حج اقتدار
حج امسال، در مقایسه با سالهای گذشته، با چالشها و نگرانیهای بیشتری همراه شده است؛ آنقدر که برخی ابهامات و شبهات درباره امنیت سفر زائران خانه خدا، خانوادههای حجاج و مردم را نگران کرده است. بااینحال، سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری، با تمام توان برای برگزاری حج باشکوه، عزتمندانه و سرشار از امنیت و سلامت برای زائران ایرانی تلاش میکند؛ موضوعی که علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت نیز بر آن تاکید و از حج امسال، بهعنوان نمایشی از اقتدار ایرانی یاد میکند. ورود رسمی کاروان زائران از ۷ اردیبهشت آغاز شده و تا ۲۵ اردیبهشت ادامه دارد؛ کاروانی که میتواند پیامآور صلح، وحدت و همبستگی برای جامعه مسلمانان جهان باشد.
نکند خطری زائران را تهدید کند؟ نکند خاطره تلخ حج سالهای ۶۶ و ۹۴، در حج ۱۴۰۵ هم تکرار شود؟ اینها همه آن شبهات و اما و اگرهایی است که پاسخ علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت به آنها، آرام، معقول و منطقی است. او معتقد است با رایزنیهایی که با مسئولان عالیرتبه کشور اتفاق افتاده و مذاکراتی که با طرف عربستانی انجام شده، هیچ خطری زائران ایرانی را تهدید نمیکند.رشیدیان عنوان میکند: «سازمان حج و زیارت، طبق تکلیف شرعی، مسئولیت برگزاری حج، این واجب شرعی را بر عهده دارد و با بهرهگیری از ظرفیتهای داخلی و همکاری دستگاههای دولتی، همهساله این امر را پیگیری کرده و امسال هم از این قاعده مستثنی نبوده است.»
ریاست سازمان حج و زیارت ادامه میدهد که قرار بود امسال ۸۶هزار حاجی اعزام شوند و تمامی هتلها، آشپزخانهها، تمهیدات حملونقل بین شهری و ... پیشبینی شده بود؛ آنقدر که حتی با آغاز جنگ و بستهشدن مرزهای هوایی، حتی بررسیها برای اعزام زمینی نیز صورت گرفت. اما با فروکشکردن تنشها و آتشبس موقت، اعزام حجاج منوط به اجازه مراجع ذیصلاح گردید و درنهایت، درتاریخ۲۸ فروردینماه، مجوز اعزام زائران صادرشد.اومیگوید، این امر، فشردهترین عملیات اجرایی برای انجام حج تمتع در طول سالهای اخیر را رقم زد. در این میان، برخی از مراجع عظام تقلید هم ترغیب به نرفتن نکردند، بلکه پاسخی به زائران نگران دادند و اعلام کردهاند هرکس که ترس و خوف دارد، میتواند از رفتن به حج امتناع کند. موضوعی که میتوانست اطمینان خاطر لازم را برای زائرانی که دغدغه امنیت دارند فراهم کند.رشیدیان ادامه میدهد: «درنهایت ۲۶هزار نفر، شامل ۱۴هزار خانم و ۱۲هزار آقا، ثبتنام نهایی خود را تکمیل کردهاند و راهی حج تمتع امسال شدهاند.»
جدایی حج از سیاست
در شرایط فعلی، آنچه بسیار اهمیت دارد، اطمینان از امنیت، سلامت و آرامش زائران است که باید تضمین میشد؛ اتفاقی که به گفته علیرضا رشیدیان، با مذاکرات با مقامات عربستانی حج محقق شد. او توضیح میدهد: «مذاکره با وزیر حج عربستان که اطمینان داد موضوع حج از مسائل سیاسی کاملا مجزاست، گامی مهم در این زمینه بود. آنقدر که آنها معتقد بودند حتی در دوران قطع روابط دیپلماتیک ایران با عربستان، اعزام حاجیان ایرانی متوقف نشده بود.»
بنابراین، با هماهنگی وزارت امور خارجه کشور، دولت عربستان تضمینهای لازم را ارائه داد و براساس ارزیابیهای صورتگرفته، هیچ تهدیدی متوجه زائران ایرانی نیست.
در این بین شبهاتی مبنی بر امنیت حاجیان یا بستهبودن دست نیروهای مسلح برای واکنش به پایگاههای عربستان نیز مطرح شده است. به نظر رئیس سازمان حج و زیارت، طرح این مسائل در آستانه سفر حجاج، بدونشک به صلاح نیست و اساسا اعزام زائران ایرانی برای شرکت در این مراسم عظیم میتواند اعزام سفیران صلح و وحدت تلقی شود.
