مشاور و دستیار جوان با رأی دیوان، قانونمند شود؛ نه تعطیل

این تفکیک از منظر حکمرانی اهمیت بسیاری دارد. یکی از چالش‌های دیرینه نظام اداری کشور، نبود سازوکار مؤثر برای جانشین‌پروری، انتقال تجربه و تربیت مدیران آینده است. هیچ نظام مدیریتی بدون پرورش نسل بعد نمی‌تواند پایدار بماند.

طرح‌هایی مانند «دستیاران جوان» و «مشاوران جوان» نیز دقیقاً از همین نیاز شکل گرفتند؛ ایده‌ای ارزشمند که اگر بر پایه آموزش، شفافیت، مسئولیت‌پذیری و قانون استوار شود، می‌تواند پلی میان تجربه و جوانی باشد.

فلسفه وجودی چنین طرح‌هایی، جانشین‌پروری است، نه تشریفات؛ تربیت مدیران آینده است، نه پر کردن صندلی جلسات یا ثبت چند عکس یادگاری.

جوان باید بیاموزد، تجربه کند، نقد بشنود و رشد کند؛ چراکه آینده مدیریت کشور بدون تجربه‌اندوزی نسل جوان شکل نخواهد گرفت.

اما هر ایده ارزشمندی زمانی ماندگار خواهد شد که از ابتدا بر مبنای حقوقی و ساختار قانونی استوار باشد. اعتماد به جوانان ضروری است، اما اعتماد به‌تنهایی کافی نیست؛ قانون باید پشتوانه اعتماد باشد.

اتفاقاً همین دغدغه از همان آغاز اجرای برخی از این طرح‌ها مطرح شد. بارها تأکید شد که تعیین حدود اختیارات، شرح وظایف، جایگاه سازمانی، مسئولیت‌های حقوقی، پوشش بیمه‌ای، نحوه انتخاب، سازوکار فعالیت، آموزش‌های تخصصی و حتی حضور یک هماهنگ‌کننده یا لیدر باتجربه برای هدایت این جوانان، پیش‌نیاز موفقیت طرح است.

هشدار داده شد که اگر این الزامات نادیده گرفته شود، روزی خود طرح با چالش حقوقی مواجه خواهد شد؛ نه به دلیل ضعف ایده، بلکه به دلیل ضعف در شیوه اجرا.

نقد این طرح نیز از ابتدا باید اصلاح‌محور می‌بود، نه تعطیل‌محور. نقد، دشمن طرح نیست؛ معلم رشد آن است. هر طرحی که نقد را نشنود، دیر یا زود هزینه سنگین‌تری خواهد پرداخت.

امروز رأی دیوان عدالت اداری اهمیت همان هشدارها را نشان می‌دهد.

اما اکنون پرسش اصلی چیز دیگری است:

آیا باید هزینه این ضعف اجرایی را جوانانی بپردازند که با انگیزه، خلاقیت، تخصص و احساس مسئولیت وارد میدان شدند؟پاسخ روشن است؛ خیر.

بزرگ‌ترین خطری که امروز این طرح‌ها را تهدید می‌کند، توقف یک عنوان اداری نیست؛ بلکه سرخوردگی و ناامیدی نسل جوان است.

جوانی که با امید به یادگیری، تجربه‌اندوزی و مشارکت در اداره امور وارد یک مجموعه شده است، اگر احساس کند حاصل تلاش او صرفاً یک تجربه نافرجام بوده، آسیب آن تنها متوجه همان فرد نخواهد بود؛ بلکه سرمایه اجتماعی نظام حکمرانی نیز آسیب خواهد دید.

نسل جوان باید این پیام را دریافت کند که قانون از مشارکت او حمایت می‌کند، نه اینکه مشارکت او قربانی خلأهای حقوقی و اداری شود

از این‌رو، اکنون توپ در زمین استاندار، معاونان استاندار و مدیرانی است که از ظرفیت دستیاران و مشاوران جوان استفاده کرده‌اند.

مسئولیت آنان صرفاً پایان دادن به یک شیوه اجرا نیست؛ بلکه طراحی و استقرار سازوکاری است که ضمن احترام کامل به رأی دیوان عدالت اداری، امکان بهره‌گیری از ظرفیت این سرمایه انسانی را در چارچوب قانون فراهم کند.

