آتش‌بس پایان مأموریت رسانه‌ها نیست؛ برای همه سناریوها آماده باشید

به گزارش جام جم آنلاین دکتر اکبر نصراللهی  در این نشست هفتگی که در دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه برگزار می‌شود، افزود : جنگ روایت‌ها و  تولید اخبار فیک  و دروغ  دشمن در دوره توقف درگیری نظانی نه تنها  تمام نمی‌شود بلکه بیش از دوره جنگ نظامی‌است بنابراین  رسانه و روابط عمومی‌ها باید در دوره آتش‌بس، هوشیارتر، فعال‌تر و آینده‌نگرتر از گذشته عمل کنند.

وی با تبیین نقش روابط عمومی‌ها و رسانه‌ها در دوره‌های مختلف بویژه شرایط آتش بس گفت : روابط عمومی‌ها و رسانه‌ها در خط مقدم دفاع از امنیت ملی قرار دارند. و  غفلت آنان  در مقطع آتش بس با توجه به ناکامی‌دشمن و  انگیزه بیشتر او برای اعمال فشار و جنگ شناختی  ، هزینه‌های سنگینی  خواهد داشت.

نویسنده کتاب مدیریت پوشش اخبار بحران گفت : روابط عمومی‌ها سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها ،نهادها و بخش‌های خصوصی در شرایط عادی اهداف، مأموریت‌ها و منافع سازمانی خود را دنبال می‌کنند اما در دوران جنگ ، باید با کنار زدن دیوارهای سازمانی و صنفی ، روابط عمومی‌ کشور شوند و با استفاده از همه ظرفیت‌های خود، روایت ملی ،منسجم، هماهنگ، جذاب، اقناع‌کننده و به‌موقع تولید و منتشر کنند.

نصراللهی افزود: در شرایط جنگ و توقف درگیری‌های نظامی‌، زمان جزیره‌ای عمل کردن نیست. روابط عمومی‌های همه دستگاه‌ها، نهادها، رسانه‌ها،  و کنشگران مسئول باید در چارچوب روایت ملی، واحد عمل کنند. اگر روایت ملی شکل نگیرد، روایت دشمن ، افکار عمومی ‌را می‌سازد.

وی با تأکید بر ضرورت تثبیت روایت پیروزی اظهار کرد: روابط عمومی‌ها باید روایت امید، مقاومت، تاب‌آوری، اعتماد به نفس ملی و پیروزی را تقویت کنند. یکی از مهم‌ترین وظایف آنان در جنگ روایت‌ها، تبیین  و تکرار اهداف دشمن، عملکرد  و نتایج  واقعی جنگ در قالب «مدل  اهداف ، عملکرد و نتیجه» است.

نصراللهی افزود: باید به صورت مستند برای افکار عمومی‌توضیح داده شود که دشمن با چه اهدافی وارد میدان شد، چه اقداماتی انجام داد و در نهایت چه نتایجی به دست آورد. زمانی که از نابودی توان دفاعی ایران، نابودی زیرساخت‌ها، بازگرداندن ایران به عصر حجر، فروپاشی نظام یا حتی دخالت در تعیین آینده سیاسی کشور سخن گفته می‌شد، باید امروز نیز به صورت مستند نشان داده شود که این اهداف تا چه اندازه محقق شده یا شکست خورده‌اند. تبیین این واقعیت‌ها نقش مهمی‌در تقویت اعتماد به نفس ملی، افزایش سرمایه اجتماعی و تثبیت روایت پیروزی دارد.

رئیس دانشکده علوم اجتماعی ، ارتباطات و رسانه  در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از انفعال برخی روابط عمومی‌ها در جنگ روایت‌ها تصریح کرد: در حالی که بسیاری از کنشگران مستقل و فعالان فضای مجازی به صورت شبانه‌روزی در حال تولید محتوا و روایت‌سازی هستند، برخی روابط عمومی‌های سازمانی هنوز نتوانسته‌اند  حتی برای کارکنان خود روایت‌های امیدبخش، اقناع‌کننده و آرامش‌آفرین تولید  کنند؛ حداقل انتظار از روابط عمومی‌دستگاه‌ها این است که بتوانند برای کارکنان، مدیران و خانواده‌های آنان امید ایجاد کنند و اجازه ندهند عملیات روانی دشمن این تصور را ایجاد کند که کشور در بن‌بست قرار گرفته است ؛اگر روابط عمومی‌ها نتوانند در سازمان خود اعتماد و امید ایجاد کنند، طبیعتاً در سطح جامعه نیز موفق نخواهند بود.

