالصانه و بی‌شائبه را چنین بر‌می‌شمارند: صداقت و دوستی جز با حدود خودش ممکن نیست، پس هر کس تمام یا بعضی از حدود صداقت را داشت، او را دوست خود بدان و اگر کسی هیچ یک از آن حدود را نداشت، به هیچ عنوان او را به دوستی نپذیر.

حد اول این است که ظاهر و باطنش یکی باشد.

دوم آن‌که افتخار تو را افتخار خود و ننگ تو را ننگ خود بداند.

سوم آن که ریاست یا ثروتی که به تو می‌رسد، وضعش را نسبت به تو عوض نکند.

چهارم این‌که تو را از آنچه توانایی دارد، محروم نسازد.

پنجم این‌که: خود جامع این چهار خصلت است، این‌که تو را به هنگام بیچارگی‌ها و مصیبت‌ها رها نکند.(4)‌

پی‌نوشت‌ها: 1- سوره کهف (18)‌ 2- سوره کهف (22)‌ 3- ‌سوره نوح (46)‌ 4- علم ‌اخلاق ‌اسلامی ج: 4 ص: 233

سیدحامد حسینی‌