بی‌بصیرت‌

سپهبد محسن مبصر در جریان قیام خونین خرداد 1342 ماموریت یافت تا حرکت مردم قم را سرکوب کند. وی روایت خود از رویدادهای خرداد 1342 در قم را چنین بازگو می‌کند: «هنگام رسیدن به قم به دفتر گروهان ژاندارمری رفتم. تا قبل از رسیدن من 27  26 نفر در اثر رگبارهای سرکار سروان کشته شده بودند. مردم تظاهرکننده تا حدودی آرام گرفته و دچار بهت و وحشت و بلاتکلیفی شده بودند. به آنها گفتم، اکنون اخطار می‌کنم اگر تا 15 دقیقه دیگر پراکنده نشوید دستور خواهم داد سربازانی که آماده تیراندازی هستند ماموریت خود را انجام دهند، خون کشته‌شدگان به گردن آنهایی است که این اخطار مرا نشنیده می‌گیرند. این اخطار جدی تلقی شد و مردم متفرق شدند. بعد به کار سامان‌دادن اوضاع مغشوش شهر قم پرداختم.»

بعد از سرکوب خونین قیام 15 خرداد، شاه و علم و نصیری، مبصر را مورد عنایت قرار دادند و فردای 15 خرداد خبر دادند که مبصر به ریاست شهربانی منصوب می‌شود.2‌

مبصر به همراه نصیری، معتضد و ... جزو معدود کسانی بودند که پس از کودتای 28 مرداد طرفدار جدی سیاست انگلستان در عین رابطه با امریکا بودند.3‌

مبصر سال 1349 از ریاست شهربانی کنار رفت و سپس به طور موقت ریاست هیات مشاوران ستاد بزرگ ارتشداران را به عهده گرفت تا در خرداد 1351 به معاونت نخست‌وزیر و سرپرستی سازمان دفاع غیرنظامی منصوب گردید و بالاخره در 29/6/52 بازنشسته شد.4

او پس از خروج محمدرضا به وی ناسزا می‌گفت و از نحوه مملکت‌داری و رفتنش بدگویی می‌کرد و در مجموع می‌کوشید خود را در جهت انقلاب نشان دهد اما بعدها به طور قاچاق به ترکیه و از آنجا به انگلیس رفت5‌ و سرانجام سال 1375 در سن 79 سالگی بر اثر سکته قلبی در لندن درگذشت.6‌

پانوشت‌ها:

1. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران 3/ 1346. 2- پیام امروز، سال 1376، ش20، صص100  - 105. 3- همان، ص 288. 4- یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران، 1381، ص79  - 78 . 5- ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، 1/ 617. 6- فصلنامه آسمانی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام، خرداد 1382، ص54.

فریده شریفی‌