مروری بر توانمندیهای نظامی جمهوری اسلامی ایران
قدرت در خدمت صلح
سوابق تاریخی و بویژه جنگ تحمیلی به ما یادآور میشود که برای حراست از حقوق حقه و دفاع از آرمانهای مقدس انقلاب و میهن اسلامی، باید از بعد نظامی در هر حال و در هر زمان قوی و نیرومند باشیم و نیروهای مسلح از اقتدار شایسته جهانی برخوردار باشند تا هوس ادعای حاکمیت بر قسمتی از سرزمین اسلامی ما در مخیله هیچ بیگانهای خطور نکند. امروز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در زمینه تقویت توان رزمی از جنبههای آماد و پشتیبانی، آموزشی، عملیاتی، فناوری نظامی، بازسازی، بهینهسازی، طراحی و ساخت تجهیزات مدرن و پیشرفته به موفقیتهای قابلتوجهی دست یافته و توانسته است رشتههای وابستگی به بیگانگان را از هم بگسلد و با اتکا به توانمندیهای بومی تجهیزات لازم برای حراست از مرزهای کشور و ایستادگی در برابر زیادهخواهی کشورهای سلطهطلب را فراهم کنند.
با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی کشور ایران و حساسیت اوضاع سیاسی و اقتصادی منطقه، نقش حیاتی و تعیینکننده نیروهای مسلح از دیرباز مطرح بوده و همین مساله ایجاب کرده است تا قوای نظامی ایران همواره در آمادگی کامل باشند. پس از انقلاب اسلامی، کشورمان همواره با تحریمهای مختلف روبهرو بوده که طبیعتا این تحریمها مسائل نظامی را نیز شامل شده است. این محدودیتها از همان سالهای ابتدایی انقلاب اسلامی متخصصان کشورمان را بر آن داشت تا در پی بومی کردن تجهیزات مورد نیاز کشورمان باشند. بر همین اساس جمهوری اسلامی ایران امروز قادر است انواع موشکها، جنگنده، تانک، نفربر، شناور و دیگر تجهیزات نظامی موردنیاز کشورمان را تولید کنند که در اینجا برخی از این تجهیزات و سلاحها را در کنار برخی سلاحهای خریداری شده از کشورهای خارجی بررسی میکنیم.
موشک شهاب 3
موشک شهاب 3 موشکی کوتاه برد بالستیک (MRBM) است که در ابتدای آزمایشها، بردی معادل 1300 کیلومتر داشت. ولی با تلاش روزافزون مهندسان ایران، برد آن به بیش از 2000 کیلومتر رسید.
وزن این موشک 16 تن و قطر آن 3/1 متر و طول این موشک در حدود 16 متر است و برد آن بسته به وزن کلاهک آن متغیر است. اگر بخواهند برد آن بیشتر شود، از کلاهکهای کموزنتر استفاده میکنند و به همین دلیل، وزن کلاهکهای آن از 760 تا 1158 کیلوگرم متفاوت است. یکی از ویژگیهای این موشک، دقت، هدفیابی و رهگیری است که با کمترین میزان خطا، هدف را منهدم میکند.
در رزمایش پیامبر اعظم 2 نیز طرح بهینهسازی موشک شهاب 3 از سوی متخصصان کشورمان با موفقیت انجام شد و طراحی و نصب کلاهک خوشهای روی آن صورت گرفت.