او میافزاید: «حاجیان قرار است به مدت ۳۳روز در عربستان اقامت داشته باشند و نباید با ایجاد صدای دوگانه، موجبات نگرانی بیشتر را فراهم کنیم.»
به گفته رشیدیان، از نظر کشور ایران و به تبع آن سازمان حج و زیارت، میان مراسم حج و حاکمیت عربستان، تفاوت چشمگیری وجود دارد و موضوع حج از سیاست و نظامیگری جداست.
او توضیح میدهد: «ما برای بهسرانجامرسیدن واجب شرعی مردم، در کنارشان هستیم و برای امنیت و آرامش و سلامت آنها تلاش میکنیم. جالب است بدانید که حتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز مخالفتی با اعزام زائران نداشت و حتی پیشنهاد اعزام برخی از خانوادههای شهدای جنگ تحمیلی سوم را نیز مطرح کرد. البته به دلیل اینکه پیش از این، ثبتنامها انجام شده بود، امکان اجرای این درخواست نبود اما بعدها متوجه شدیم برخی از حجاجی که نامشان در ثبتنامشدهها بود، از خانواده شهدای جنگ تحمیلی سوم هستند.»
همه این مسائل نشاندهنده هماهنگی و همدلی در بالاترین سطوح کشور است. بااینحال، برخی افراد، به خواست خودشان و بهدلیل شرایطی که امسال در آن قرار داریم، از حضور در مراسم حج امسال انصراف دادند که در اسرع وقت، وجه پرداختی آنها بازگردانده میشود و اتفاقا برخلاف شایعات که نوبتشان به آخرین نوبتها موکول خواهد شد، آنها، اولویتهای اول در حج سال آینده خواهند بود.
نمایشی از اقتدار و دیپلماسی
اما اعزام حاجیان ایرانی برای مراسم حج امسال، یک تفاوت چشمگیر با سالهای گذشته دارد و آن هم مؤلفه قدرتی است که با حضور هر ایرانی در این مراسم جهانی به چشم خواهد آمد؛ چراکه اعزام زائران در این شرایط، نشاندهنده قدرت کشور و دقت ساختارهای اجرایی است.
رئیس سازمان حج و زیارت خاطرنشان میکند: «حج، یک کنگره جهانی برای تمام مسلمانان جهان است و حضور نداشتن ما در این کنگره، به معنای بیتفاوتی و ضعف تلقی میشود.» رشیدیان معتقد است یکی از اهدافی که حج امسال با خود به همراه دارد، ارسال این پیام به امت اسلامی است که ما خواهان جنگ با مسلمانان نیستیم و برای برادری و وحدت ارزش بسیار زیادی قائلیم.
او عنوان میکند: «تعاملات فرهنگی و دیپلماسی مسلمانان با همدیگر در این رویداد بزرگ و در موقعیتهای مختلف ازجمله بیتاللهالحرام، حرم نبوی، منا و ... بهخوبی میتواند فرصتی برای نشاندادن حسننیت ما باشد.»
روشن است که اعزام زائران ایرانی با وجود ۴۰ روز جنگ با ابرقدرتها، نشاندهنده توانایی و ساختارهای دقیق اجرایی کشور و نشاندهنده اقتدار ما در مواجهه با فشارهای جهانی است،موضوعی که اقتدار ایران رابه سایر کشورها ثابت میکند.
ضمن اینکه انتشار تصاویری از ورود اولین گروه زائران و استقبال خوب مسئولان حج عربستانی از آنها، اثبات کرد که جدایی موضوع حج از سیاست، برای مسئولان عربستانی هم واقعیت دارد؛ تصاویری که به خانوادههای حجاج و مردم ایران برای برقراری شرایط ایمن حجاج ایرانی، دلگرمی داد.
انجام پروازهای حج از تهران مشهد و زاهدان
مدیرعامل شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) گفت: بهجز هواپیمای ایرباس ۳۱۹ که در جریان جنگ تحمیلی سوم در فرودگاه بوشهر مورد اصابت دشمن متخاصم قرار گرفت، سایر ناوگان هما برای انجام خدمات پروازی آماده است. طاهر عبدالحی افزود: تاکنون کمیته هماهنگی کشوری و لشکری (CMC) مجوز پرواز از فرودگاههای مهرآباد، امام خمینی(ره)، مشهد، شیراز، آبادان و ارومیه را صادر کرده و هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران نیز در موضوع پروازهای داخلی، پرواز تهران به مشهد و برعکس را آغاز کرده است. وی گفت: هماکنون عمده هواپیماهای ایرانایر در خدمت پروازهای خارجی است و تاکنون پرواز به باکو، قطر، نجف، بغداد، استانبول و مدینه (برای حج تمتع) آغاز شده است. مدیرعامل ایرانایر خاطرنشانکرد: پروازهای حج تمتع مطابق مجوز کمیته CMC از فرودگاههای تهران، مشهد و زاهدان صورت میگیرد که مشهد و زاهدان بهصورت شبانهروزی هستند. وی با تاکید براین نکته که انجام همه پروازهای حج و اینکه از کدام فرودگاه انجام شود در اختیار کمیته CMC است،تصریحکرد:با جمعبندی انجام شده ازسوی شرکت فرودگاهها و کمیته مذکور، در نهایت فرودگاههای تهران، گرگان، مشهد، آبادان، زاهدان، شیراز و ارومیه برای پروازهای داخلی بازگشایی شد و سازمان حج و زیارت فرودگاههای تهران، مشهد و زاهدان را برای اعزام زائران خانه خدا در نظر گرفت.
