نسل طلایـی هوش ایرانـی

جام‌جم در گفت‌وگو با اعضای تیم ملی و رئیس باشگاه دانش‌پژوهان کشور، روایت این موفقیت و مسیری را که به چهار مدال جهانی ختم شد، بررسی کرده است.  

 خداوند کمک کرد   

محمدامین نظم‌فر، دارنده مدال نقره نخستین المپیاد جهانی هوش مصنوعی، از سال‌های مدرسه به ریاضی و برنامه‌نویسی علاقه داشت و با ورود به حوزه هوش مصنوعی، تلاش خود را در این مسیر جدی‌تر کرد.او موفقیتش را نه حاصل چند ماه تمرین، بلکه نتیجه سال‌ها تلاش، اشتباه و ادامه دادن در روزهایی می‌داند که حل بعضی مسائل آسان نبوده است. او درباره این مسیر به جام‌جم می‌گوید: آشنایی با المپیاد هوش مصنوعی برایم یک نقطه عطف بود، چون احساس کردم این مسابقه ترکیبی از علایقم است؛ ریاضی، برنامه‌نویسی، تفکر الگوریتمی، یادگیری ماشین و حل مسائل جدید و ناشناخته. او می‌افزاید: این موفقیت حاصل تمرین‌ها، اشتباه‌ها و تجربه‌های مختلف بود و مهم‌تر از همه، ادامه‌دادن در زمان‌هایی که بعضی مسائل سخت و ناامیدکننده به نظر می‌رسیدند. مسأله‌ای که بیش از همه در هوش مصنوعی برایم جذاب است، این ‌که همیشه یک دستورالعمل آماده برای حل مسأله وجود ندارد و گاهی باید راه‌حل را خودت پیدا کنی.نظم‌فر درباره دشواری‌های مسابقه اضافه می‌کند: یکی از سخت‌ترین بخش‌ها شرایط جنگی و قطعی اینترنت بود که دسترسی ما به منابع آموزشی را محدود کرد. در امتحان هم سیستم من دچار مشکل فنی شد و تا رفع آن ۴۵ دقیقه زمان از دست رفت و با دادن زمان اضافه به من مخالفت شد. شاید اگر این اتفاق نمی‌افتاد، رنگ مدالم تغییر می‌کرد. او با اشاره به تجربه حضور در مسابقات جهانی ادامه می‌دهد: در این مسابقات با مسائلی مواجه می‌شوید که ممکن است در نگاه اول ندانید از کجا باید شروع کنید. زمان محدود است و نمی‌توان روی یک ایده برای مدت طولانی ماند. این مسابقه فقط آزمون دانش فنی نیست؛ آزمون تفکر، آرامش، مدیریت زمان و تصمیم‌گیری هم هست.دارنده مدال نقره درباره لحظه اعلام نتایج نیز می‌گوید: احساسم ترکیبی از شادی، هیجان و ناباوری بود. وقتی فهمیدم مدال نقره گرفته‌ام، یاد تمام ساعت‌هایی افتادم که برای تمرین و آماده‌شدن وقت گذاشته بودم. البته او این مدال را پایان مسیر نمی‌داند و معتقد است این موفقیت نشان می‌دهد که مسیر را درست آمده‌‌ و می‌تواند بهتر شود.

مسیر موفقیت ادامه دارد

محمدرضا درویشی، دانش‌آموز پایه دوازدهم مدرسه شهید بهشتی تربت‌حیدریه در رشته ریاضی و دارنده مدال نقره نخستین المپیاد جهانی هوش مصنوعی است. او مسیرش را با علاقه به ریاضی و کامپیوتر آغاز کرد؛ مسیری که پس از ناکامی در المپیاد کامپیوتر، محمدرضا را به سمت هوش مصنوعی و به تیم ملی رساند. او در این خصوص به جام‌جم می‌گوید: از طریق یکی از دوستانم با المپیاد آشنا شدم و با توجه به پیش‌زمینه‌ای که در رشته‌های ریاضی و کامپیوتر داشتم، تصمیم گرفتم وارد المپیاد کامپیوتر شوم. در پایه یازدهم نتوانستم بین ۸۰ نفر برتر قرار بگیرم، اما از قبل به هوش مصنوعی علاقه داشتم و در اوقات فراغتم آن را مطالعه می‌کردم. وقتی متوجه شدم در المپیاد هوش مصنوعی پذیرفته شده‌ام، تمام تمرکزم را روی این رشته گذاشتم. او درباره سخت‌ترین بخش مسابقات نیز می‌گوید: در روز اول آزمون با مشکل فنی مواجه شدم و پاسخ‌ها با تاخیر مورد داوری قرار می‌گرفت که با استراتژی من برای آزمون تناقض داشت و روی نمره نهایی‌ام تاثیر گذاشت. بااین‌حال تلاش کردم تمرکزم را حفظ کنم و دچار استرس نشوم. از طرفی، نفر اول سال گذشته که امسال هم شرکت کرده بود، کنار من نشسته بود و از ابتدا تا انتها همین‌طور کدنویسی می‌کرد، درحالی‌که من برای پاسخ به سؤالات نیاز به فکر کردن داشتم و این موضوع هم کار را برایم سخت‌تر می‌کرد.درویشی درباره اعلام نتایج عنوان می‌کند: اولین احساسم حسرت برای کسب نتیجه بهتر بود، اما وقتی مسیر طی‌شده و  دو روز آزمون را دقیق‌تر بررسی کردم، متوجه شدم تا همین مرحله هم خدا کمک زیادی به من کرده است. 

