مرهم دیرهنگام بر‌زخم‌های بومی‌ها

تحقیقاتی که اخیرا در مورد نحوه رفتار با بومی‌ها در دهه‌های آغازین سده گذشته انجام شد از وارد آمدن صدمات جسمی و روحی به کودکان قبایل بومی کانادا و حتی سوءاستفاده جنسی از آن‌ها در 132 مدرسه شبانه‌روزی که اکثرا توسط کلیساها اداره می‌شدند، پرده برداشت. اولین مورد از این مدرسه‌ها در اوایل سده گذشته دایر شد و آخرین آن در سال 1996 به فعالیت خود پایان داد.

هارپر در نشستی که با حضور نمایندگان بومی‌ها در مجلس عوام برگزار شد، گفت: نحوه برخورد با کودکان بومی در مدارس شبانه‌روزی فصل تاسف‌آوری از تاریخ کانادا است. نمایندگان بومی‌ها در سکوت به اظهارات‌ هارپر گوش فرا دادند و برخی برای آنچه بر آن‌ها روا داشته شده بود بی‌صدا گریستند.

عذرخواهی هارپر با واکنش مثبت بومی‌ها مواجه شد. ماری سیمون، از رهبران اینوئیت‌ها که در نشست روز چهارشنبه گذشته مجلس عوام حضور داشت پس از اظهارات هارپر گفت: نباید تصور کرد وقتی فردا خورشید طلوع می‌کند آلام و ناراحتی‌های ما رخت بربسته‌اند و رفته‌اند اما روز تاز‌ه‌ای شروع می‌شود.

روایت‌های وحشت‌آور از مشکلاتی که کودکان بومی در مدارس شبانه‌روزی با آن‌ها روبه‌رو می‌شدند طی دهه‌های اخیر اندک اندک سر بر آورد و موجب شد ملت کانادا به بازنگری در عملکرد خود بپردازد.

دولت کانادا در سال 2006 میلادی متعهد به پرداخت غرامت 2 میلیارد دلاری به کودکان بومی سابق و افراد بالغ امروزی شد که در مدارس شبانه‌روزی درس خوانده بودند. بر این اساس به هر یک از این افراد به ازای سال اول اقامت در این مدارس 10 هزار دلار و در مقابل هر سال بعد از آن 3هزار دلار غرامت پرداخت می‌شود.

علاوه بر آن دولت با تشکیل کمیته آشتی ملی خواستار تلاش این کمیته برای تعیین صحت و سقم موارد ادعایی سوءاستفاده جنسی و فیزیکی از کودکان بومی در گذشته و پرداخت غرامت به کسانی شد که ادعایشان از سوی این کمیته تایید می‌شود.

پیش از این هم کشورهای زیادی سعی کرده‌اند فصل‌های دردناک تاریخ خود را با تشکیل چنین کمیته‌هایی، پرداخت غرامت و عذرخواهی از کسانی که مورد ظلم قرار گرفته بودند، ببندند. آفریقای‌جنوبی با فروپاشی رژیم آپارتاید به جنایت‌های آن دوران رسیدگی کرد.

پرو و سیرالئون حوادث و وقایع دوران طغیان را مورد بررسی قرار دادند. استرالیا در فوریه سال جاری میلادی از بومی‌های این کشور عذرخواهی کرد و کنگره ایالات‌متحده در حال بررسی طرحی است که دلجویی از سرخ‌پوستان بومی در آن پیش‌بینی شده است.

دولت کانادا در سال‌های آغازین پس از شکل‌گیری اقدام به ایجاد نظام آموزشی‌ای کرد که بر اساس آن همه کودکان حتی به قیمت جدا‌کردن اجباری آن‌ها از خانواده‌هایشان ملزم به سواد‌آموزی بودند.

کودکانی که از والدین جدا می‌شدند در اکثر موارد از تغذیه، پوشش و سرپناه مناسب برخوردار نمی‌شدند. در مدارس شبانه‌روزی از سخن گفتن آن‌ها به زبان بومی و برگزاری آیین‌های قبایلی و اجدادی جلوگیری به عمل می‌آمد. تعدادی از کودکان بومی در این مدارس می‌مردند و اکثر آن‌ها هرگز نزد خانواده‌هایشان باز نمی‌گشتند.

طی سال‌های اخیر برخی از این دانش‌آموزان گذشته از مواردی گفتند که کشیش‌های فاسد با تظاهر به این که کسی آن‌ها را پای تلفن می‌‌خواهد یا والدین‌شان برای دیدار آمده‌اند آن‌ها را که کودکان کم سن‌وسالی بودند به محلی خلوت می‌کشاندند و مورد سوءاستفاده جنسی قرار می‌دادند. دیگرانی بوده‌‌اند که از ضرب‌وشتم به دلیل سخن گفتن به زبان مادری‌شان و فراموش‌کردن نام‌هایشان چون آن‌ها را به جای اسم‌شان با شماره‌ای صدا می‌کردند، سخن به میان آورده‌اند.

به اعتقاد گروه‌‌های حامی حقوق اجتماعی تاثیر آن رفتارها و تکرارشان را هنوز می‌توان در سراسر کانادا، در بومی‌های معتادی که در خیابان‌های ونکوور تلوتلو می‌خورند و حاضر به رعایت قوانین نیستند، در سالساکاتون که پلیس بزهکاران بومی را با خودرو به مناطق حاشیه‌ای شهر منتقل کرد و سپس آن‌ها را در هوای سرد منطقه رها کرد تا از شدت سرما یخ بزنند و در مناطق قطبی کانادا که خودکشی بومی‌ها پدیده‌ای فراگیر است به وضوح دید.

فیل فونتین، مدیر موسسه ملل اول که نمایندگی 633 گروه قومی از بومیان کانادا را بر عهده دارد و با کلاهی از پرهای پرندگان به سبک بومی‌های کانادا در سده گذشته در نشست مجلس عوام شرکت کرده بود، می‌گوید: خاطره مدارس شبانه‌روزی چون خاری در چشم  ماست. او که اولین بومی‌ای بود که زبان به افشای آنچه در مدارس شبانه‌روزی بر کودکان بومی گذشت، گشود در ادامه افزود: بومی‌ها مشکلات زیادی را متحمل شدند.

مقامات کانادایی می‌گویند طرح ایجاد مدارس شبانه‌روزی برای کودکان بومی از روی مدارس فنی و حرفه‌ای در ایالات‌متحده  اقتباس شده بود. دونکن کمپل اسکات که حد فاصل سال‌های 1913 تا 1932 میلادی جانشین وزیر ناظر در امور بومی‌های کانادا بود در یکی از اسناد دولت از لزوم راحت شده از شر بومی‌ها نوشته بود. او در این سند تنها راه پایان دادن به حیات فرهنگی بومی‌ها را از بین بردن پیوند کودکان بومی با جامعه بومی‌ها عنوان کرده بود.

تلا‌ش بومی‌ها برای واداشتن دولت کانادا به عذزخواهی از قبایل بومی برای دهه‌‌ها ظلم و تعدی سابقه‌ای طولا‌نی دارد. دولت‌های پیشین کانادا پیش از این با نادیده انگاشتن خواست بومی‌ها از تن دادن به این خواسته طفره می‌رفتند.

رضا سادات