دود با بدن چه می‌کند؟

هیچ کس بی‌نصیب نیست‌

دستگاه عصبی قربانی دیگر آلودگی هواست. سرب به عنوان یکی از محصولات سوخت بنزین یکی از مهمترین آلاینده‌های هوا را تشکیل می‌دهد. دستگاه عصبی بسیار به این ماده حساس است. بیشترین حساسیت مغز نسبت به آسیب‌های حاصل از سرب طی همان 2 سال نخستین زندگی است. رویارویی طولانی‌مدت با سرب باعث کاهش توان فکری و ضریب هوشی بچه‌ها می‌شود. دانشمندان بلژیکی ثابت کرده‌اند آلودگی هوا و بویژه سرب باعث عقب افتادن هوش بچه‌ها به اندازه 17 درجه می‌شود. در پژوهش این دانشمندان، کودکانی که آلودگی سرب در خونشان داشتند، ضریب هوشی 17 درجه پایین‌تر از همسالان سالمشان بوده است.

سردرد، خستگی، بی‌قراری و عدم تمرکز کافی علاوه بر این‌که اثرات مسمومیت خون با منوکسیدکربن هستند، به دنبال مسمومیت دستگاه عصبی با سرب ناشی از آلودگی هوا هم بروز پیدا می‌کنند. در بزرگسالان و بویژه افراد مسن مشخص شده است آلودگی هوا خطر لخته شدن خون در عروق مغزی و احتمال سکته مغزی را به طور قابل توجهی بالا می‌برد. سطح فعالیت‌های مغزی افراد بزرگسال هم در آب و هوای آلوده، افت پیدا می‌کند. احساس گیجی و خستگی، تشدید سردرد‌های میگرنی، افزایش استرس‌ها و افت قابلیت‌های تفکر، همگی از علائم کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز در آلودگی هوا هستند. با توجه به افزایش قابل توجه خطر سکته‌های مغزی در افراد سالخورده در موارد آلودگی شدید هوا، این افراد باید تا حد امکان در این شرایط موارد احتیاط را رعایت کنند. چشم‌ها اعضای حساس و آسیب‌پذیر دیگر هستند. به دنبال آلودگی هوا به صورت ناگهانی اشک‌ریزش، سوزش و خارش در چشم‌ها ایجاد می‌شود. حتی در موارد شدید آلودگی هوا، قدرت تیزبینی افراد نیز کم می‌شود و فرد دچار کاهش بینایی می‌شود.

آلودگی هوا می‌تواند باعث عدم سوخت‌وساز چربی بدن شود؛ بلکه حتی موجبات افزایش سلول‌های چربی در بدن و چاقی انسان را نیز فراهم کند. استخوان‌‌های بدن به طور مرتب در حال بازسازی خود هستند. این به آن معناست که بافت‌‌های پیر و فرسوده تخریب شده و با کمک املاح موجود در خون، بافت‌‌های جدید ساخته می‌شوند.
به این ترتیب کلسیم مرتب بین گردش خون و بافت استخوانی در حرکت است. سرب مولکولی بسیار شبیه کلسیم است به گونه‌ای که بدن ما این دو مولکول را با هم اشتباه می‌گیرد و این آغاز مشکل است؛ چراکه استخوان‌ها به اشتباه برای بازسازی خود از این ماده استفاده می‌کنند و پس از مدتی تبدیل به منبعی از سرب می‌شوند و از این بعد به صورت دائمی مقدار مشخصی سرب در خون آزاد می‌کنند. نتیجه این که میزان سرب خون همواره بالا مانده و باعث آسیب‌‌های جبران‌ناپذیری بر سیستم اعصاب می‌شود. آسیب‌‌های ناشی از سرب در زمان یائسگی به حداکثر خود می‌رسد؛ زیرا در این زمان حجم استخوان‌ها به میزان 2 تا 3 درصد کاهش می‌یابد. در صورتی که فرد به میزان کافی کلسیم مصرف نکند، این آسیب دوچندان می‌شود. سرب از سوی دیگر باعث کاهش حجم استخوانی می‌شود؛ چراکه سلول‌‌های استخوان‌ساز در حضور سرب کمتر می‌توانند استخوان بسازند.

یکی از مهمترین آلاینده‌‌های هوا منواکسیدکربن است. این آلاینده به علت میل ترکیبی فراوانی که با گلبول قرمز خون دارد، مانع از اکسیژن‌رسانی کافی به ارگان‌های حیاتی بدن مانند قلب می‌شود و بروز ناراحتی‌‌های قلبی و سکته‌‌های قلب را تشدید می‌کند.

تنها توصیه می‌شود

هرچند برخی از افراد نظیر مبتلایان به بیماری‌های تنفسی و قلبی، افراد مسن و همچنین خردسالان بیش از بقیه افراد جامعه از آلودگی هوا آسیب می‌بینند؛ اما باید توجه داشت که آلودگی هوا می‌تواند بر هر انسانی، پیر و جوان، سالم و بیمار و زن یا مرد اثرات نامطلوب داشته باشد.

در روز‌های بحرانی آلودگی هوا تا حد امکان از تردد در محدوده‌های مرکزی و پرترافیک شهر اجتناب کنید. استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی در سفر‌های روزانه درون‌شهری خود را جایگزین خودرو‌های شخصی نمایید. فعالیت یا بازی کودکان در محیط‌های باز را محدود کنید. افراد مسن یا افراد با بیماری‌های قلبی، ریوی نظیر آسم، برونشیت مزمن و نارسایی قلبی مخصوصا از خروج از خانه اجتناب نمایند.

هرچند به داخل آپارتمان‌ رفتن و در ساختمان را قفل کردن، شما را از گزند آلودگی هوا در امان نگاه نخواهد داشت؛ ولی با این اقدامات شاید تنها کمی بتوانید اثرات مضر آلودگی را کمتر کنید.

دلا‌رام شجاعی باغینی‌