دو سال دلتنگی

رئیس‌جمهوری که نصاب تازه‌ای از خدمتگزاری ایجاد کرد 
شهید آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی در مرداد ۱۴۰۰ سکان دولت سیزدهم را در یکی از سخت‌ترین شرایط تاریخی کشور به‌دست گرفت. اقتصاد تحت فشار شدید تحریم‌ها، خزانه‌ای تحت بار بدهی، بحران کرونا با آمار تلخ روزانه و فرسایش مدیریتی تنها بخشی از میراثی بود که دولت مردمی از دولتمردان دهه از دست رفته 90 تحویل گرفت اما دولت سیزدهم با رویکردی جهادی، میدانی و بی‌تکلف، الگویی متفاوت ارائه داد. سفرهای استانی مکرر و بدون تشریفات، دیدارهای مستقیم با مردم در روستاها و مناطق محروم، پیگیری میدانی پروژه‌ها و تمرکز ویژه بر محرومیت‌زدایی و عدالت، ویژگی‌های بارز دوران ریاست‌جمهوری او بودند. موافقان و منتقدان او معتقدند شهید رئیسی شب و روز نمی‌شناخت و همه وجودش را وقف خدمت کرده بود. رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره شهید رئیسی فرموده بودند: «همه اعتراف کردند که مرد کار بود، مرد عمل بود، مرد خدمت بود، مرد صفا و صداقت بود... ما قبلا هم شخصیت‌های خدمتگزار داشته‌ایم اما نه در این حد، نه با این حجم، نه با این کیفیت، نه با این صداقت، نه با این پرکاری و شب و روز نشناختن. یک نصاب جدیدی را آقای رئیسی در باب خدمتگزاری به ملت ایجاد کرد».  خود شهید رئیسی نیز بارها تاکید می‌کرد: «اگر نبود خدمت به مردم، اگر نبود برای ایجاد گشایش، اگر نبود در یک کلمه اجرای عدالت، حضور در این عرصه برای بنده معنا نداشت». این سبک مدیریت، چرخه اداره کشور را به مرحله‌ای نوین وارد کرد: از مدیریت پشت‌میزی، شرطی و انتظارمحور به رویکرد اقدام‌گرا، میدانی، نتیجه‌گرا و مردم‌محور. هزاران پروژه نیمه‌تمام در سفرهای استانی به سرانجام رسید، ارتباط مستقیم دولت با نیازهای واقعی مردم تقویت شد و اعتماد عمومی به نهادهای اجرایی افزایش یافت. 
 
از بحران تا دستاوردهای ملموس 
دولت سیزدهم کشوری را تحویل گرفت که سیداحسان خاندوزی وزیر اقتصاد وقت، وضعیت خزانه آن را چنین توصیف کرد: «خزانه خالی نبود، مقروض بود». فروش نفت به پایین‌ترین سطوح تاریخی سقوط کرده بود. شهید رئیسی در سفر استانی به خراسان رضوی در فروردین ۱۴۰۱ با اشاره به این شرایط گفت: «کشور در وضعیتی بود که برخی آقایان در جلسات می‌گفتند، اگر کسی بتواند ۲۰۰هزار بشکه نفت بفروشد او را وزیر نفت می‌کنیم اما امروز شرایط فروش نفت به قبل از تحریم‌ها رسیده و پول فروش نفت نیز به کشور باز می‌گردد». در عمل با دیپلماسی هوشمند و بازارسازی، صادرات نفت ایران افزایش چشمگیری یافت و در مقاطعی به حدود 2میلیون بشکه در روز و حتی بالاتر رسید. صادرات غیرنفتی نیز رکوردهای جدیدی ثبت کرد و به تقویت ذخایر ارزی و ثبات نسبی اقتصادی کمک شایانی نمود. در حوزه سلامت، یکی از نخستین آزمون‌های دولت، مهار بحران کرونا بود چراکه روزانه تقریبا 700کشته کرونایی در کشور ثبت می‌شد و دولتمردان سابق مدعی بودند مشکلات تحریم و FATF مانع از واردات واکسن شده است اما دولت سیزدهم با کنار گذاشتن بهانه‌ها، با اقدام سریع، تماس‌ مستقیم دیپلماتیک با رئیس‌جمهور چین و حمایت همه‌جانبه از تولید داخلی، واکسیناسیون سراسری را شتاب بخشید. تعداد واکسن‌های وارداتی به‌سرعت افزایش یافت و رکورد تزریق روزانه بیش از یک میلیون و 600هزار دوز ثبت شد که نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش آمار فوتی‌ها و بازگشت زندگی عادی به کشور داشت. 

اقتدار در سیاست خارجی و عضویت در نهادهای کلیدی 
شهید دکتر حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه دولت  سیزدهم به‌عنوان علمدار دیپلماسی مقاومت شناخته می‌شد. او دیپلماسی را از میدان مقاومت جدا نمی‌دانست و معتقد بود دیپلماسی بدون پشتوانه قدرت به التماس تبدیل می‌شود. شهید امیرعبداللهیان در کنار شهید رئیسی در دیپلماسی مقاومت در فضای پسااکتبر نقش ویژه‌ای داشت؛ تا جایی که فلسطینی‌ها این دیپلمات بلندپایه ایرانی را به‌دلیل تحرکات بالای خود وزیر خارجه فلسطین هم می‌دانستند. 
نقش او در گسترش روابط با همسایگان و جهان غیرغربی، یکی از نقاط قوت دولت سیزدهم بود. یکی از مهم‌ترین دستاوردها، عضویت کامل ایران در سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس بود. این عضویت‌ها در حالی محقق شد که پیشتر برخی آن را مشروط به پذیرش شروط غربی مانند FATF می‌دانستند. شهید رئیسی درخصوص چگونگی این عضویت گفته بود: «بعضی‌ها پیوستن کشور به سازمان شانگهای را متوقف بر پذیرش FATF کرده بودند اما کشورهای همسایه و دوست ما دیدند دیگر توجه ما صرفا به غرب نیست و ارتباط با همسایگان و کشورهای منطقه اولویت سیاست خارجی ایران شده است». 
دولت سیزدهم در جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز عملکرد بهتری نسبت به دوره‌های قبل ثبت کرد و با تکیه بر نگاه چندجانبه و اقتصاد مقاومتی، کشور را از حالت انفعال و شرطی ‌بودن خارج نمود. این چرخش راهبردی که رهبر شهید انقلاب آن را با دوره امیرکبیر مقایسه کردند، ایران را در هندسه جدید قدرت‌های جهانی جایگاه مستحکم‌تری بخشید. 
 
​​​​​​​میراث ماندگار 
در مجموع ۳۳ماه فعالیت دولت سیزدهم، نشانه‌های روشنی از تحول مشاهده شد؛ از رشد تولید و صادرات گرفته تا مهار نسبی برخی چالش‌های اقتصادی، پیشرفت در زیرساخت‌ها و تقویت عزت ملی. البته برنامه‌های دولت سیزدهم با شهادت رئیس‌جمهور و یارانش ناتمام ماند اما پایه‌های محکمی برای تداوم گذاشت.
 دو سال پس از آن سانحه، هنوز یاد حضور سرزده او در میان روستاییان و مناطق کمتر دیده شده فراموش نشده است. شهید رئیسی و شهید امیرعبداللهیان رفتند اما میراث‌شان (کار شبانه‌روزی، صداقت، مردمداری و دیپلماسی عزتمندانه) همچنان زنده و راه‌گشا باقی مانده است.