وقتی پول «مهر» را از بین می‌برد

حالا دیگر پدر و مادر کمتر در زندگی فرزندانشان وارد می‌شوند و حتی ممکن است با مشاهده ناسازگاری، خود آنها را به جدایی تشویق کنند. زمانی با لباس سفید به خانه بخت رفتن و با کفن برگشتن، نصیحت جدی والدین به دخترانشان بود و این جمله بیانگر اهمیت بالای حفظ کانون خانواده بود. پسران نیز با درک مسوولیت‌پذیری و تکیه‌گاه بودن برای همسر آینده خود زندگی مشترک را آغاز می‌کردند.

وارد ساختمان شدم. جمع کسانی را که برای اجرای تصمیم نهایی زندگی‌شان آنجا حضور داشتند، از نظر گذراندم. بعضی کم‌سن و سال بودند و بعضی دیگر مشخص بود که نیم بیشتر زندگی‌ زناشویی‌شان را پشت سر گذاشته‌اند.

مانتوی سرمه‌ای رنگش من را به یاد دوران مدرسه انداخت. از چهره‌اش می‌شد فهمید که بیشتر از 19 یا 20 سال سن نداره. کنارش نشستم. آنقدر فکرش مشغول بود که متوجه حضورم نشد. انتظار بی‌حوصله‌اش کرده. دلمشغولی‌هایش را با ورق زدن معدوم برگه‌های پرونده‌اش سپری می‌کرد. پرسیدم برای چی اینجایی؟ سوال برایش خیلی تکراری بود. بدون مکث گفت: می‌خوام جدا شم. آخه چرا؟ با هم نمی‌ساختیم، بهانه می‌گرفت، کتک می‌زد... ما اصلا نمی‌دونستیم زندگی یعنی چی! همدیگررو هم نمی‌شناختیم. پرسید شما هم برای طلاق آمدید؟ پاسخ دادم نه برای تکمیل گزارشم اینجا آمدم.

آقایی که با فاصله کمی از ما گفتگویمان را زیر نظر داشت، نزدیکم آمد و گفت: خوب است که علت جدایی را از زبان یک مرد بشنوید و ادامه داد: با همسرم در آپارتمانی که محل سکونت هردویمان بود، آشنا شدیم. بعد از گذشت 4 ماه با وجود مخالفت خانواده‌هایمان و با اصرار زیاد با هم ازدواج کردیم. خانواده‌ام بسیار مذهبی هستند و اصلی‌ترین دلیل مخالفتشان با انتخاب من همین مساله بود. در ابتدا احساس می‌کردیم آنقدر یکدیگر را دوست داریم که شاید از خیلی از مسائل به خاطر هم بگذریم؛ هرچند من حجاب را آن طور که در خانواده‌ام مرسوم بود، از او نخواستم. بعد از گذشت چند ماه اختلاف‌نظرمان در این خصوص شدت گرفت. همسرم که از همان ابتدا در بین خانواده‌ام به عنوان عروس پذیرفته نشده بود، شروع به ناسازگاری کرد. حالا هم که در شرف طلاق توافقی هستیم، فقط 2 سال و چند ماه از زندگی مشترکمان می‌گذرد. به هر حال هیچ کدام نمی‌توانیم خود را با شرایط فرهنگی و اعتقادی هم وفق دهیم.

اکبر طالبی، رئیس مجتمع خانواده شهرستان کرج که روزانه پای صحبت بسیاری از این افراد می‌نشیند، می‌گوید: 99 درصد از پرونده‌های طلاق مربوط به گروه سنی 22 تا 30 سال و روش جدایی آنها طلاق توافقی است؛ به طوری که حدود 25 درصد از پرونده‌های تشکیل شده در دادگاه را پرونده‌هایی ذکر می‌کند که منجر به این نوع طلاق می‌شود. او معتقد است کمرنگ شدن نقش پدر ومادر به عنوان صاحب‌نظران واقعی در امر ازدواج فرزندان و همچنین انفعالی برخورد کردن در مقابل خواسته‌های غیرمنطقی آنها، همچنین سست شدن ارزش‌های دینی جامعه که به ایجاد ارتباطات غیرمنطقی بین جوانان دامن می‌زند، از جمله عواملی است که باعث آغاز زندگی مشترک ناپایدار می‌شود.