ریاست سازمان حج و زیارت ادامه میدهد که قرار بود امسال ۸۶هزار حاجی اعزام شوند و تمامی هتلها، آشپزخانهها، تمهیدات حملونقل بین شهری و ... پیشبینی شده بود؛ آنقدر که حتی با آغاز جنگ و بستهشدن مرزهای هوایی، حتی بررسیها برای اعزام زمینی نیز صورت گرفت. اما با فروکشکردن تنشها و آتشبس موقت، اعزام حجاج منوط به اجازه مراجع ذیصلاح گردید و درنهایت، درتاریخ۲۸ فروردینماه، مجوز اعزام زائران صادرشد.اومیگوید، این امر، فشردهترین عملیات اجرایی برای انجام حج تمتع در طول سالهای اخیر را رقم زد. در این میان، برخی از مراجع عظام تقلید هم ترغیب به نرفتن نکردند، بلکه پاسخی به زائران نگران دادند و اعلام کردهاند هرکس که ترس و خوف دارد، میتواند از رفتن به حج امتناع کند. موضوعی که میتوانست اطمینان خاطر لازم را برای زائرانی که دغدغه امنیت دارند فراهم کند.رشیدیان ادامه میدهد: «درنهایت ۲۶هزار نفر، شامل ۱۴هزار خانم و ۱۲هزار آقا، ثبتنام نهایی خود را تکمیل کردهاند و راهی حج تمتع امسال شدهاند.»
جدایی حج از سیاست
در شرایط فعلی، آنچه بسیار اهمیت دارد، اطمینان از امنیت، سلامت و آرامش زائران است که باید تضمین میشد؛ اتفاقی که به گفته علیرضا رشیدیان، با مذاکرات با مقامات عربستانی حج محقق شد. او توضیح میدهد: «مذاکره با وزیر حج عربستان که اطمینان داد موضوع حج از مسائل سیاسی کاملا مجزاست، گامی مهم در این زمینه بود. آنقدر که آنها معتقد بودند حتی در دوران قطع روابط دیپلماتیک ایران با عربستان، اعزام حاجیان ایرانی متوقف نشده بود.»
بنابراین، با هماهنگی وزارت امور خارجه کشور، دولت عربستان تضمینهای لازم را ارائه داد و براساس ارزیابیهای صورتگرفته، هیچ تهدیدی متوجه زائران ایرانی نیست.
در این بین شبهاتی مبنی بر امنیت حاجیان یا بستهبودن دست نیروهای مسلح برای واکنش به پایگاههای عربستان نیز مطرح شده است. به نظر رئیس سازمان حج و زیارت، طرح این مسائل در آستانه سفر حجاج، بدونشک به صلاح نیست و اساسا اعزام زائران ایرانی برای شرکت در این مراسم عظیم میتواند اعزام سفیران صلح و وحدت تلقی شود.
او میافزاید: «حاجیان قرار است به مدت ۳۳روز در عربستان اقامت داشته باشند و نباید با ایجاد صدای دوگانه، موجبات نگرانی بیشتر را فراهم کنیم.»
به گفته رشیدیان، از نظر کشور ایران و به تبع آن سازمان حج و زیارت، میان مراسم حج و حاکمیت عربستان، تفاوت چشمگیری وجود دارد و موضوع حج از سیاست و نظامیگری جداست.
او توضیح میدهد: «ما برای بهسرانجامرسیدن واجب شرعی مردم، در کنارشان هستیم و برای امنیت و آرامش و سلامت آنها تلاش میکنیم. جالب است بدانید که حتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز مخالفتی با اعزام زائران نداشت و حتی پیشنهاد اعزام برخی از خانوادههای شهدای جنگ تحمیلی سوم را نیز مطرح کرد. البته به دلیل اینکه پیش از این، ثبتنامها انجام شده بود، امکان اجرای این درخواست نبود اما بعدها متوجه شدیم برخی از حجاجی که نامشان در ثبتنامشدهها بود، از خانواده شهدای جنگ تحمیلی سوم هستند.»
