بدانید ؛ اما شکایت نکنید

دست و دلم برای نوشتن این مطلب می لرزد؛ چون می خواهم برایتان بنویسم که اگر روزی ، روزگاری گذرتان به یک دادگاه افتاد و خواستید شکایتی را مطرح کنید

کد خبر: ۱۵۰۶۰۴

، بدانید که شکایت از لحاظ مفهوم حقوقی و قضایی یعنی چه و چه اقسامی دارد و یک شکایت برای تقدیم به دادگاه از چه ارکانی تشکیل شده است . آرزو می کنم که هیچ وقت پایتان به هیچ دادگاهی باز نشود و اما...
امروز قصد دارم از میان انواع مفاهیم حقوقی و قضایی که در کتابهای قانون حقوقی و قضا آمده است ، مواردی را مطرح کنم تا فقط اطلاعاتتان زیاد شود؛ اطلاعاتی که امیدوارم هیچ وقت به کارتان نیاید.

دعوا از نظر ادبیات حقوقی عبارت از ادعا کردن ، درخواست امری کردن و مدعی حقی شدن است. از نظر حقوقی ، دعوا عبارت از اقدام به عملی برای تثبیت حق است. می توان گفت ، دعوا عبارت است از حقی که مورد تجاوز و تعدی یا انکار و تردید شخص دیگری واقع و پس از بروز اختلاف در مرجع ذی صلاح مطرح شود.

اقسام دعوا

دعاوی را از جهات مختلف طبقه بندی کرده اند که دعوای حقوقی و دعوای کیفری مهمترین تقسیم بندی هاست. دعوای حقوقی از اختلاف در روابط حقوقی ، مدنی و تجاری ناشی می شود. این اصطلاح در مقابل دعوای جزایی یا کیفری استعمال می شود. دعوای کیفری عبارت از دعوایی است که موضوع آن رسیدگی به جرمی از جرایم است ؛ جرایمی که وقوع آن و اقامه دعوا یا شکایت علیه آن از سوی شاکی عمومی یا خصوصی منجر به صدور کیفر یا مجازات معین برای آن می شود. یک دعوای حقوقی یا کیفری به انواع دیگری نیز تقسیم می شود. در واقع ، دعوای حقوقی یا کیفری به دعواهای مالی و غیرمالی ، خانوادگی و غیرخانوادگی ، دعوای عینی و دینی نیز تقسیم می شود.

شرایط تحقق دعوی

شرایط تحقق دعوا به زبان ساده تر، یعنی این که شکایت یا دعوا چه ویژگی هایی باید داشته باشد که بتوان آن را در محکمه مطرح کرد. وجود حق و تجاوز و تعدی یا انکار نسبت به حق مزبور 2 شرط اصلی تحقق شکایت است ؛ یعنی حقی وجود داشته باشد که این حق پایمال شده باشد. در این صورت 2طیف شکل می گیرد که یکی ذی نفع و خواهان و دیگری خوانده یا خواندگان هستند؛ یعنی کسی که حق او پایمال شده و کسی یا کسانی که حق را پایمال کرده اند. شروط دیگر این است که مورد دعوا یا شکایت و در واقع محتوای شکایت معین و مشخص باشد و قابلیت اقامه دعوا را داشته باشد. به عبارت دیگر موضوعی باشد که قانونا و ذاتا قابل شکایت باشد. پس از احراز این شکایت در یک دعوا، نوبت به تنظیم و تقدیم دادخواست مطابق مقررات قانونی از سوی اقامه کننده دعوی یا نماینده قانونی (وکیل) او می رسد.

دادخواست چیست؛

حال باید بدانیم دادخواست و محتوای آن چیست؛ مطابق قانون ، رسیدگی به دعاوی حقوقی در دادگستری به تقدیم دادخواست نیاز و مهر و دادخواست بیان ادعا نزد مراجع قضایی در اوراق مخصوص است ، دادخواست باید حاوی نکات زیر باشد:نام ، نام خانوادگی ، نام پدر ، سن ، اقامتگاه و حتی الامکان شغل خواهان (یا شاکی) و در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود ، مشخصات وکیل نیز باید درج شود. نام ، نام خانوادگی ، اقامتگاه و شغل خوانده تعیین خواسته و بهای آن مگر آن که تعیین بها ممکن نبوده یا خواسته مالی نباشد.تعهدات یا جهاتی که به موجب آن ، خواهان خود را مستحق مطالبه می داند؛ به طوری که مقصود واضح و روشن باشد. در واقع دادخواست باید حاوی دلایل و شرح مواردی باشد که به موجب آن شاکی خود را مستحق شکایت و مطالبه حق و حقوق خود می داند.در دادخواست باید ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و نوشته هاو شهود و غیره ذکر شود.بدیهی است که امضای دادخواست دهنده و در صورت عجز از امضا اثر انگشت او نیز لازم است .به موجب قانون ، در صورتی که هر یک از اصحاب دعوی عنوان قیم ، متولی ، وصی ، مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد، باید تصریح شود. همچنین اقامتگاه خواهان و خوانده باید با تمام خصوصیات از قبیل شهر، روستا، خیابان ، پلاک ، طبقه و... و اگر خواهان و یا خوانده شخص حقوقی باشد، اقامتگاه شخص حقوقی قید شود.