افزون بر این، عللی چون ناهمگونی فرهنگی، اعتیاد، ازدواج مجدد بدون رضایت همسر اول، سلامت روانی، چگونگی پذیرفته شدن زوجین در خانواده‌ها و مسائل اقتصادی از رایج‌ترین علت‌های طلاق زوجین به شمار می‌رود. ضمن آن که توجه بیش از حد به مادیات است که همراه بودن زوجین برای ادامه زندگی پرپیچ و خم را بی‌معنا کرده است.

طالبی در مورد این موضوع معتقد است: آنچه امروز بسیاری از زوجین را به بهانه مساله اقتصادی برای طلاق در دادگاه‌ها حاضر می‌کند در واقع تجمل‌گرایی و توقعات غیرضروری است چرا که مشکلات اقتصادی زمانی باعث متلاشی شدن بنیان خانواده می‌شود که امکان فراهم آوردن ضروریات و حداقل‌های زندگی میسر نباشد.

توجه خانواده‌ها به میزان مهریه که در اذهان عمومی تضمینی برای تامین آینده زوجه است، در بعضی زندگی‌های متزلزل که طلاق تنها راه‌حل آنهاست، عاملی می‌شود برای آزار و اذیت زوجه برای گذشتن از مهریه خود.

رئیس مجتمع خانواده معتقد است: مهریه معقول یک سنت الهی و عرف پسندیده در جامعه است. تعیین مهریه سنگین مثل مهریه بر حسب روزهای تولد و یا تاریخ ازدواج نه تنها از نظر دینی تایید شده نیست؛ بلکه برخلاف تصور بسیاری از خانواده‌ها نمی‌تواند تضمینی برای استحکام بنیان خانواده باشد. عمدتا در جریان هر طلاق، خانم‌ها به دلیل عواطف شدید مادرانه اصرار دارند که حضانت فرزند یا فرزندان خود را عهده‌دار شوند که شاید پس از جدایی، اولین مشکل فراروی آنها تامین معیشت و گذران اقتصادی باشد، بویژه آن که بسیاری از زنان که ادامه زندگی زناشویی را به هر دلیل غیرممکن می‌بینند، مهریه خود را نیز می‌بخشند.

سال گذشته در اداره ثبت‌احوال شهرستان کرج 3812 فقره طلاق به ثبت رسیده است که نگاه به آمار این میزان طلاق نشان می‌دهد 25‌درصد طلاق توافقی بوده و میانگین سنی مطلقین بین 22 تا 30 سال است.
جواد مردانی مهرآباد، معاون امور اجتماعی بهزیستی شهرستان کرج می‌گوید: بیش از 60 درصد از زنان سرپرست خانوار که تحت حمایت اداره بهزیستی این شهرستان قرار دارند، متارکه کرده‌اند.

وی می‌گوید: طبق تحقیقات انجام‌شده، نداشتن مهارت کافی جهت رسیدن به بلوغ فکری لازم برای همسر‌گزینی، عدم توجه به جنبه‌های شناختی و نبودن آموزش‌های پیش از ازدواج، آمار طلاق را در 5 سال آغازین (اول) زندگی مشترک افزایش می‌دهد و استفاده زوجین از خدمات مشاوره در صورت داشتن رویکرد پیشگیرانه می‌تواند در کاهش آمار طلاق موثر باشد.

وقتی پای صحبت قشری که جدایی را انتخاب کرده‌اند، می‌نشینی، تمام اتفاقات زندگی را به تقدیر و قسمت ربط می‌دهند. آیا به راستی انسانی که امتیازش با دیگر موجودات این کره خاکی در فکر و اندیشه است، نمی‌تواند قبل از گرفتن مهمترین تصمیم زندگی‌اش تمام جوانب آن را در نظر بگیرد؟ آیا برخی از جوانان امروز جامعه‌مان که با بحران‌های شدید روحی و روانی روبه‌رو هستند و برخی دست به کارهای ضداخلاقی مانند؛ بزهکاری، قتل و... می‌زنند، همان کودک دیروز نیستند که خود مسیر غلط زندگی را به آنها آموخته‌ایم؟