پیش‌نیازهای نوآوری‌

سال کودک، سال زنان و سال حقوق بشر از جمله این نامگذاری‌هاست. البته سازمان ملل گاه پیشاپیش نیز به نامگذاری اقدام می‌کند. این سازمان براساس پیشنهاد یونسکو در سال 2005، در اواخر سال 2007، سال 2009 را «سال نجوم» نامیده و اهداف و برنامه‌هایی را نیز به همین مناسبت پیش‌بینی کرده و تدارک دیده است. موضوعی که در ایران نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد تا نامگذاری سال‌ها هدفمندتر و اثربخش‌تر شود. به هر حال سال 87 سال نوآوری و شکوفایی نامیده شده است تا «پیشرفت» و «عدالت» به عنوان دو شاخصه دهه چهارم انقلاب اسلامی امکان تحقق پیدا کند و در این باره این نکات در خور توجه است.

1- سال 87 به عبارتی و با قدری تسامح سال پایانی دولت نهم است. این دولت در 12 مرداد 84 مسوولیت اجرایی کشور را بر عهده گرفت و با گذشت بیش از دو سال و نیم از آن زمان و با توجه به این که سال آینده سال انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری است، باید در سال 87 نتیجه اقدامات، تلاش‌ها و تدبیر‌هایش را به ظهور برساند.

تردیدی نیست که دولت نهم اگر پرکارترین دولت نباشد، جزو پرکارترین دولت‌ها بوده است. همچنین بسیاری از اقدامات این دولت، بی‌سابقه و با جسارت انجام شده است. مخالفت‌ها و تضعیف‌ها و حتی تحقیرها در قالب نقد نسبت به این دولت نیز شاید بی‌سابقه باشد. لذا دولت نهم صرف‌نظر از این که احمدی‌نژاد بار دیگر بخواهد و موفق شود در این مسوولیت بماند یا نه، باید به بهترین وجه نتیجه تصمیمات و اقداماتش را در این سال «شکوفا» کند تا افکار عمومی در فضایی سالم و در ورای جوسازی‌ها بتواند به قضاوتی منصفانه بنشیند.

2- سال 87، سال آغاز به کار مجلس هشتم نیز هست؛ مجلسی که باید برنامه پنجساله پنجم کشور را از تصویب بگذراند و برای تحقق چشم‌انداز بیست ساله و اجرای هرچه بهتر اصل 44، اقدامات درخوری را انجام دهد. دولت دهم نیز در زمان این مجلس حیات می‌یابد و مقدمات آن در سال 87 رقم می‌خورد. از این منظر سال 87 برای مجلس شورای اسلامی نیز سال «شکوفایی» است.

3-‌ و اما نوآوری؛ نوآوری را چه انجام کار به صورت متفاوت و یافتن محدوده‌های جدید بدانیم و چه خلاقیت‌ متجلّی شده و یا هر گونه تغییر و تحول در فناوری، موضوعی است که به اعتقاد برخی، تصمیم‌گیری درباره آن استراتژیک محسوب می‌شود و باید به روشی کاملاً سیستماتیک با آن روبه‌رو شد و شاید این همان نکته‌ای باشد که رهبر انقلاب هوشمندانه این‌گونه تبیین کردند: «ما نمی‌توانیم آرام و معمولی حرکت کنیم، بلکه باید با تلاشی مضاعف، جدی‌تر و بانهایت شتاب اما حساب شده، منظم و منضبط به جلو برویم». مهمترین نوآوری‌ها را می‌توان در دو محور «نوآوری در فرآیند» و «نوآوری در محصول» مورد تاکید قرار داد و در همه عرصه‌ها اعم از فرهنگ، سیاست و اقتصاد برای آن برنامه‌ریزی کرد.

از جمله مسائل مهم در این بخش شناسایی پیش‌نیازهای نوآوری است.

ریسک‌پذیری، نوگرا بودن و ‌ایده‌پردازی، تعمّق روی موضوعات، فرهنگ سازمانی مشوق نوآوری، محصورنشدن در چنبره دیوانسالاری، آزادی عمل کارکنان، وارد کردن نوآوری در سیستم ارزیابی عملکرد کارکنان و سازمان‌ها و تشکیل تیم‌های نوآور از جمله محورهایی است که اجمالاً می‌توان به عنوان مهمترین پیش‌نیازهای نوآوری به آنها اشاره کرد. الزاماتی که به عنوان مقدمه واجب، واجب شمرده می‌شود و بدون تحقق آنها، نوآوری، شعاری بیش نخواهد بود.

4 - نگاه زنجیره‌ای به عناوین سال‌های مختلف و یا مقطعی دانستن این نام‌گذاری‌ها به دلیل شرایط داخلی و بین‌المللی خاص، از جمله ارزیابی‌هایی است که می‌تواند درباره نامگذاری سال‌های گذشته ارائه شود.

با رعایت اصل احتیاط می‌توان هر دو نظر را پذیرفت. به این معنی که در برخی موارد، ملاحظات و مناسبت‌های خاص داخلی و یا بین‌المللی ملاک نامگذاری بوده و در برخی موارد نیازهای عمیق‌تر و بلندمدت‌تر حاکم بوده است که در بخش اخیر، نگاه سلسله‌ای و این برداشت که نامگذاری سال‌های بعد حلقه تکمیل کننده جهت‌گیری‌های قبلی است می‌تواند تقویت شود و این پیامد را داشته باشد که ضمن زنده نگه داشتن اولویت‌ها و حساسیت‌های سال‌های قبل و جلوگیری از مغفول ماندن آنها، بتوان گام‌های بلندتری را برداشت. بر این اساس، نوآوری و شکوفایی، حلقه تکمیل‌کننده برخی اولویت‌های سال‌های قبل، مانند وجدان کاری و انضباط اجتماعی، پرهیز از اسراف، رعایت صرفه‌جویی، قناعت و پایداری، اقتدار ملی و اشتغال‌آفرینی، نهضت خدمتگزاری و اتحاد ملی و انسجام اسلامی می‌باشد.

5 - از جمله مسائلی که با فرصت‌سازی از نام‌گذاری سال 87 می‌توان به آن پرداخت، نوآوری در نحوه نام‌گذاری سال‌ها و همچنین در شیوه مواجهه با این نام‌گذاری است. جمع‌بندی زودتر درباره عنوان سال بعد و تهیه پیوست‌های مختلف از جمله تبلیغی و اجرایی و تهیه روشی برای کنترل و ارزیابی اقدامات و تاثیرات از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در این بخش مورد توجه قرار گیرد.