کلاهک خوشهای این قابلیت را به موشکهای شهاب میدهد که روی هدف، حجم انبوهی از بمبها را فرو بریزد و عملا این موشک نوعی بمباران اهداف نظامی دشمن را به عهده دارد. از این قابلیت میتوان برای هدف قرار دادن پایگاههای نظامی دشمن، محل تجمع نیروها و نیز ناوهای مستقر در فواصل مختلف استفاده کرد که در یک لحظه شاهد بمباران وسیع و پرتعداد بمبهای موجود در کلاهک موشکهای شهاب خواهند بود. نکته دیگر، سیستم اختصاصی ناوبری موشکهای شهاب است که علاوه بر آن که قدرت شناسایی و اصابت به اهداف را به گونهای بسیار دقیق در اختیار ایران قرار داده است، در صورت خروج از مسیر تعیین شده نیز میتواند آن را تصحیح کند و درصد اطمینان از برخورد را به نحو چشمگیری افزایش دهد. نکته دیگر درخصوص بهینهسازی استفاده از موشکهای شهاب، تغییر زاویه شارژ موشک شهاب است که از این پس با زاویه صفر با سطح افق مورد استفاده قرار میگیرد. این تغییر موجب میشود فواصل آمادهسازی شلیک موشکها کمتر شود و قدرت متحرکسازی شلیکها افزایش یابد تا شلیکهایی نامحدود را در زمانهای کوتاه شاهد باشیم.
سامانه موشکی تور ام یک(1 tor.m)
سامانه موشکی تور ام یک سامانهای پدافندی از نوع زمین به سطح است که طی قراردادی 700 میلیون دلاری، 29 مجموعه آن از روسیه خریداری شد. این سامانه با استفاده از سیستمهای الکترواپتیک و فراگیر مادون قرمز اهداف خود را رهگیری میکند و به صورت دقیق آنها را مورد اصابت قرار میدهد و این امکان را دارد تا در برابر سیستمهای ضدرادار منحرفکننده موشک، مصون بماند و در جنگ الکترونیک نیز موفق عمل کند.
برد سامانه مدرن تور ام یک، 12 کیلومتر بوده که تا 20 کیلومتر نیز قابل افزایش است و هر سامانه موشکی قادر است در آن واحد 48 هدف را رهگیری کند و با 8 هدف درگیر شود.
سردار حسین سلامی، فرمانده نیروی هوایی سپاه درخصوص این سامانه میگوید: با توجه به قابلیتهای فراوان این سامانه یگانهای موشکی نیروی هوایی سپاه قادرند با کنار هم قرار دادن تعداد زیادی از این واحدها فضای وسیعی را تحت پوشش پدافندی قرار دهند. به گفته وی، سامانه تور ام یک میتواند با هواپیماهای کوچک، هواپیماهای با قابلیت مانور بالا و سرعت زیاد و موشکهای پیشرفته کروز درگیر و در کمتر از یک ثانیه آماده رهگیری مجدد و پرتابهای متعدد شود.
موشکهای میثاق و کوثر
کوثر که نوعی موشک کروز و سلاحی هوشمند است، در سازمان صنایع هوافضا تولید شده است. این موشک میتواند در 3 وضعیت ساحل به دریا، دریا به دریا و هوا به دریا اهداف خود را مورد اصابت قرار دهد. موشک کوثر در 2 نوع راداری و تلویزیونی طراحی شده است که نوع تلویزیونی آن قابل ردیابی نیست. این موشک که منطبق با ویژگیهای محیطی خلیج فارس و دریای عمان طراحی شده، از فناوریهای روزآمد دفاعی برخوردار و از روی شناور نیز قابل پرتاب است. این موشک همچنین سیستم کنترل آتش دارد.
موشک دوش پرتاب میثاق با قابلیت ضدهوایی حرارتی علیه اهداف هوایی با سرعت و مانور بالا عمل میکند.
شناورهای تندروی نیروی دریایی سپاه و یگانهای شناوری ارتش در سواحل و جزایر، به این موشک قابل حمل مجهز هستند.
با تولید انبوه این سلاح دوشپرتاب، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران قادر خواهند بود اهداف هوایی متحرک از قبیل بالگرد و جت را که با استفاده از نقاط کور راداری و در ارتفاع بسیار کم حرکت میکنند، رهگیری و منهدم کنند. همچنین سلاح موشکی دوشپرتاب میثاق 2 علاوه بر رهگیری و انهدام اهداف هوایی، توانایی مقابله با جنگهای الکترونیک و اهداف کاذب را داراست. به گفته سردار سرتیپ پاسدار مصطفی محمدنجار، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، این موشک با تولید در حجم انبوه و قابلیت به کارگیری از سوی یگانهای مختلف ارتش، سپاه و بسیج، تحرک و انعطاف نیروهای مسلح را در دفاع هوایی از کشورمان به طور چشمگیری افزایش میدهد.