نویسنده  کتاب مدیریت پوشش اخبار بحران در رسانه‌های حرفه ای با تأکید بر ضرورت هماهنگی در عرصه روایت‌سازی گفت: جنگ امروز صرفاً یک مسئله داخلی نیست و افکار عمومی‌منطقه و جهان نیز بخشی از میدان نبرد روایت‌ها هستند. از این رو وجود سخنگویان حرفه‌ای، آموزش‌دیده و چندزبانه ضروری است. هیچ اشکالی ندارد که سخنگویان متعددی به زبان‌های مختلف فعالیت کنند، اما همه آنان باید در چارچوب روایت ملی، واحد و هماهنگ سخن بگویند تا جامعه با تعدد روایت و پیام‌های متناقض مواجه نشود.

نصراللهی خاطرنشان کرد: اعتراف اخیر نتانیاهو به آسیب‌پذیری رژیم صهیونیستی در جبهه رسانه و شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که جنگ روایت‌ها امروز به یکی از تعیین‌کننده‌ترین میدان‌های نبرد تبدیل شده است. این واقعیت ضرورت بازآرایی، توانمندسازی و حرفه‌ای‌تر شدن روابط عمومی‌ها و رسانه‌های کشور را بیش از گذشته آشکار می‌کند.

رئیس دانشکده علوم اجتماعی ، ارتباطات و رسانه  در بخش دیگری  از سخنان خود با اشاره به نقش روابط عمومی‌ها در اطلاع‌رسانی بحران تصریح کرد: در شرایط جنگی نیاز مردم به خبر و اطلاعات به بالاترین سطح می‌رسد. حتی کسانی که در شرایط عادی کمتر رسانه‌ها را دنبال می‌کنند، در بحران به دنبال دریافت اخبار و تحلیل‌ها هستند. به همین دلیل روایت رسمی‌باید هم سریع باشد، هم صحیح باشد، هم صادقانه باشد و هم به‌موقع منتشر شود.

نصراللهی ادامه داد: البته این به معنای انتشار همه اطلاعات نیست. در شرایط جنگی امنیت ملی بر بسیاری از ملاحظات دیگر تقدم دارد و طبیعی است که همه واقعیت‌ها و اطلاعات قابل انتشار نباشد؛ اما هر آنچه منتشر می‌شود باید مبتنی بر واقعیت، دقیق، شفاف، مسئولانه و قابل اعتماد باشد. سکوت‌های طولانی، تأخیر در اطلاع‌رسانی یا ارائه روایت‌های غیرمستند می‌تواند زمینه را برای گسترش شایعات و شکل‌گیری  و غلبه روایت دشمن فراهم کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت پرهیز از نگاه‌های صفر و یکی و مطلق‌گرایانه تأکید کرد و گفت: روابط عمومی‌ها و رسانه‌ها باید بر اصولی همچون منافع ملی، امنیت ملی، عقلانیت راهبردی، کرامت ملی و انسجام اجتماعی تکیه کنند. دوقطبی‌سازی‌های کاذب، افراط و تفریط در تحلیل‌ها و قرار دادن جامعه در برابر انتخاب‌های مطلق، خواست دشمن و برخلاف منافع ملی است.

نصراللهی افزود: اعتماد به تصمیمات کلان کشور، اعتماد به مسئولان و اعتماد به رهبری از مهم‌ترین مؤلفه‌های حفظ انسجام ملی در شرایط بحران است. نباید شرایطی ایجاد شود که افراد یا جریان‌ها خود را معیار نهایی تشخیص منافع ملی بدانند و برای کشور نسخه‌های متعارض بپیچند. حرکت‌های اجتماعی و رسانه‌ای باید پشتیبان نظام، مردم و منافع ملی باشند.

وی همچنین با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای دوران پساجنگ اظهار کرد: پایان جنگ به معنای پایان پیامدهای جنگ نیست. آثار روحی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و ارتباطی جنگ ممکن است سال‌ها ادامه داشته باشد و روابط عمومی‌ها باید از امروز برای مدیریت این پیامدها برنامه داشته باشند.

نصراللهی افزود: در کنار پیامدهای منفی، دستاوردهای مهم جنگ نیز باید شناسایی، مستندسازی و روایت شوند. افزایش همبستگی ملی، تقویت هویت ملی، ارتقای جایگاه منطقه‌ای ایران، ظهور ظرفیت‌های جدید رسانه‌ای و شکل‌گیری تجربه‌های ارزشمند اجتماعی از جمله موضوعاتی است که باید برای نسل‌های آینده ثبت و ماندگار شود.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت تجربه‌نگاری و آسیب‌شناسی عملکرد روابط عمومی‌ها و رسانه‌ها گفت: همان‌گونه که باید نقاط قوت خود را ببینیم، باید ضعف‌ها و کاستی‌ها را نیز بپذیریم. تجربه‌نگاری دقیق، ثبت درس‌آموخته‌ها و اصلاح ضعف‌ها می‌تواند سرمایه‌ای ارزشمند برای مواجهه با بحران‌های آینده باشد.