فیلم های جذاب و تاثیرگذار

مستند 4در دوران نخست تولید، علاوه بر نمایش قسمت هایی از فیلم های مستند، به انعکاس دیدگاه های صاحب نظران کشورمان ، درباره تعریف و موانعی که برای ساخت چنین تولیداتی وجود دارد،می پرداخت . در دوره جدید، مستند 4با ساختاری متفاوت نمایان شده است . به این گونه که ابتدا مجری همراه عده ای از دست اندرکاران اصلی فیلم به بیان توضیحاتی درباره موضوع ، محتوا و مسائل حاشیه ای آن می پردازند، سپس اثر مورد اشاره به طور کامل در معرض دید مخاطبان قرار می گیرد.

مستند 4تولید گروه مستند است . این گروه به موازات تولید مستنداتی در زمینه های گوناگون توسط فیلمسازان داخلی با طراحی برنامه ، فراهم کننده این امکان بوده تا مخاطبان با تماشای انواع دیگری از ساخت فیلم های مستند در دیگر کشورها با واقعیت های پیرامونی خود نگاه همه جانبه و عمیق تری داشته باشند.

مستند نسبت به دیگر قالب های تلویزیونی نظیر شو، برنامه های ورزشی یا نمایشی ، ویژگی ها و خصال خاص خود را دارد؛ به عنوان نمونه می دانیم ساخت چنین تولیداتی نسبت به دیگر برنامه های تلویزیونی نیازمند هزینه های سنگین مالی بیشتری است . تهیه و تولید آنها زمان بیشتری می برد و به این گونه برنامه ها معمولا مخاطبانی گرایش دارند که انگیزه ، حوصله و بینش عمیق تری دارند.

مجموعه این شرایط، اگر چه باعث شده فیلم های مستند جایگاه و فروغ چندانی در مجموعه تولیدات تلویزیونی نداشته باشند. با وجود این نمی توان این نکته را نادیده گرفت که تلویزیون به هر میزان که از فیلم های مستند بهره می گیرد، برای خود موقعیت و نشان والاتری را کسب خواهد کرد. افزون بر این باید به مستندهایی اشاره کرد که با شکستن حصار مخاطب خاص ، با انبوهی از مخاطب عام و جهانی نیز ارتباط عمیق و اثرگذاری پیدا می کند.

مستند «رویدادهای جهان » در سال 1992به طور متوسط هفت هشت میلیون بیننده داشت ، همچنین می توان به مستند «اتاق های مرگ » و «بازگشت به اتاق های مرگ » اشاره کرد که در 37کشور جهان ، 100میلیون نفر را به تماشای خود نشاند.

آنچه به فیلم های مستند هیبت و نیرومندی بیشتری می دهد، تولیداتی است که موضوع های انسانی ، در ابعاد اجتماعی ، اقتصادی یا سیاسی را دستمایه خود قرار می دهند.

مستند 4به هر اندازه که به نمایش مستندهایی می پردازد که حاوی چنین ویژگی هایی اند، جذاب و اثرگذارتر نشان می دهد.

یکی از مستندهایی که هفته گذشته از همین برنامه پخش شد. «مرگ در غزه » ساخته جیمز میلر است . موضوع فیلم درباره فلسطین و مجاهدت های جوانان و نوجوانانی بود که در غزه به مقابله با رژیم اشغالگر اسرائیل می پرداختند. با آن که بیشتر افراد و جوامع جهانی و ازجمله مردم کشورمان سال هاست شاهد شنیدن یا تماشای اخبار و تصاویری از این واقعه غمناک در منطقه خاورمیانه اند، اما پردازش خلاقه کارگردان از این مبارزه به گونه ای انجام شده که مخاطب با آن همذات پنداری عمیقی پیدا می کند.

صاحب نظران ، تفاوت تولیدات مستند را با برنامه های نمایشی در شیوه روایتشان (داستانی یا غیرداستانی ) می دانند. در این میان با مشاهده آثاری نظیر مرگ در غزه درمی یابیم که حتی مستندسازان بزرگ نیز در تلاشند به تولیدات مستند خود شکلی داستانی دهند. این رویکرد از نامگذاری و شیوه روایت پردازی آثارشان آشکار است . مرگ در غزه و دیگر تولیدات نمایش داده شده در مستند 4در چنین چارچوبی است که جذابیت و جلوه روشن تری می یابند.

برای تولیداتی نظیر مستند 4می توان حسن و ثمرات مثبت مختلفی را برشمرد. افزون بر تعمیق آگاهی های سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی مخاطب ، بینندگان با تماشای این گونه آثار به معرفت بصری زیباتری در حیطه آثار مستند دست خواهند یافت.

همچنین برای فیلمسازان داخلی که در این قالب فعالیت دارند مجالی فراهم خواهد شد تا نسبت خلاقیت و توانمندی خویش را با دیگر تولیدات مستند در سطح جهان بسنجند و به روزتر کنند.

محمدرضا کریمی