برزخ آوارگان‌

با وقوع جنگ عراق در سوئد که همچنان سیاست‌ درهای باز به روی مهاجران را اعمال می‌کند تحولات زیادی به‌وقوع پیوست. نزدیک به 2 میلیون آواره عراقی به اردن و سوریه پناهنده شده‌اند اما سوئد در صدر فهرست کشورهای غربی قرار دارد که حاضر به پذیرش عراقی‌های متقاضی دریافت پناهندگی شده‌اند.

تنها در سال 2007 میلادی شهروندان عراقی از 89 کشور جهان پناهندگی اخذ کردند که سوئد به تنهایی به نیمی از گروهی که موفق به اخذ پناهندگی شدند یعنی 18600 نفر پناه داد. «سودرتاج» شهری با 86 هزار نفر جمعیت بیش از کل پناهندگانی که به کانادا و ایالات‌متحده رفتند پذیرای آوارگان عراقی بوده است.

استقبال از آوارگان و پناه دادن به آن‌ها همیشه مایه مباهات سوئدی‌ها بوده است با این حال افزایش تصاعدی تعداد متقاضیان دریافت پناهندگی از این کشور موجب شده استکهلم چاره‌ای جز کاهش تعداد مجوزهای اقامتی صادره برای عراقی‌ها پیش روی خود نبیند.

«توبیاس بیل‌استورم» ، وزیر مهاجرت و پناهندگان سوئد می‌گوید:‌ پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال 1948 خاورمیانه هیچگاه شاهد موج مهاجرت گسترده‌ای چون وضعیت کنونی عراق نبوده‌ایم. او می‌‌افزاید: ما مایل هستیم به همه کمک کنیم اما امکانات ما محدود است.

پناهگاه امن‌

پس از آغاز جنگ عراق در سال 2003 میلادی جامعه مسیحیان عراق که هدف حملات کور القاعده قرار گرفته بود مسیر مهاجرت را در پیش گرفت. سودرتاج به یکی از مقصد‌های اصلی مسیحیان عراق تبدیل شد تا آنجا که هر ماه یکصد عراقی تازه وارد به این شهر می‌رسیدند.

گروهی از آشوری‌ها از دهه 1960 میلادی در «سودرتاج» اقامت گزیده بودند که تعداد اعضای این اقلیت مذهبی با شدت گرفتن موج مهاجرت مسیحیان عراق به سوئد رو به افزایش گذاشت. «نقیبه دئواد» که برای شرکت در مراسمی مذهبی به کلیسای جامع شهر آمده در توضیح این‌که چرا او و دو فرزندش این شهر را برای اقامت انتخاب کرده‌‌اند، می‌گوید: عراقی‌‌ها، ‌سوئد و شهر «سودرتاج» را به عنوان مامنی مطمئن با مردمی خونگرم مهربان می‌شناسند.

خاطرات دلهره‌آور

تعداد خانواده‌هایی که در مراسم مذهبی کلیسای آشوری «سوردتاج» شرکت می‌کنند از 650 تا قبل از آغاز جنگ عراق به حدود 1000 طی ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

پناهندگان عراقی با ذهنی مملو از خاطرات ناراحت‌کننده این کشور را ترک گفته‌اند. «دائود» که در عراق به خیاطی اشتغال داشته با اشاره به شرایط زندگی در عراق پس از اشغال می‌گوید: فردی ناشناس یک روز نامه‌ای را از زیر در به داخل خانه انداخت که هشدار می‌داد چنانچه طی 24 ساعت آنجا را ترک نکنیم همه ما کشته می‌شویم.

او که با وجود آن که عکس‌هایی از خانه سوخته‌اش را در اختیار ماموران اداره مهاجرت سوئد قرار داده به دلیل رد تقاضای پناهندگی‌اش ممکن است بزودی ناچار به ترک این کشور به همراه 2 پسر 9 و 21‌ساله‌اش شود، می‌افزاید: برای من و فرزندانم بهتر است همین جا بمیریم تا به عراق بازگردانده شویم.