همه این مسائل نشاندهنده هماهنگی و همدلی در بالاترین سطوح کشور است. بااینحال، برخی افراد، به خواست خودشان و بهدلیل شرایطی که امسال در آن قرار داریم، از حضور در مراسم حج امسال انصراف دادند که در اسرع وقت، وجه پرداختی آنها بازگردانده میشود و اتفاقا برخلاف شایعات که نوبتشان به آخرین نوبتها موکول خواهد شد، آنها، اولویتهای اول در حج سال آینده خواهند بود.
نمایشی از اقتدار و دیپلماسی
اما اعزام حاجیان ایرانی برای مراسم حج امسال، یک تفاوت چشمگیر با سالهای گذشته دارد و آن هم مؤلفه قدرتی است که با حضور هر ایرانی در این مراسم جهانی به چشم خواهد آمد؛ چراکه اعزام زائران در این شرایط، نشاندهنده قدرت کشور و دقت ساختارهای اجرایی است.
رئیس سازمان حج و زیارت خاطرنشان میکند: «حج، یک کنگره جهانی برای تمام مسلمانان جهان است و حضور نداشتن ما در این کنگره، به معنای بیتفاوتی و ضعف تلقی میشود.» رشیدیان معتقد است یکی از اهدافی که حج امسال با خود به همراه دارد، ارسال این پیام به امت اسلامی است که ما خواهان جنگ با مسلمانان نیستیم و برای برادری و وحدت ارزش بسیار زیادی قائلیم.
او عنوان میکند: «تعاملات فرهنگی و دیپلماسی مسلمانان با همدیگر در این رویداد بزرگ و در موقعیتهای مختلف ازجمله بیتاللهالحرام، حرم نبوی، منا و ... بهخوبی میتواند فرصتی برای نشاندادن حسننیت ما باشد.»
روشن است که اعزام زائران ایرانی با وجود ۴۰ روز جنگ با ابرقدرتها، نشاندهنده توانایی و ساختارهای دقیق اجرایی کشور و نشاندهنده اقتدار ما در مواجهه با فشارهای جهانی است،موضوعی که اقتدار ایران رابه سایر کشورها ثابت میکند.
ضمن اینکه انتشار تصاویری از ورود اولین گروه زائران و استقبال خوب مسئولان حج عربستانی از آنها، اثبات کرد که جدایی موضوع حج از سیاست، برای مسئولان عربستانی هم واقعیت دارد؛ تصاویری که به خانوادههای حجاج و مردم ایران برای برقراری شرایط ایمن حجاج ایرانی، دلگرمی داد.
انجام پروازهای حج از تهران مشهد و زاهدان
مدیرعامل شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) گفت: بهجز هواپیمای ایرباس ۳۱۹ که در جریان جنگ تحمیلی سوم در فرودگاه بوشهر مورد اصابت دشمن متخاصم قرار گرفت، سایر ناوگان هما برای انجام خدمات پروازی آماده است. طاهر عبدالحی افزود: تاکنون کمیته هماهنگی کشوری و لشکری (CMC) مجوز پرواز از فرودگاههای مهرآباد، امام خمینی(ره)، مشهد، شیراز، آبادان و ارومیه را صادر کرده و هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران نیز در موضوع پروازهای داخلی، پرواز تهران به مشهد و برعکس را آغاز کرده است. وی گفت: هماکنون عمده هواپیماهای ایرانایر در خدمت پروازهای خارجی است و تاکنون پرواز به باکو، قطر، نجف، بغداد، استانبول و مدینه (برای حج تمتع) آغاز شده است. مدیرعامل ایرانایر خاطرنشانکرد: پروازهای حج تمتع مطابق مجوز کمیته CMC از فرودگاههای تهران، مشهد و زاهدان صورت میگیرد که مشهد و زاهدان بهصورت شبانهروزی هستند. وی با تاکید براین نکته که انجام همه پروازهای حج و اینکه از کدام فرودگاه انجام شود در اختیار کمیته CMC است،تصریحکرد:با جمعبندی انجام شده ازسوی شرکت فرودگاهها و کمیته مذکور، در نهایت فرودگاههای تهران، گرگان، مشهد، آبادان، زاهدان، شیراز و ارومیه برای پروازهای داخلی بازگشایی شد و سازمان حج و زیارت فرودگاههای تهران، مشهد و زاهدان را برای اعزام زائران خانه خدا در نظر گرفت.
