گرسنگی فراگیر در مصر

مصری‌ها در حال پشت‌سرگذاشتن سخت‌ترین دوران اقتصادی خود طی دهه‌های اخیر هستند که آنان را در هنگامه مقاومت صاحبان صنایع در برابر افزایش دستمزد کارگران، بحران جهانی رشد قیمت محصولات غذایی، فساد دولتی و روند رو به رشد نرخ تورم که در ماه می به رقم بی‌سابقه‌ 16.4 درصد رسید، قرار داده است.

این در حالی است که نرخ کالاهای پایه‌ای چون نان، روغن و برنج در قیاس با زمان مشابه سال گذشته میلادی تقریبا دو برابر شده است. ناآرامی‌هایی که در سایه رشد بی‌سابقه بهای محصولات غذایی طی ماه‌های اخیر در مصر سربرآورد به خوبی نشان می‌دهد چرا حسنی مبارک،‌ رئیس‌جمهور این کشوردر نشستی که برای مقابله با بحران غذایی جهان هفته گذشته در رم، پایتخت ایتالیا برگزار شد به همراه بیش از 30 رئیس دولت دیگر حاضر در این نشست تحرک و فعالیت از خود نشان داد.

او خواستار حذف یارانه‌های در نظر گرفته شده برای تولید سوخت‌های گیاهی شد که جدی‌ترین لطمه را به تجارت جهانی محصولات غذایی وارد آورده است.

در حالی که دولت مبارک تلاش گسترده‌ای را برای تغییر شرایط جهانی در بخش کشاورزی آغاز کرده در عرصه داخلی هم سعی دارد به هر نحو ممکن حداقل نیازهای مردم این کشور را برآورده سازد. براساس دستورالعمل‌های دولتی نانوایی‌ها پخت نان را از ساعت 4 بامداد آغاز می‌کنند تا بتوانند پاسخگوی تقاضای همه کسانی باشند که در صف‌های طولانی مقابل نانوایی انتظار می‌کشند.

دولت برای حصول اطمینان از این که نانوایی‌ها به وظایف خود درست عمل می‌کنند تیم‌های نظارتی تشکیل داده که به طور دائم بر عملکرد نانواها نظارت دارند اما شایعاتی در قاهره و سایر شهرهای بزرگ مصر دهان‌به‌دهان می‌چرخد که از مشارکت این ناظران در قاچاق آرد و سایر اقدامات غیرقانونی درست در حالی که وظیفه‌شان جلوگیری از مصرف آرد در نظر گرفته شده برای نانوایی‌ها در جاهایی دیگر است،‌ حکایت دارد.

شکل‌گیری صف‌های طولانی در برابر نانوایی‌ها طی ماه‌های اخیر بروز درگیری‌هایی بین کسانی که در انتظار خرید نان بوده‌اند را به همراه داشته که این درگیری‌ها چند کشته نیز بر جای گذاشت. اگر چه کمبود نان با تمهیداتی که دولت اندیشید تا حدود زیادی بر طرف شد اما اقدامات دولت نتوانسته مانع از ادامه افزایش بهای محصولات غذایی و کالاهای مصرفی شود.

صلاح محمدعلی، دست‌فروشی که به عرضه میوه با گاری در محله فقیرنشین بلاک در حومه قاهره اشتغال دارد، می‌گوید: هر روز خبر تازه‌ای در مورد زدوخورد در صف‌های نانوایی می‌شنویم. وضع آنقدر بد شده که من 4 ماه است نتوانسته‌ام برای خانواده‌ام گوشت تهیه کنم. به اعتقاد او مردم با کم کردن خرید میوه سعی دارند در اقتصاد خانواده صرفه‌جویی کنند. قیمت برخی از میوه‌ها به قدری بالا رفته که برای خانوارها به کالایی لوکس تبدیل شده است.

او می‌افزاید: وقتی پای سیر کردن شکم بچه‌ها در میان باشد خانواده‌ها ناچار به حذف بسیاری از نیازهای دیگر خود می‌شوند.

رشد قیمت برنج موجب شده اکثر مردم به خرید نان یارانه‌ای روی آورند و مصرف نان به عنوان غذای پایه مردم رشد چشمگیری داشته باشد. این مساله بازار سیاهی برای آرد به وجود آورده که این محصول در آن به بهایی بسیار بالاتر از قیمت دولتی خرید و فروش می‌شود.

دولت مبارک همه امکانات خود را به کار گرفته تا از مشکلات معیشتی مردم بکاهد. ماه فوریه بود که ارتش به دستور مبارک برای توزیع نان در شهرهای بزرگ وارد عمل شد. نانوایی‌های بسیاری در نقاط مختلف شهرها دایر شدند تا نان مورد نیاز مردم را تامین کنند و مبارک در نطق روز کارگر خود در اول ماه می به کارمندان دولت و کارگران وعده افزایش 30 درصدی حقوق‌شان را داد.

اواسط ماه می بود که دولت از افزایش توزیع محصولات غذایی پایه یارانه‌ای برای 55 میلیون نفر از مصری‌هایی که از این سهمیه استفاده می‌کنند خبر داد. براساس این برنامه ماهانه 2 کیلو برنج، 2 کیلو شکر، 5/1 کیلو روغن نباتی و 50 گرم چای به بهای 3 دلار که تقریبا یک‌دهم بهای واقعی آن است در اختیار خانواده‌های با بنیه اقتصادی کم قرار داده می‌شود.

از آنجا که دولت قادر به تامین هزینه‌ لازم برای پرداخت یارانه این بسته غذایی ماهانه نبود در مقابل یارانه سیگار و بنزین را قطع کرد که این مساله نیز اعتراضاتی را به همراه آورد. قیمت این دو کالا پس از آن که پارلمان مصر با حذف یارانه آن‌ها موافقت کرد یک شبه 35 درصد افزایش یافت.

جنبش اخوان‌المسلمین که مخالف دولت مبارک است از این مصوبه به عنوان توطئه‌ای علیه اقشار ضعیف یاد کرد در حالی که دولت تاکید دارد تامین غذای مردم بر پرداخت یارانه برای سیگار و بنزین ارجحیت دارد.

کمبود محصولات غذایی موجب شده بازار سیاه روز به روز داغ‌تر و شکوفاتر شود. نانوایان اندکی حاضر به صحبت کردن در مورد بازار سیاه آرد هستند.

عبدالوهاب اعتقاد دارد تقریبا تمامی نانوایی‌ها در بازار سیاه دست دارند اما سایه‌وار بودن این بازار به علاوه نقشی که دولتی‌ها در جان دادن به آن ایفا می‌کنند، موجب شده پرده‌برداشتن از دامنه فعالیت دست‌اندرکاران این بخش از اقتصاد مصر کار چندان آسانی نباشد.

منبع: کریستین ساینس مانیتور