   یک مسیر دشوار
امسال برای دانش‌آموزان المپیادی به‌ویژه تیم ملی هوش‌مصنوعی، سال سختی بود؛ از محدودیت برگزاری کلاس و آزمون‌های حضوری گرفته تا قطعی اینترنت و دشواری دسترسی به زیرساخت‌های پردازشی. سیدرضا حسینی، رئیس باشگاه دانش‌پژوهان کشور‌ درباره شرایط تیم ملی ایران در این دوره از المپیاد به جام‌جم می‌گوید‌: امسال سومین دوره‌ای بود که در المپیاد جهانی هوش مصنوعی شرکت می‌کردیم و بچه‌ها با چالش‌های جدی مواجه بودند. فضای پرتنش کشور در سال تحصیلی گذشته، امکان برگزاری بسیاری از کلاس‌ها و آزمون‌های حضوری را از ما گرفت؛ درحالی‌که بخش مهمی از هوش مصنوعی جنبه عملی دارد. حتی برای برگزاری آزمون‌های آزمایشی شبیه‌سازی‌شده هم در مقاطعی با محدودیت مواجه بودیم. آن‌طور که حسینی توضیح می‌دهد؛ حمله به زیرساخت‌های ملی هوش مصنوعی کشور، دسترسی اعضای تیم را به زیرساخت پردازشی و داده مناسب با مشکل مواجه کرد. بااین‌حال، بچه‌ها مصمم بودند بهترین نتیجه ممکن را کسب کنند؛ به‌ویژه این‌که تاکنون موفق به کسب مدال طلای المپیاد جهانی هوش مصنوعی نشده بودیم. حسینی ادامه می‌دهد: امسال تعداد کشورهای شرکت‌کننده ‌نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی داشت و به ۱۰۶ رسید و بیش از ۴۰۰ دانش‌آموز در این رقابت حضور داشتند. سطح سؤالات هم نسبت به سال گذشته دشوارتر شده بود. با وجود این شرایط، بچه‌های ما بهترین نتیجه تاریخی را کسب کردند و برای نخستین بار مدال طلا را به‌دست‌آوردند. 

راه پرپیــچ‌وخـــــم ‌

مانی منجی‌پور، دانش‌آموز سبزواری و دارنده مدال برنز المپیاد جهانی هوش مصنوعی، برنامه‌نویسی را از کودکی آغاز کرده و با وجود چند تجربه ناموفق در مسابقات دانش‌آموزی، مسیرش را ادامه داده است. او نیز برنامه‌نویسی را از کلاس چهارم ابتدایی آغاز کرده و در ابتدا هدفش درآمدزایی از طریق طراحی وب بود، اما به‌مرور علاقه‌اش به برنامه‌نویسی جدی‌تر شد و بعدها با ورود به مدارس سمپاد، این مسیر را ادامه داد.  منجی‌پور درباره ورودش به المپیاد هوش مصنوعی می‌گوید: دوستم رضا کلاته پیشنهاد داد با هم در المپیاد هوش مصنوعی شرکت کنیم. بعد از اعلام منابع، شروع به مطالعه کردم و حتی قبل از این‌که بدانم مرحله اول را قبول شده‌ام، برای مرحله دوم خواندن را جدی‌تر ادامه دادم. ‌ او درباره مسیر رسیدن به تیم ملی نیز ادامه می‌دهد: مرحله سوم المپیاد به‌دلیل شرایط جنگی برگزار نشد و دوره تابستانه به‌صورت مجازی ادامه پیدا کرد. بعد از آن در آزمون‌های انتخابی تیم شرکت کردم. رقابت خیلی سخت بود و در نهایت با فاصله کمی توانستم به تیم ملی راه پیدا کنم.  منجی‌پور درباره مسابقات جهانی نیز خاطرنشان می‌کند: آزمون‌ها سخت بودند و در روز اول مشکلات فنی و قطعی سامانه‌ها و اینترنت هم وجود داشت. سعی کردم روز اول را کنار بگذارم و از تجربه‌اش برای روز دوم استفاده کنم. روز دوم عملکرد بهتری داشتم، اما اعتراضی که برای یکی از مسائل ثبت کرده بودم پذیرفته نشد و در نهایت بین نقره و برنز قرار گرفتم.