دارو روی ریل خودکفایی 

فارمکس رویدادی تخصصی و بین‌المللی در حوزه داروسازی است که با هدف گردهم آوردن بازیگران کلیدی این صنعت، ایجاد فرصت‌های تجاری، توسعه همکاری‌های بین‌المللی و کمک به رشد شرکت‌های داخلی برگزار می‌شود.

این رویداد امسال از ۱۷ تا ۱۹شهریور ۱۴۰۵ در مرکز نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران‌مال تهران برگزار خواهد شد و با حضور تولیدکنندگان، تامین‌کنندگان مواد اولیه، شرکت‌های دارویی، سرمایه‌گذاران و دیگر فعالان این زنجیره بستری برای تعامل، معرفی ظرفیت‌ها و شکل‌گیری همکاری‌های جدید در صنعت دارو فراهم می‌کند. 

نشست خبری این رویداد روز گذشته با حضور مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو و فرامرز اختراعی رئیس هیأت مدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، در سازمان غذا و دارو برگزار شد. 

مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو، در این نشست با اشاره به تجربه کشور در بحران‌ها و جنگ‌های اخیر گفت: صنعت سلامت توانسته در شرایط دشوار به فعالیت خود ادامه دهد. به گفته وی اگرچه برخی کارخانه‌ها و زیرساخت‌های تولید، به‌ویژه در حوزه مواد اولیه آسیب دیدند، اما عمده نیاز کشور تامین شد. 

با این حال کمبود نقدینگی همچنان یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت داروست. از سوی دیگر وابستگی به برخی مواد واسط و حلال‌ها می‌تواند در شرایط بحرانی به گلوگاه زنجیره تامین تبدیل شود. پیرصالحی تاکید کرد که صنعت مواد اولیه طی سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته، اما کاهش وابستگی در نقاط حساس زنجیره تامین برای ایران ضروری است. 

پیرصالحی در ادامه با تاکید بر این‌که نمایشگاه‌های تخصصی نباید صرفا محلی برای تبلیغات باشند، گفت: فارمکس باید به محلی برای شناسایی و حل مسائل صنعت تبدیل شود. برگزاری نشست‌های تخصصی، مذاکره مستقیم میان شرکت‌ها و ایجاد شبکه همکاری میان تامین‌کنندگان مواد اولیه و تولیدکنندگان دارو می‌تواند به تسریع تامین و کاهش وقفه‌های تولید کمک کند. 

در همین راستا سیدمهدی سجادی عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران، «امید، اعتبار و حرکت در مسیر خودکفایی» را سه مؤلفه مهم نمایشگاه فارمکس دانست و بر ضرورت تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان مواد اولیه، صنعت دارو و سیاست‌گذاران تاکید کرد.

افزایش صادرات دارو علی‌رغم تحریم‌ها 

تقویت تولید داخل و کاهش وابستگی در حلقه‌های حساس زنجیره تامین، در کنار توسعه بازار‌های صادراتی از مهم‌ترین مسیر‌های پیش روی صنعت دارو برای افزایش تاب‌آوری است. پیرصالحی با اشاره به رشد صنعت مواد اولیه دارویی در سال‌های اخیر، بر ضرورت افزایش اتکا به ظرفیت‌های داخلی به‌ویژه در شرایط بحران تاکید دارد. به گفته وی هرچند وابستگی متقابل کشور‌ها در صنعت دارو امری طبیعی و جهانی است، اما شرایط خاص ایران، از تحریم‌های گسترده گرفته تا تجربه جنگ و محدودیت‌های بانکی و مالی، اهمیت کاهش این وابستگی را دوچندان کرده. در این میان، برخی حلقه‌های زنجیره تامین همچنان آسیب‌پذیرترند و وابستگی به مواد واسط و حلال‌ها می‌تواند در شرایط بحرانی به یکی از گلوگاه‌های تولید تبدیل شود. از این رو، توسعه ظرفیت تولید داخلی این مواد و کاهش نقاط آسیب‌پذیر زنجیره تامین باید در زمره اولویت‌های صنعت دارو قرار گیرد. 

در کنار تقویت تولید داخل، صادرات نیز به یکی از نشانه‌های ظرفیت صنعت دارویی کشور تبدیل شده است. آن‌طور که رئیس سازمان غذا و دارو گفت صادرات دارو در سال گذشته، با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌های موجود نسبت به سال پیش از آن افزایش یافت؛ رشدی که در شرایطی رقم خورد که صنعت دارو حتی با محدودیت‌های ارتباطی و قطعی اینترنت نیز مواجه بود. 

فاصله میان رشد صنعت و توان خرید مردم 

موفقیت صنعت دارو را نمی‌توان تنها با میزان تولید، تامین مواد اولیه یا افزایش ظرفیت‌های تولیدی سنجید چراکه از نگاه مردم مهم‌ترین معیار موفقیت این صنعت، دسترسی پایدار و آسان به دارو با قیمتی است که توان پرداخت آن را داشته باشند. از این منظر حتی اگر شاخص‌های تولید و تامین در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد، افزایش قیمت دارو، کاهش قدرت خرید بیماران و مشکلات پوشش بیمه‌ای می‌تواند تصویر متفاوتی از عملکرد صنعت دارو در زندگی روزمره مردم ایجاد کند. 

در همین چارچوب، دکتر فرامرز اختراعی رئیس هیأت مدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی در پاسخ به پرسش جام‌جم درباره این‌که چگونه می‌توان سیاست‌گذاری‌های صنعت دارو را به‌گونه‌ای پیش برد که آثار رشد این صنعت در زندگی مردم نیز ملموس باشد، نسبت به افزایش قیمت دارو و فشار اقتصادی ناشی از آن بر مردم ابراز نگرانی کرد و گفت: به‌عنوان فعال این حوزه و رئیس یکی از تشکل‌های دارویی، از گرانی دارو و مشکلاتی که مردم در تامین دارو با آن مواجهند بسیار متأثر و ناراحت هستم. با این حال معتقدم بسیاری از این چالش‌ها با چند اقدام زیرساختی و استفاده از ظرفیت فناوری قابل مدیریت است. 

اختراعی یکی از محور‌های اصلاحات را بازنگری در فهرست رسمی دارویی کشور دانست و با اشاره به تجربه کشور‌های دیگر اظهار کرد: کشور‌های پیشرفته‌ای مانند انگلستان تعداد بسیار محدودتری دارو در فهرست رسمی خود دارند در حالی که ما بیش از ۳۷۰۰‌قلم دارو در فهرست داریم و این موضوع نیازمند بازنگری جدی است. 

وی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکار مشخص برای تجویز دارو‌های گران‌قیمت به‌ویژه برای بیماران خاص و صعب‌العلاج تاکید کرد و گفت: برای بیمارانی که دارو‌های گران‌قیمت، خاص و صعب‌العلاج مصرف می‌کنند، باید کمیسیون‌های تخصصی تصمیم‌گیری کنند، نه این‌که تجویز این دارو‌ها بدون سازوکار مشخص در اختیار هر پزشکی باشد. به گفته وی، علاوه بر آن دارو‌هایی که سابقه طولانی مصرف و اثربخشی دارند و براساس استاندارد‌های جهانی، از جمله معیار‌های سازمان جهانی بهداشت و نهاد‌های معتبر دارویی، نیازمند بررسی‌های تکراری و گسترده نیستند، می‌توانند در کاهش هزینه‌های نظام سلامت نقش داشته باشند.