موشک نور
موشک نور یکی دیگر از موشکهای ساخت جمهوری اسلامی ایران است. این موشک به وسیله متخصصان نظامی نیروی دریایی سپاه و با همکاری متخصصان دانشگاهی و صنعت دفاعی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ساخته شده است و جمهوری اسلامی ایران به عنوان نخستین کشور موفق شد این موشک را روی بالگرد نصب و با موفقیت آزمایش کند. موشک نور بدون نیاز به سیستم OTHT با حداکثر برد به سمت اهداف سطحی شلیک میشود. با دستیابی ایران به این فناوری و با ساخت این موشک، نیروی دریایی سپاه قادر خواهد بود کلیه موشکهای موجود در سازمان خود را روی انواع وسایل پرنده نصب و شلیک کند.
موشک زیردریایی
موشک حوت، یکی از سریعترین موشکهای رادار گریز زیرآبی جهان متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است. سرعت این موشک معادل 100 متر بر ثانیهاست که 3 تا 4 برابر بیشتر از سرعت اژدرهای معمولی است. توان رزمی این موشک برابر با موشک VA-111 Shkval ساخت روسیه است و تنها 2 کشور ایران و روسیه فناوری لازم را برای ساخت چنین موشکهایی به دست آوردهاند. از دیگر ویژگیهای این موشک (حوت) این است که هیچ ناوی هرچند مجهز به سیستمهای ضدموشکهای دریایی باشد، نمیتواند از تیررس آن فرار کند.
جنگنده صاعقه
صاعقه و آذرخش 2 نسل از جنگندههای ساخت داخل هستند که با توان نیروهای داخلی به بهرهبرداری رسیدهاند.
جنگنده شکاری صاعقه در شهریور 85 با پرواز موفق در رزمایش ضربت ذوالفقار رسما به ناوگان هوایی ارتش پیوست. این جنگنده از سوی مهندسان دانشگاه شهید ستاری نیروی هوایی ارتش طراحی، تغییر شکل، بهینهسازی و توانمندسازی شده است. فناوری تولید این هواپیما را کشورهای آمریکا، روسیه، چین و هند به صورت مشترک و برخی کشورهای اروپایی در اختیار دارند، ولی صاعقه کاملا تولید داخل است و کارایی بالاتری دارد.
یکی از ویژگیهای مهم جنگنده صاعقه، پشتیبانی نزدیک هوایی است و این جنگنده میتواند انواع راکت، بمب و موشک را با موفقیت حمل و شلیک کند. صاعقه مجهز به سیستم رادار پیشرفته است و در طول سالهای گذشته با دهها سورتی پرواز آزمایشی، مراحل مختلف پرواز را با موفقت پشت سر گذاشته است.
چندی پیش امیر خلبان احمد میقانی، فرمانده نیروی هوایی ارتش با اشاره به تلاشها و موفقیتهای مشترک نیروی هوایی ارتش و وزارت دفاع برای تولید جنگندههای صاعقه و آذرخش گفت: مراحل پایانی تولید نسل سوم جنگنده صاعقه با موفقیت به پیش میرود و این محصول بزودی با پیشرفتهایی در بخشهای مختلف چون مهمات، رادار و سطوح پروازی به پرواز درخواهد آمد.
تانک ذوالفقار
تانک ذوالفقار، تانکی مدرن است که ساخت آن در داخل کشور و با اتکا به فناوریهای بومی جمهوری اسلامی ایران انجام میشود.
آخرین نمونه تانک ذوالفقار از جنبههای فنی کاملا بهینه شده و دارای سامانه کنترل آتش پیشرفته رایانهای و مسافتسنج لیزری مدرن است. توان تقریبی موتور ذوالفقار 1000 اسب بخار است و این میزان قدرت با توجه به وزن تانک که آن را چیزی در حدود 40 تن تخمین میزنند، سرعتی معدل 70 کیلومتر بر ساعت را به ذوالفقار میدهد.
