در ماه مبارک رمضان

در ایام لبیک گویی به فراخوانی عظیم میهمانی خدا ، همچون سالهای پیشین ، مجموعه های نمایشی از شبکه های 1 ، 2 ، 3 و 5 سیما پیش روی مایند.

کد خبر: ۱۴۷۹۷۷

این تولیدات به فراخور ماهیت ، رویکرد و عمقی که دارند از قاب یکی از شبکه های یاد شده ، جلوه گری می کنند. موضوع و مضمون هر یک از آنها ، ارزشهای دینی و ترویج هنجارهای اخلاق است و با در نظر گرفتن سطح و بینش مخاطبان سامان گرفته اند. اغماء ، میوه ممنوعه ، شکرانه و یک وجب خاک ، با این انگیزه تهیه و تولید شده اند که بتوانند از رهگذر روایت های گوناگونی از گرایش های الهی و شیطانی انسان ، این مجال را فراهم نمایند که با تماشاگران دارای سلایق گوناگون ، ارتباط برقرار کنند و برای تعمیق آگاهی های دینی شان راهگشا و الهام بخش باشند. درونمایه هر یک از مجموعه های نمایشی ، دامنه فراخی را در بر گرفته است به گونه ای که شامل طرح مسائل و ارزشهای اخلاقی در یک وجب خاک تا بیان حقایق متافیزیکی و امکان ارتباط انسان های وارسته با عوالم غیب در اغمائ می شود. برای دین ، تعاریف گوناگونی شده است . اگر آن را مجموعه ای از معارف ، ارزشهای اخلاقی و تعالیم فردی و اجتماعی که از وحی الهام و تاثیر می پذیرد بدانیم ، با نگاهی به مضامین هر کدام از این ساخته های نمایشی درخواهیم یافت که سیما ، تلاش داشته ابعاد و جلوه های رنگارنگی از آموزه های دینی و اخلاقی را با پرداختی به روز و جذاب در محتوا و پیامهای داستان بگنجاند. طراحی های انجام گرفته برای تولیدات نمایشی مضامین دینی ، بویژه برای روزهای خجسته رمضان ، تاثیر پذیرفته از واقعیت هایی بود که در آمارهای انجام گرفته ، مشهود است . تردیدی در قابلیت های متنوع تلویزیون به عنوان رسانه ای مدرن و تعیین کننده نیست . در شرایطی که غالب تولیدات با محتوای دینی در قالب سخنرانی یا میزگرد ارائه می شوند، طرح این ارزشها با ساختار نمایشی می تواند جذاب و اثرگذار تلقی شود. آمارهای ثبت شده پیرامون نسبت این رسانه با مخاطبان و نحوه رضایتمندی ایشان از تولیدات با موضوع های دینی نیز می تواند در همین راستا مورد مداقه قرار گیرند. یکی از این آمارها نمایان می کند که تلویزیون در ایران (همچون جوامع دیگر) با 90 درصد مخاطب وسیله ارتباطی ای مهم و موثر در حوزه ای وسیع است . این مخاطبان مهمترین دلیل تماشای برنامه های تلویزیونی را سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت (50 درصد) و سپس اطلاع رسانی (25 درصد) دانسته اند. کارکرد نخست در میان مخاطب کودک ، نوجوان و جوان و نیز افراد مجرد و کارکرد دوم در میان کهنسالان و بزرگسالان و نیز مردان ، بیش از سایر گروهها مورد توجه بوده است . کارکرد آموزشی این رسانه ها به عنوان مهمترین علت تماشای برنامه در جایگاه سوم بوده ، این تمایل در میان افراد بی سواد از یک سو و اقشار تحصیلکرده با مدارک کارشناسی ارشد و بالا و همچنین مردان از طرفی دیگر، رتبه پایینی داشته است . با تحلیل این آمار می توان به این نتیجه رسیدکه تلویزیون با رفع نیازهای اصلی مخاطبان ، یعنی سرگرمی و اطلاع رسانی ، در گام بعد، خواهد توانست برنامه های آموزشی یا ارشادی اش را تدارک دیده ، این انتظار را داشته باشد که خشنودی عمده مخاطبان را به دست آورد.یافته های آماری همچنین نشان می دهد زمانی که برنامه ای دینی کارکردی سرگرم کننده دارد ، از نظر جذب مخاطب نسبت به برنامه های با موضوع های دیگر ، با توفیق افزون تر همراه است . این میل را می توان ناشی از اقناع مخاطبان به نخستین نیاز و انتظار ایشان از رسانه تلویزیون تلقی کرد.