معاون وزیر بهداشت:
۳ پیشنهاد برای گرهگشایی از جمعیت
در روز ملی جمعیت باید یادآور شد دیگر برای همگان روشن است که در حوزه جمعیت با ابرچالش روبهرو هستیم؛ بحرانی که در آن قرار گرفتهایم و نه اینکه در آینده پیش خواهد آمد. البته که برخی از ابعاد این چالش در سالهای آینده خود را بیشتر نشان خواهد داد.
در حال حاضر، شاخصهای جمعیتی ما با ریزشی شدید مواجه شدهاند و صدای این بحران به گوش همگان رسیده است. حال پرسش این است که در این مقطع چه باید کرد؟ نخستین گام برای مقابله با این بحران، ایجاد عزمی ملی و ارادهای همگانی برای مقابله و مدیریت مسأله جمعیت است. متأسفانه این عزم ملی هنوز شکل نگرفته. بخش عمدهای از این عزم باید توسط ستاد ملی جمعیت ایجاد شود؛ بنابراین اولین پیشنهاد، رسیدن به این اراده ملی است و کارشناسان، فعالان، جمعیتشناسان و دغدغهمندان باید در این زمینه ورود کنند.
پیشنهاد دوم این است که قانون جوانی جمعیت که ۷۳ ماده دارد باید به یک قانون چابک، نقطهزن، مختصر و در عین حال مؤثر خلاصه شود. بهعبارت دیگر بهجای پراکنده کردن اعتبارات بسیار محدودمان در بیش از ۱۰۰امتیاز کوچک، باید تمام اعتبارات را روی یک نقطه متمرکز کنیم و امتیازی محسوس به والدین ایرانی بدهیم. یکی از این امتیازات میتواند پرداخت مستمر و پلکانی (برای فرزند اول، دوم و سوم) مبلغی مشخص باشد که انگیزش ایجاد کند، جذابیت داشته باشد و بتواند تغییر رفتار را رقم بزند. لازم به یادآوری است چنین مشوقهایی باید بهگونهای باشند که نادیده گرفته نشوند. افزون بر این در شرایط فعلی بهتر است از سایر اقدامات پراکنده و حاشیهای نیز صرفنظر کرد.
اما نکته بعدی این است که گفتمان جمعیت امروز پشت سدی به نام «مشهورات غلط» گرفتار شده است. مشهورات غلط، گزارههایی هستند که در جامعه بسیار رایج و پذیرفته شدهاند، اما در واقعیت علمی نیستند و تجربه نیز آنها را تایید نمیکند. این باورهای نادرست بهصورت ذهنی، گرهی در جامعه ایجاد کرده و مانع توجه خانوادهها به فرزندآوری میشوند. نمونه واضحش گزاره «اگر اقتصاد درست شود، فرزندآوری اصلاح میشود» است. بله اقتصاد در روند فرزندآوری میتواند مؤثر باشد، اما این جمله درست نیست که اگر درست بود افرادی که امروز مشکل اقتصادی ندارند، باید بیشترین تعداد فرزند را داشته باشند، در حالی که چنین نیست. یا گزاره «یک فرزند باکیفیت از سه فرزند بهتر است» در حالی که در این گزاره، کیفیت با رفاه اشتباه گرفته شده و تجربههای علمی نشان داده چه بسیار تکفرزندهایی که از استانداردهای رفتاری فاصله قابل توجهی دارند. بهعبارت دیگر پیشنهاد سوم درخصوص گرهگشایی از مسأله جمعیت آن است که با رفع این گرههای ذهنی و اصلاح این مشهورات غلط، جامعه میتواند الگوی فرزندآوری خود را اصلاح کند.
گفت و گو
