رژیم استبدادی‌

فرق عمده قیام 15 خرداد 1342 با جنبش انقلابی سال 1357 در این بود که در قیام اولی، پس از دستگیری آیت‌الله خمینی، سازمان رهبری، برای تداوم قیام وجود نداشت و هیچ نوع کوششی برای ارائه اهداف آن به عمل نیامد، در صورتی که در انقلاب اسلامی 1357، رهبری و هدف آن، یعنی براندازی رژیم شاه، مشخص بود و مهمتر از همه ارتش برخلاف قیام 15 خرداد 1342 حاضر به تبعیت بی‌چون و چرا از شاه نشد. (ص 239)‌

فروپاشی جبهه ملی دوم‌

سرهنگ نجاتی همچنین به انعکاس واقعه 15 خرداد 1342 در زندان قصر میان سران و رهبران جبهه ملی که در نهایت منجر به انحلال جبهه ملی دوم شد می‌پردازد و می‌نویسد:

رهبران جبهه ملی، دو سه روز پس از قیام 15 خرداد، در زندان از حادثه آگاه شدند. فاجعه مهمتر آن بود که نسبت به آن بی‌تفاوت بمانند.

بازرگان پیشنهاد کرد شورای عالی جبهه ملی، اعلامیه صادر کند و اعمال رژیم را در کشتار مردم محکوم نماید.
بازرگان در توجیه پیشنهاد خود می‌گوید: «عده زیادی از مردم، در اعتراض به استبداد حکومت شاه، کشته و مجروح شده‌اند. شماری از مراجع تقلید و روحانیون دستگیر و یا تحت نظر قرار گرفته‌اند. باید به این کشتار بی‌رحمانه اعتراض کرد. جبهه ملی در برگیرنده همه طبقات جامعه است؛ استاد دانشگاه، دانشجو، روحانی، بازاری، کاسب و کارمند و ... همه ایرانی هستیم. باید اعتراض کنیم و صدای خود را به گوش جهانیان برسانیم و عاملین این جنایت بزرگ را معرفی کنیم...» قرار شد مطلبی در این زمینه نوشته شود و پس از امضای اعضای شورای عالی به نام جبهه ملی، چاپ و منتشر گردد. بحث درباره تهیه و تصویب اعلامیه مبنی بر محکوم کردن رژیم کودتا در کشتار مردم، در قیام 15‌خرداد، به اختلاف نظر شدید و مشاجره کشید و سرانجام مقدمات انحلال و فروپاشی جبهه ملی دوم را فراهم ساخت. (ص 243)‌

سرهنگ غلامرضا نجاتی ، تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، جلد اول.