سرانجام ‌رویایی‌ فکر ‌کردن‌

 فیلم سینمایی «غیرمنتظره» ساخته محمدهادی کریمی به همین موضوع می‌پردازد، موضوعی که ظاهرا ایجاد مشکل و تلخی نمی‌کند، اما به ناگاه خانمانسوز می‌شود و اساس آشیانه را برهم می‌زند. کریمی این مورد را با ورود به عرصه تبلیغات در «غیرمنتظره» به تصویر می‌کشد و از آن چندین نتیجه را حاصل می‌نماید.

«غیرمنتظره» داستان جوانی است که به دلیل چهره وصورت خاص و زیبایی ظاهری مورد توجه یک موسسه تبلیغاتی قرار می‌گیرد. «محمود» جوانی است که اگرچه چنین ظاهری دارد و گویا به دلایل گوناگون خود نیز معطوف این ظاهر شده، اما از اصل و هویت خود غافل گشته.

این بی‌هویتی آنچنان در او ورود پیدا می‌کند که او تصمیم به تغییرنام خود به «بیژن» را می‌گیرد. کارگردان از این مقطع به بعد سراغ درونیات محمود می‌رود و گذشته او را ترسیم می‌کند، ضعف‌ها و کمبودهایی که در محمود بخصوص در دوران نوجوانی بوده مهمترین عامل در چنین تضاد شخصیتی گشته و حال محمود تبدیل به بیژن شده و به ماهیت و شخصیت تصنعی تبلیغاتی‌اش روی می‌آورد. اما آیا این امر ماندگار است؟! مشاور فکرش و تغییر نگرشش را باید در سالک مدیر تبلیغاتش، جستجو کرد. سالک به او شخصیت ویژه داده و اصولا، بیژنی و یا بهتر بگوییم محمودی جدید را پدید آورده، محمود جدید حالا دیگر به علاقه‌های زندگی‌اش نیز پشت می‌کند چراکه معتقد است این علاقه‌ها در حد و وسعت او نیستند.

او حتی به همسر مورد علاقه‌اش «شیوا» نیز پشت می‌کند و به خاطر تبلیغات و بیژن (: محمود جدید) و سالک با او درگیر می‌شود. ثبات شخصیت و علاقه‌ای که شیوا به محمود دارد نیز حتی عاملی نمی‌شود که محمود به او روی آورد، شیوا هر چه در زندگی دارد را به پای محمود می‌ریزد ولی گویا فکر و ذهن محمود مسخ شده و او جز به خود به چیز دیگری نمی‌نگرد. چهره و قیافه‌اش و موهای او سبب گشته از او محمودی با نام جدید بیژن به وجودآید که چیزی جز بیژن نمی‌بیند. این شاید ابزار مناسبی بوده تا کارگردان به سه هدف اصلی خود برسد.

نخست خیالبافی و سطحی‌نگری و به عبارت دیگر فضایی فکر کردن است. در جای جای این اثر یا به صورت علنی و آشکار و یا به صورت مستتر و پوشیده این وضعیت بیان می‌گردد و گویا محمود نمی‌خواهد با واقعیت زندگی کند و مرتبا به دنبال رویایی فکر کردن و زندگی کردن است، نقصان در چنین وضعیتی هدفی کاملا مشهود در غیرمنتظره است وکرارا کارگردان به این مورد اشاره می‌کند، البته در برخی از موارد این تاکید تکرارش برای مخاطب سبب دلزدگی و خستگی گشته.

نکته دوم که کریمی در فیلمش به آن توجه داشته، پایبندی به عهد و وفاست، بخصوص در حوزه زناشویی. این که زن و شوهر قدر هم را بدانند و نسبت به شرایط خاص محیطی و زمانی تغییر رویه ندهند. این پایبندی و وفای به عهد نکته ظریف و در خور توجه «غیرمنتظره» است. نکته دیگر که کریمی با دقت خاص به آن توجه کرده و خواسته آن را به صورت کاملا نامحسوس به تصویر کشد، حوزه تبلیغات است.

در ترسیم فضای این حوزه، کریمی تبلیغات مدرن این روزها را تهی از واقعیت دانسته و صرف تامین هدف سفارش‌دهنده آگهی را، کافی می‌داند و همین امر سبب می‌گردد که ظاهر، صرفا مورد توجه قرار گیرد هرچند که کالا آن کیفیت لازم را نداشته باشد. قرارگیری آدم‌ها در پشت ابزار و وسایل گویا آنان را نیز تبدیل به ماشین کرده که هر روز قرار است با سرعت بیشتری به حرکت درآیند و از اصل و ریشه خود دور گردند. توجهات خاص کارگردان به اصل و ریشه و سنت‌ها و هویت اصلی، از خصوصیات ویژه «غیرمنتظره» بود که کریمی آن را با روش‌ها و فاکتورهای گوناگونی بیان می‌کند.

سیدعلی موسوی تاکامی‌