شنیدنی هفته

مثل صدای ملکوت‌

پیشنهاد ما برای شنیدنی هفته آنقدر سر راست است که شاید باورتان نشود. ولی در عین حال آنقدر منحصر به فرد و خاطره‌برانگیز هم هست که به پیشنهاد دادنش بیرزد. البته این پیشنهاد ما را احتمالا شما بارها و بارها شنیده‌اید ولی وقتی ما روی آن تاکید کنیم و از شما بخواهیم به قول عرفا با گوش جان آن را بشنوید موضوع فرق می‌کند. احتمالا تا حالا حدس زده‌اید که چه چیزی را می‌خواهیم پیشنهاد بدهیم: «ربنا».

کد خبر: ۲۰۱۵۳۲

دعای ربنایی که از ماه اول رمضان هر روز قبل از اذان مغرب پخش خواهد شد و خیلی از ما را به خاطرات دوری می‌برد. خاطراتی که همه رنگ و بوی خدا دارند. مثلا اولین باری که روزه گرفتید یا هر باری که با لب تشنه و معده تهی از غذا پای سفره افطار نشستید و از ته دل دعا کردید و بعد دعایتان مستجاب شد. هر سال ماه رمضان دعای «ربنا» با خوانندگی آدم‌های مختلفی از شبکه‌های مختلف صداوسیما پخش می‌شود. خیلی‌ها هستند که در طول سال دلشان برای شنیدن همین ربنا لک می‌زند.

البته اگر این ربنا را استاد شجریان خوانده باشد دیگر نور علی نور می‌شود. برای بسیاری از ایرانیان، افطار بدون ربنا رنگ و بویی ندارد. سال‌هاست صدای چابک و زیبای شجریان در این ساعات مردم را مجذوب خود می‌کند. ربنای شجریان با پشتوانه آموزش‌های دوران جوانی شجریان در زمانی که در محضر پدرش آموزش‌های قرآن می‌دیده شکل گرفته و این قطعه یکی از دعاهایی است که شجریان در آن سال‌ها اجرا کرده لازم به ذکر است که محمدرضا شجریان بارها در جشنواره‌های داخلی و جهانی قرآن موفق به کسب جوایز برتر این مسابقات شده است. ربنا طبق سنت اجرایی این دعاها روی دستگاه‌های قرآنی خوانده شده و این قطعه از دستگاه «رست» یا «راست» شروع شده و در خاتمه به دستگاه «عجم» (شبیه به ماهور) مدلاسیون می‌شود.

خود استاد درباره چگونگی خواندن این دعا گفته‌اند: من ربنا را برای پخش نخوانده بودم، برای درس (دادن) خواندم و یکی دو نفر از خوانندگان، آن را فرا گرفتند و در استودیو ضبط کردیم. یک روز قبل از ماه رمضان نوار را دادم. بعد دیدم ربنا را با صدای خودم پخش کردند. تلفن زدم و گفتم چرا پخش کردید؟ گفتند: تیر از کمان در رفت! تیر ماه سال1358 ربنا را خواندم.

قبلا ربنا را ذبیحی خوانده بود. گفتند حالا که انقلاب شده، بهتر است برنامه ماه رمضان ما متناسب و هم‌شان انقلاب باشد. 3 الی 4 ماه من کلاس درس گذاشتم، ولی همه دعاها را خواندم. می‌رفتم داخل استودیو و می‌خواندم. بعد به شاگردان می‌گفتم: «تو بخوان، سپس صدای خودم را درمی‌آوردم و صدای آنها را سر هم می‌کردم تا نوار شد. خیلی کار کردم.» شاید بد نباشد نگاهی هم به معنای دعای ربنا داشته باشیم: ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا وهب لنا من لدنک رحمه انک انت الوهاب [آل‌عمران 8] (پرودرگارا! دل‌هایمان را، بعد از آن‌ که ما را هدایت کردی، (از راه حق) منحرف مگردان و از سوی خود، رحمتی بر ما ببخش، زیرا تو بخشنده‌ای)‌.