همانند دیگر تانکها و بنا بر عرف موجود، راننده تانک ذوالفقار نیز در سمت چپ بدنه قرار میگیرد. راننده تانک میتواند با باز کردن دریچه دید بالای سر خود، به سمت راست به هدایت چشمی تانک بپردازد یا این که از پریسکوپ استفاده کند. تانک ذوالفقار مجهز به سامانه دید در شب و سامانه تهویه هوا برای خارج کردن گاز ناشی از شلیک توپ است. همچنین تانک ذوالفقار مجهز به مسافتیاب لیزری و برجک آن نیز دارای سامانه برقی است. در تانک ذوالفقار همچنین از سامانه هشدار دهنده و پدافند لیزری استفاده شده است که این سامانه میتواند کاربران خود را با تابش پرتوهای لیزر هدایتکننده، از جنگ افزارهای هدایتشونده ضدتانک آگاه کند. این سامانه میتواند سمت تابش پرتوهای لیزری را با دقت زاویهای تا 15 درجه تعیین کند و همچنین توانایی تشخیص پرتوهای مستقیم و یا غیرمستقیم مسافتیابهای لیزری را از نشانه گذارهای لیزری دارد. این سامانه قدرت واکنش خدمه تانک را در برابر تهدیدها افزایش داده و حتی امکان فعال شدن خودکار و بموقع واحدهای پدافندی را در سمت زاویه تهدید فراهم میکند.
ایران بجز تانک ذوالفقار، تانک سفیر 74 را نیز تولید میکند. صنایع دفاعی ایران همچنین زرهپوشهای تندر 1 و 2 و نفربری به نام براق را نیز به تولید رسانده است. تانک واکنش سریع توسن نیز از جمله تجهیزاتی است که در نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساخته میشود.
زیردریایی غدیر
زیردریایی کلاس غدیر یکی از مدرنترین زیردریاییهای هم نسل خود در جهان محسوب میشود. این زیردریایی سبک به جدیدترین تجهیزات نظامی و امکانات الکترونیکی مجهز است و طراحی و ساخت آن با همکاری دانشگاههای صنعتی کشور و در طول 10 سال انجام شده است.
بررسیهای کارشناسان نظامی دریایی ایران از برابری توان این زیردریایی با نمونههای خارجی حکایت دارد و به دلیل سبکی آن، قابلیت انجام ماموریتهای با سرعت زیاد را داراست. ناوشکن جماران نیز یکی از روزآمد و کارآمدترین شناور نظامی کشور است که بزودی در خلیج فارس به آب انداخته میشود. امیر دریادار دوم محسن بهزادفر، فرمانده قرارگاه مقدم ناوگان جنوب در خصوص ناوشکن جماران گفت: باتوجه به اینکه این طرح تاکنون بیش از 90 درصد پیشرفت فیزیکی داشته پیشبینی میشود امسال به بهره برداری برسد.
قایقهای فوق پیشرفته پرنده
قایقهای فوق پیشرفته پرنده یکی از تجهیزات استراتژیک جمهوری اسلامی ایران است که در اختیار نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خلیج فارس قرار دارد.
دریادار دوم محمد رحیم دهقانی، فرمانده منطقه یکم نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سرعت بسیار بالای بیش از 100 نات (گره دریایی در ساعت)، قدرت مانور بیمانند، امکان استفاده بهینه در تمام منطقه خلیج فارس و دریای عمان، پوشیده بودن از دید رادارهای سطحی و هوایی و غیرقابل رهگیری بودن را از جمله قابلیتهای ویژه این قایق عنوان کرد. این شناور پرنده در سازمان هوایی وزارت دفاع به صورت کاملا بومی به تولید انبوه رسیده و در اختیار نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفته است.
از این قایق پرنده میتوان انواع پرتابها و شلیکها را با قدرت رهگیری بسیار دقیق و در حال حرکت انجام داد. در حال حاضر تنها تعداد معدودی از کشورها این نوع شناور را در اختیار دارند.
حسین نیکپور
گفت و گو