بررسی چگونگی تاثیرپذیری مخاطب از چنین برنامه هایی ، نیاز به شیوه های پژوهش خاص دارد. بهره گیری از این روشها ، روشن می کند. که تولید برنامه های دینی با هدف سرگرم کنندگی ، می تواند اهداف آموزشی و ارشادی را نیز محقق کند . از دیدگاه مخاطبان آن گونه تولیدات ، فراگیری معلومات دینی و بالا رفتن دانش آنان در این باره ، مهمترین تاثیر این برنامه ها بوده و سرگرم کننده بودن در رتبه آخر قرار دارد. از همین منظر است که می توان باریک بینی طراحان و برنامه ریزان را برای تولیدات نمایشی بیشتر و متعالی تر با مضامین دینی آن هم در مناسبتی مهم با روزهایی به گستردگی یک ماه ستود زیرا با توجه به ماهیت و کارکرد رسانه ، بخوبی دریافته اند که چگونه در قالبی نمایشی اهداف و سیاست های رسانه ای خود را که یکی از اساسی ترین شان فرهنگ و ارزشهای دینی و معنوی است ، رواج دهند.طراح مسائل و ارزشهای دینی ، در صورتی نمایشی و به مناسبت ماه رمضان ، اگرچه از سالها پیش جلوه عینی و عملی به خود گرفته اما نگاهی اجمالی به تولیدات انجام گرفته کنونی ، نشان می دهد این رویکرد با تدبیر، دقت و خلاقیت افزون تری همراه بوده است از این رو از جنبه های مختلف محتوایی ، هیبت شفاف و دلنشین تری دارد. به سخنی دیگر با تامل در مضامین مجموعه های تولیدی به محورها و مولفه هایی برمی خوریم که سعی شده در تمامی رویدادها ، صحنه ها و سکانس ها مورد تاکید قرار گیرند.آزمایش الهی را می توان سوژه اصلی این مجموعه های نمایشی قلمداد کرد. در یک وجب خاک آقای افشاری با مشکلات و گرفتاری های مالی و خانوادگی ، در میوه ممنوعه حاج فتوحی با غفلت از خانواده و خود و گرایش اش به سوی شیطان ، در شکرانه حامد و پدرش با وابستگی به مال و ثروت و در اغمائ دکتر پژوهان و الیاس با ارتباطشان با نیروهای غیبی مورد آزمایش قرار می گیرند. تلویزیون رسانه ای خانگی است و این ویژگی ارزشمندش را به جهت حضور در جمع خانواده دارد. به علت ارتباط قوی این رسانه در ماه مبارک رمضان با خانواده و با در نظر گرفتن امتیازها و حال و هوای روزهای آن ، مضامین و رویدادهای داستان ها به گونه ای شکل گرفته که تماشاگران را از استرس و هر گونه فشار و تنش روانی دور کرده ، امید، آرامش و سرور و نشاطی روحی را برای آنها به ارمغان آورده است .برنامه ریزی برای آماده سازی مجموعه های نمایشی در ماه رمضان امسال (برخلاف سالهای قبل که چنین تولیداتی با شتاب و آشفتگی افزون تری همراه بود) نمایشگر شروع عزمی است که تلاش دارد علاوه بر بالا بردن سطح و جلوه های هنری اثر در زمینه هایی نظیر فیلمنامه ، بازیها و کارگردانی ، تولیدات با موضوع و مناسبت های دینی ، ارتباط عمیق و وسیع تری را با مخاطبانش برقرار کند و بنمایاند که رسانه های مدرن نیز می توانند یکی از مهمترین منابع برای تعمیق شناخت مخاطبان پیرامون معارف دینی ، عرفانی و اخلاقی شوند. تولیدات نمایشی سیما به مناسبت ماه میهمانی خدا و رمضان سال 86 را می توان نقطه عطفی پرفروغ در تداوم تلاش سیما ، برای عینیت یافتن چنین غایتی دانست . حرکتی که این توقع را در مخاطب ایجاد کرده ، از این پس شاهد ساخت برنامه های نمایشی جذاب و غنی تری با مضامین و مناسبت های دینی از سیمای جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.