اکنون زمان شانه خالی کردن از مسئولیت نیست.

اگر در مسیر این طرح سنگی قرار گرفته است، هنر مدیریت آن است که سنگ را از مسیر بردارد، نه اینکه مسیر را به‌کلی تعطیل کند.

ساده‌ترین راه، پاک کردن صورت مسئله است؛ اما مدیریت برای انتخاب راه‌های ساده تعریف نشده است.

مدیریت یعنی یافتن راه‌حل.

اگر چنین اتفاقی رخ ندهد و ساده‌ترین راه، یعنی حذف صورت مسئله، انتخاب شود، مسئولیت سرخوردگی این جوانان متوجه رأی دیوان عدالت اداری نخواهد بود؛ بلکه متوجه کسانی خواهد بود که بدون پیش‌بینی پشتوانه حقوقی لازم، این مسیر را آغاز کردند و اکنون نیز برای اصلاح آن اقدامی نمی‌کنند.

در مقابل، اگر استاندار، معاونان استاندار و مدیران این مقطع را به فرصتی برای اصلاح تبدیل کنند، رأی دیوان نه یک مانع، بلکه نقطه آغاز بلوغ حکمرانی خواهد بود؛ بلوغی که میان نوآوری مدیریتی و حاکمیت قانون تعارضی نمی‌بیند.

اداره کشور بیش از هر زمان دیگری به اندیشه‌های تازه، انرژی نسل جوان، انتقال تجربه و مشارکت نسل جدید نیاز دارد.

تعطیل کردن این ظرفیت، راه‌حل نیست؛ قانونمند کردن آن، راه‌حل است.

از سوی دیگر، این تجربه نباید به طرحی وابسته به اشخاص تبدیل شود. بلوغ هر سیاست عمومی در آن است که قابل تکرار، قابل ارزیابی و قابل تعمیم باشد.

اگر قرار است دستیاران یا مشاوران جوان به الگویی ملی تبدیل شوند، باید از وابستگی به افراد فاصله گرفته و در قالب یک نظام حقوقی، آموزشی و مدیریتی پایدار تعریف شوند.

آینده با حذف ساخته نمی‌شود؛ با مشارکت ساخته می‌شود.

طرح خوب، اگر بد اجرا شود، می‌تواند به دشمن خودش تبدیل شود. اما راه‌حل این مسئله، تعطیل کردن طرح نیست؛ اصلاح شیوه اجراست.

هر ایده‌ای که از مسیر قانون نگذرد، حتی اگر نیت آن خیر باشد، در برابر نخستین چالش حقوقی آسیب خواهد دید؛ اما این واقعیت هرگز به معنای کنار گذاشتن اصل ایده نیست، بلکه ضرورت اصلاح آن را یادآوری می‌کند.

خرج کردن برای جوان، هزینه نیست؛ سرمایه‌گذاری برای آینده است.

اما سرمایه‌گذاری نیز همانند هر سرمایه‌گذاری دیگری، نیازمند طراحی، قانون، نظارت، آموزش و مدیریت هوشمندانه است.

امروز بیش از هر زمان دیگری انتظار می‌رود استاندار، معاونان استاندار و مدیرانی که از ظرفیت مشاوران و دستیاران جوان استفاده کرده‌اند، با نگاهی مسئولانه، این تجربه را به نقطه بلوغ برسانند؛ نه اینکه با رها کردن آن، ناخواسته به گسترش سرخوردگی و ناامیدی در میان نسل جوان دامن بزنند.

طرح خوب را باید درست و قانونمند اجرا کرد، نه تعطیل.

زیبایی مدیریت در آن نیست که با نخستین مانع، یک ایده ارزشمند را کنار بگذارد؛ بلکه در آن است که برای همان هدف، بهترین و قانونی‌ترین مسیر را پیدا کند.

راه‌های رسیدن به یک هدف، محدود به یک روش نیست و مدیران کارآمد، همواره راه‌حل را در چارچوب قانون جست‌وجو می‌کنند.

راه‌های رسیدن به هدف، چند برابرِ تعداد سرهاست.