نگاه عمیق به خانواده

سرزمین سبز در سال 1376 تولید شده، پس از گذشت حدود یک دهه، اینک شاهد پخش آن از آنتن شبکه 2 هستیم.

کد خبر: ۱۵۶۳۱۰

تیتراژ آغازین و پایانی، نمایشگر نامآورانی است که در عرصه تهیه، کارگردانی، تصویر، صدا و همچنین بازیگری، جلوه پرفروغی داشته، این سریال را نیز همراهی کردهاند؛ مجموعه این شرایط باعث گردیده تا «سرزمین سبز» هم برای مخاطبان و هم منتقدان موقعیت برجستهتری پیدا کند.
سازندگان سریال «سرزمین سبز» در تولیدات گذشتهشان به مسائل و موضوعهای خانوادگی میپرداختند و میکوشیدند به این مضامین از روزنه واقعگرایانه و عینیتری بنگرند. آنها این بار خانواده 3 نفرهای (با وجود مرگ زن) را محور قرار دادهاند تا مضامین مورد نظرشان را از نگاه دیگر و در واقع عمیقتری، بازتاب دهند.
«سرزمین سبز» همان خانه سبزی است که مرد و زنی عاشق در آنها میزیستند. آنها سبزی خانه را نه در وجود گل و گیاه ظاهری یا تجملات، بلکه در محبت و ایثار و کشف خصال نیکوی انسانی و الهی میدیدند.
با مرگ عاطفه، مرد بسیار بیتاب و آشفته مینمایاند و در این میان فرزندش نیز با حال و هوایی متفاوت او را همراهی میکند. وی با کوچ همیشگی همسرش عاطفه، گویی عشق و حقیقت خویش را گمشده و نابود شده میپندارد و از همین رو است که مرد و فرزندش را در هیبت مسافرانی شوریدهحال میبینیم که روانه هر کوی و برزن و شهر و منطقهای میشوند.
اگر بخواهیم از نظر تاریخی به سریال خانوادگی بنگریم زمان رواج آن را باید در دوره رکود اقتصاد امریکا در دهه 30 دانست. این نام به سریالهای رادیویی خاصی اطلاق میشد که سرمایه آنها را کارخانجات تولید پودر صابون ازجمله پروکتر و گمبل تامین میکردند. محبوبیت این گونه داستانها، باعث شده تا در دهه 50، شاهد تماشای آنها از تلویزیون هم باشیم.
سریالهای خانوادگی بینندگان بسیاری دارند به همین جهت است که اهل نظر این ژانر تولیدی را پدیدهای بینالمللی دانستهاند، به گونهای که هر کشوری سریال خانوادگی خاص خود را دارد.
با نگاهی اجمالی به سریالهای خانوادگی حتی از نوع ایرانیاش، میتوان دریافت که از جهت موضوع و مضامین ارائه شده، رویکرد غالبشان توجه به روابط زناشویی و خانوادگی در سطوح اخلاقی است. در این گونه تولیدات تلاش بر این است که تعامل افراد خانواده، ازجمله زن و شوهر، والدین با فرزندان یا فرزندان نسبت به یکدیگر و نظایر آنها به گونهای سامان یابد که منجر به قوام و آرامش خانواده گردد.
«سرزمین سبز» همانگونه که از عنوانش بر میآید پای خود را از دامنه و محدوده یاد شده، فراتر گذارده است. به این معنا که کوشیده با گذر از عشق در محدوده خانواده و از ورای آن جلوه عمیق و لطیفتر دیگری از این حقیقت هستی را برای مخاطبانش بنمایاند.
این نکته را میتوان اینگونه نیز مطرح ساخت که در «سرزمین سبز» افراد خانواده دچار چالشهای معمول و رایج خانوادگی نظیر طلاق، اعتیاد، پرخاشگری و مانند آنها نیستند. در این سریال سه ضلع مثلث خانواده هر یک نسب خانوادگیشان را بهانهای ساختهاند تا به حیات آرمانیشان دست یابند.
به سخنی دیگر به نظر میآید سریال «سرزمین سبز» با فاصله گرفتن از حیات روزمره و واقعی با توجه عمیق به زندگی شهودی عارفانه رویکردی نخبهگرایانه پیدا میکند و از همینرو است که شمار قابل توجهی از مخاطبانش را با وجود زیبایی موضوع و نقشآفرینیهای جذاب بازیگرانش، از دست میدهد.
«سرزمین سبز» از نظر مضمون سرشار از نکاتی است که عمیق و پربار جلوه میکنند. این وصف زمانی چالش برانگیز میشود که فیلمنامهنویس برای بیان آنها به سوی مستقیم و کلیگویی غلطیده است. به عنوان مثال، هنگام ارتباط رویاگونه مرد با همسر متوفی یا رویارویی با خواهرزادهاش، شاهد گفتگوهایی هستیم که به صورتی مستقیم، به بیان مسائلی مهم درباره مرگ و عشق پرداخته میشود.
انعکاس چنین معارفی به گونهای که متن در پیش گرفته میتواند به وجود آورنده این تصور باشد که گویی با سریالی مواجهیم که تلاش دارد به صورتی شعاری، کلامی و نه دراماتیکی پیامهایش را به مخاطب انتقال دهد.
واقعیت این است که «سرزمین سبز» به خصوص از نظر موضوع، مضمون و نوع نگاه به خانواده، جذاب به شمار میرود. در این میان گذشت یک دهه از زمان تولید آن نیز، نه تنها از اهمیتش نکاسته، بلکه به دلایلی میتوان پنداشت توجه بهآن ضرورت بیشتری نیز پیدا کرده است. با این بیان پخش «سرزمین سبز» از شبکه 2 سیما را میتوان مطلوب ارزیابی کرد و امیدوار بود برای کسانی که بیشتر به مسائل محتوایی آن توجه دارند، الهامبخش و اثرگذار باشد.