دادخواست چیست؛

تفاوت دادخواست با درخواست اگر شما به هر دلیل مجبور به تقدیم دادخواست به دادگاه شدید، باید این را نیز بدانید که در مقابل دادخواست مفهومی به نام درخواست نیز وجود دارد که متفاوت از دادخواست است . درخواست در خصوص امور غیرترافعی است ولی دادخواست برای دعاوی ترافعی است یعنی دادخواست برای حل و رفع یک مرافعه است اما درخواست این گونه نیست. دادخواست الزاما باید در فرم مخصوص چاپی نوشته شود ولی در درخواست چنین نیست. درخواست در واقع خواسته ای از دادگاه است که خیلی از مراحل و شرایط دادخواست را ندارد و نیازی به نوشتن آن روی فرمهای مخصوص چاپی دادگاه ها نیست .هر دادخواستی نوعی درخواست هم هست ولی عکس آن صادق نیست. به طور کلی درخواست هایی که به مراجع قضایی تقدیم می شود ، برخی باید حتما در برگ چاپی مخصوص باشد و بعضی دیگر لازم نیست در فرم مخصوص چاپی بوده باشد. دسته دوم را به اصطلاح درخواست گویند.درخواست هایی که به تقدیم دادخواست نیاز ندارد، عبارتند از: درخواست تامین دلیل ، درخواست تامین خواسته ، درخواست صدور گواهی انحصار وراثت ، درخواست مهر و موم ، ترکه ، درخواست تحریر ترکه ، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش ، درخواست صدور گواهی صلح و سازش یا صدور گواهی گزارش اصلاحی ، درخواست تاخیر اجرای حکم ، درخواست صدور حکم به بطلان رای داور، درخواست هزینه رفت وآمد به دادگاه و جبران خسارت حاصله از آن از جانب شاهدان ، درخواست صدور حکم حجر، تعیین قیم و درخواست تقسیم ترکه یا ارث از جمله درخواست هایی است که دادگاه ها به آن رسیدگی می کنند و اصولا ماهیت آن شکایتی یا دعوایی نیست.

ارکان دادخواست

اما بد نیست بدانید که یک دادخواست از 3ضلع اصلی خواهان (شاکی) خوانده و موضوع دادخواست تشکیل شده است.
الف - خواهان
خواهان یا مدعی شخصی است که از دادگاه چیزی برای خود و به ضرر دیگری می خواهد.
ب - خوانده (رکن دوم دادخواست)
خوانده یا مدعی علیه ، شخصی است که دعوی به او توجه دارد. به عبارت دیگر شخصی است که ادعای علیه او اقامه شود.
ج - رکن سوم دادخواست (خواسته یا موضوع دعوی)
تعریف خواسته آنچه را مدعی از دادگاه تقاضا می کند ، خواسته یا مدعی به گویند.به عبارت دیگر، آن چیزی را که در مرافعات و امور حسبی از دادگاه می خواهد، اصطلاحا خواسته نامند.
د - رکن چهارم دادخواست :
تمبر و هزینه دادرسی تعریف و مفهوم هزینه دادرسی هزینه دادرسی ، عبارت از هزینه برگه ای که به دادگاه داده می شود، به اضافه هزینه قرار و احکام و در واقع هزینه رسیدگی به شکایت از سوی دادگاه است . بهای اوراق دادخواست و اظهارنامه و برگ اجراییه احکام دادگاه ها و هیاتهای حل اختلاف هزینه دادرسی مرحله بدوی رسیدگی هزینه دادرسی مرحله تجدیدنظرخواهی هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی و درخواست تامین دلیل خواسته در تمامی مراجع قضایی هزینه اجرای موقت احکام هزینه تطبیق اوراق با اصل آنها در دفاتر دادگاه ها و دیگر مراجع قضایی هزینه ابلاغ اظهارنامه و واخواست نامه هزینه اجرای احکام تخلیه از جمله هزینه های دادرسی است که در قانون تصریح شده و مشخص است.
و رکن پنجم :
شرح دادخواست شرح دعوی و دلایل و پیوست های آن در مورد شکایت شده ، شرح دادخواست نامیده می شود.
بدین ترتیب با تقدیم دادخواست و تکمیل آن به صورت دقیق یک شکایت مطرح می شود و سپس در مراحل رسیدگی قرار می گیرد.