میکروسکوپ ‌

در برخی از انواع میکروسکوپ‌های نوری، منبع تامین‌کننده نور مجزا از ساختمان اصلی تشکیل‌دهنده بدنه میکروسکوپ است که امروزه ساخت و استفاده از آنها تقریبا منسوخ شده است. اما در میکروسکوپ‌های نوری که در حال حاضر برای تحقیقات علمی از آنها استفاده می‌شود، منبع تامین‌کننده نور بخشی از ساختمان میکروسکوپ است. عدسی شیئی تصویر بزرگ شده از شیء مورد نظر را تهیه می‌کند. با توجه به‌شدت روشنایی، کیفیت تصاویرمشاهده‌شده در میکروسکوپ متفاوت خواهد بود. بزرگ‌سازی تصویر معکوس حاصل از عدسی شیئی، تشکیل تصویر مجازی و سنجش اجزای تصویر، به عهده عدسی چشمی است.

با توجه به این که روشنایی میکروسکوپ محدودیت‌هایی را در مشاهده تصویر به وجود می‌آورد، بنابراین با در نظر گرفتن این که روشنایی محیط برای تهیه تصویر مناسب، کافی نخواهد بود از منابعی برای تامین نور لازم استفاده می‌شود که می‌تواند نقش مهمی در وضوح تصاویر داشته باشد. یکی دیگر از انواع میکروسکوپ‌ها، میکروسکوپ‌ الکترونی است که برخلاف میکروسکوپ‌های اولیه که تنها شامل یک عدسی بودند، در این نوع میکروسکوپ‌ها حداقل دو نوع عدسی وجود دارد. بزرگنمایی میکروسکوپ‌ نوری از محدوده مشخصی فراتر نخواهد رفت، اما محدوده بزرگنمایی میکروسکوپ‌های الکترونی در مقایسه بیشتر است که بررسی بسیاری از پدیده‌ها و اجزای سلولی را که به بزرگنمایی بیشتری نیاز دارد امکان‌پذیر می‌سازد. در میکروسکوپ‌های الکترونی، الکترون پرانرژی از یک منبع الکترونی خارج‌شده و تحت شتاب قرار می‌گیرد و نور ایجادشده از روزنه‌های موجود در یک سطح فلزی یا فنرهای مغناطیسی عبور می‌کند که در نتیجه آن تصویر برای کاربر قابل مشاهده خواهد بود.به عبارت دیگر می‌توان گفت در میکروسکوپ‌های الکترونی نیز در مکانیسم مشابه عبور نور در داخل نمونه مورد نظر، شعاع الکترون از مقطع بسیار نازکی عبور می‌کند. به طور کلی در میکروسکوپ‌های نوری در نتیجه انحراف نور در عدسی‌ها تصویر بزرگی از نمونه مورد بررسی ایجاد می‌شود. در برخی از این نوع میکروسکوپ‌ها که در صنعت و تحقیقات کاربرد ویژه‌ای دارند، تغییراتی ایجاد شده است که مشاهده نمونه‌های خاص مانند سلول‌های زنده را امکان‌پذیر می‌سازد. بزرگنمایی میکروسکوپ‌های نوری حدود هزار برابر جسم است، اما میکروسکوپ‌های الکترونی این قابلیت را دارند که می‌توانند تصاویری با بزرگنمایی 5/1 میلیون برابر به وجود آورند، اگرچه تصاویر ایجادشده در این میکروسکوپ‌ها در نتیجه تمرکز الکترون‌ها در عدسی‌های مغناطیسی ایجاد می‌شود. دو نوع میکروسکوپ الکترونیک وجود دارد. میکروسکوپ الکترونیکی پویشی که براساس بررسی و پیگیری مسیر حرکت رفت و برگشتی الکترون‌ها در سطح نمونه عمل می‌کنند و میکروسکوپ‌های الکترونی عبوری که الکترون‌ها در برش بسیار نازکی از نمونه حرکت می‌کنند و این مکانیسم سبب مشاهده تصویر می‌شود. میکروسکوپ‌های الکترونیکی الکترونی پویشی قابلیت عکسبرداری از سطوح با بزرگنمایی 10 تا 10 هزار برابر را دارند، اگرچه کیفیت تصویر سطوح تخت در بزرگنمایی 300 تا 400 برابر بخوبی تصاویر میکروسکوپ‌ نوری نخواهد بود. میکروسکوپ‌های الکترونی عبوری نیز می‌‌توانند از زیرساختارها با بزرگنمایی هزار تا یک میلیون برابر عکسبرداری کنند، اما فرآیند تهیه نمونه‌ها بسیار خسته‌کننده است و به زمان بسیار زیادی نیاز دارد.