محدودیت‌های قانونی‌

«دائود» قربانی قوانین جدید مهاجرتی سوئد شده که مهاجرت به این کشور را بیش از هر زمانی در گذشته دشوار کرده است. جولای سال گذشته میلادی بود که دادگاه عالی سوئد جنگ را پایان یافته تلقی کرد. از آن به بعد تنها به کسانی پناهندگی اعطا می‌شود که بتوانند اثبات کنند در صورت بازگشت به عراق با خطر مرگ مواجه هستند.

با این مصوبه نرخ موافقت با تقاضاهای پناهندگی از 60 درصد به حدود 20 درصد کاهش یافت. کسانی که درخواست پناهندگی‌شان رد می‌شود باید سوئد را ترک کنند. کسانی که داوطلبانه این کشور را ترک کنند بهای بلیت بازگشت و مبلغی به عنوان کمک دریافت می‌کنند و آنانی که از ترک سوئد سرباز زنند توسط پلیس از این کشور اخراج می‌شوند.

در سال 2007 میلادی 854 عراقی داوطلبانه سوئد را ترک کردند که به مراتب بیشتر از 197 نفری بود که در سال قبل از آن حاض به ترک داوطلبانه این کشور شده بودند.

زندگی در برزخ‌

هزاران آواره‌ای که پس از تغییر قوانین به سوئد آمده‌اند در وضعیتی برزخ‌گونه گرفتار آمده‌اند. دائود می‌گوید وقتی به سوئد آمد هنوز کمی پول داشت که از عهده مخارج زندگی برآید اما اکنون همه پس‌اندازش ته کشیده است.

عکاسی 48 ساله از پرداخت 50 هزار دلار به کسانی می‌گوید که برادرش را گروگان گرفته بودند. او سپس 15 هزار دلار به جاعلان داد که برایش مدارک جعلی سفر به سوئد را فراهم آورند. امید داشت با رسیدن به سوئد بتواند زمینه مهاجرت همسر و فرزندانش به این کشور را نیز فراهم آورد اما روند بررسی پرونده او به قدرت طولانی شد که اکنون مجبور است از دوست و آشنا قرض بگیرد تا برای خانواده‌اش که به سوریه رفته‌اند، بفرستند. او نتوانسته پسر 7 ماهه‌اش را که در خارج از عراق متولد شده، ببینند.

دولت سوئد به بالغین مجرد روزانه 71 کرون معادل 12 دلار به عنوان کمک‌هزینه می‌پردازد اما در کشوری که یک وعده غذای آماده مثل ساندویچ مک‌دونالد 10 دلار قیمت دارد و برای استفاده از توالت عمومی باید یک دلار پرداخت این مبلغ ناچیز به نظر می‌رسد.

گزینه‌های محدود

اگر درخواست پناهندگی این عکاس سابق عاقبت رد شود او به سوریه بازگردانده می‌شود. سوریه و اردن با توجه به حضور هزاران پناهجوی عراقی در این 2 کشور قوانین صدور ویزا برای عراقی‌ها را دشوارتر کرده‌اند و همین مساله شرایط را برای پناهجویان وخیم‌تر کرده است.

سوئدی‌ها در واکنش به شرایط جاری خواستار مسئولیت‌پذیری سایر کشورها بویژه ایالات‌متحده در قبال آوارگان عراقی شده‌اند. ایالات‌متحده تحت فشار سوئد و سایر کشورها در ماه می سال‌جاری میلادی رکورد صدور ویزا برای آوارگان عراقی را شکست و مجوز مهاجرت هزار تبعه عراق به آمریکا را صادر کرد.

با این حال حتی اگر واشنگتن به تعهد خود مبنی بر پذیرش 12 هزار پناهجوی عراقی در سال 2008 میلادی که 8 برابر 1608 نفری خواهد بود که در سال 2007 به آمریکا رفتند، عمل کند باز هم یک‌سوم سوئد پناهجوی عراقی خواهد داشت و در عمل کمک به حل مشکلا‌ت آوارگان عراقی نمی‌کند.

منبع: MSNBC