رویارویی شمال-جنوب

در همین اثناء روابط ونزوئلا و کوبا، با تکیه بر مزیت‌های نسبی طرفین، هرچه نزدیک‌تر می‌شود، ونزوئلا، نفت ارزان‌قیمت را عرضه می‌کند و در عوض کوبا برنامه‌های بهداشتی و سوادآموزی را سازمان می‌دهد و هزاران متخصص، معلم و پزشک بسیار کارآزموده را به ونزوئلا فرستاده که همانند دیگر مناطق جهان سوم، در فقیرترین و دورافتاده‌ترین جاها فعالیت می‌کنند. برنامه‌های کوبا و ونزوئلا به کشورهای منطقه کارائیب نیز گسترش می‌یابد و پزشکان کوبایی با هزینه ونزوئلا به هزاران نفر خدمات بهداشتی ارائه می‌کنند. عملیات معجزه همان‌طور که از اسمش پیداست، از سوی سفیر جامائیکا در کوبا به عنوان «الگویی از همگرایی و همکاری جنوب  جنوب» توصیف شده که در میان اکثریت مردم فقیر اشتیاق زیادی را پدید آورده است.

در مناطق دیگر نیز کمک‌های درمانی کوبا با استقبال مواجه شده است. زلزله اکتبر 2005 در پاکستان یکی از مصایب هولناک سال‌های اخیر محسوب می‌شود. علاوه بر تلفات سنگین، شمار نامعلومی از نجات یافتگان، مجبور بودند تا در نبود کمک‌های غذایی، دارویی و سرپناه، با سرمای کشنده زمستان روبه‌رو شوند. با مطالعه مطبوعات آسیای جنوبی متوجه می‌شویم کوبا، بزرگترین گروه پزشکان و پیراپزشکان را به پاکستان اعزام کرد و تمامی هزینه‌های آن را (شاید هم به خرج ونزوئلا) تقبل کرد، و این‌که پرویز مشرف رئیس جمهور پاکستان قدردانی عمیق خود را به خاطر حس همبستگی و همدردی گروه‌های پزشکی کوبایی ابراز داشت. گزارش می‌شود که بیش از هزار کادر آموزش دیده که 44 درصد آنان زن بودند، این گروه‌ها را تشکیل می‌دادند و در حالی که گروه‌های امداد غربی، عقب‌نشینی کردند ولی گروه‌های کوبایی ضمن برپایی 19 بیمارستان سیار و با 20 ساعت کار در شبانه‌روز، سختی‌های زندگی در چادر و هوایی یخبندان و فرهنگی بیگانه را به جان خریده و برای خدمت‌رسانی در روستاهای دور افتاده کوهستانی، باقی ماندند. بعضی تحلیلگران معتقدند که امکان دارد حتی کوبا و ونزوئلا با یکدیگر متحد شوند که گامی برای همگرایی بیشتر در امریکای لاتین در جبهه‌ای مستقل از ایالات متحده می‌تواند باشد. ونزوئلا به اتحادیه گمرکی امریکای جنوبی، مرکوسور پیوست و رئیس جمهور آرژانتین، نستور کرچنر این حرکت را به عنوان نقطه عطفی در توسعه‌ این بلوک تجاری، توصیف کرد؛ از سوی دیگر، لوئیزانیاسیو لولاداسیلوا، رئیس جمهور برزیل نیز  از این اقدام ونزوئلا به عنوان سرآغاز فصل نوینی از همگرایی منطقه‌ای، استقبال کرد.

کارشناسان مستقل می‌گویند اضافه شدن ونزوئلا به این اتحادیه، رویای منطقه‌ای این اتحادیه برای گسترش نهایی مرکوسور به بقیه منطقه را تقویت می‌کند. چاوز، رئیس جمهور ونزوئلا در اجلاس اعلام ورود ونزوئلا به مرکوسور اظهار کرد: «ما نمی‌توانیم بپذیریم که این اتحادیه، صرفا برنامه‌ای اقتصادی برای نخبگان و شرکت‌های فرامنطقه‌ای باشد»، اشاره‌ای نسبتا صریح به موافقتنامه تجارت آزاد امریکا که با حمایت امریکا مخالفت‌های عمومی شدیدی را باعث شده است. ونزوئلا همچنین برای کمک به جلوگیری از بحران انرژی در آرژانتین به این کشور نفت عرضه کرد و حدود یک سوم بدهی‌های آرژانتین را که در سال 2005 سررسید شده بود، خریداری  کرد. این امر تلاش گسترده منطقه‌ای برای رها شدن از کنترل صندوق بین‌المللی پول تحت سلطه امریکا پس از 2 دهه نتایج فاجعه بار پیروی از مقررات آن را نشان می‌دهد. کرچنر، رئیس جمهور آرژانتین به هنگام اعلام تصمیم خود برای پرداخت حدود یک تریلیون دلار برای خلاص شدن همیشگی از دست صندوق بین‌المللی پول IMF اعلام کرد: IMF در مورد ما به عنوان ابزار و سازماندهنده سیاست‌هایی عمل کرد که باعث ایجاد فقر و بدبختی در میان مردم آرژانتین شد». آرژانتین با نقض گسترده مقررات IMF از فاجعه بازمانده از سیاست‌های صندوق بین‌المللی پول بهبودی چشمگیری یافته است.

اثر: نوام چامسکی‌
مترجم: یعقوب نعمتی  ورو جنی‌