انحصارگرایی در بازار هسته ای

این درخواست ها برای استفاده از انرژی قابل احیاء از سوی کشورهای اسلامی منطقه بویژه کشورهایی که دارای ذخایر نفت و گاز هستند ، در حالی مطرح می شود که امریکا مخالفت علنی خود را با آن اعلام کرده است .کاندولیزا رایس ، وزیر خارجه امریکا در اظهاراتی با این توجیه که کشورهای منطقه دارای ذخایر سوختهای فسیلی هستند، پیگیری برنامه های هسته ای صلح آمیز را از سوی این کشورها اقدامی بی فایده توصیف کرده است .به ادعای امریکا این اقدام معلول سیاست فعلی ایران و پیگیری برنامه های هسته ای از سوی جمهوری اسلامی است که سبب نوعی مسابقه هسته ای در خاورمیانه شده و دیگر کشورها نیز تمایل خود را برای پیگیری برنامه های اتمی اعلام کرده اند. فواد ایزدی و حکیمه سقای بی ریا ، 2 تحلیلگر مقیم امریکا چندی پیش در مقاله ای 26 صفحه ای از رویکرد مهمترین روزنامه های امریکا درخصوص مسائل کشورهای اسلامی و موضوع هسته ای ایران می نویسند: بحث برخورد با موضوع هسته ای ایران نه به سبب مرتبط کردن آن با ساخت تسلیحات ، بلکه به سبب نگرانی غرب از دستیابی یک کشور اسلامی به فناوری هسته ای است . همچنین امریکا درصدد است با جنجال و ادعای آغاز مسابقه تسلیحاتی و معرفی ایران به عنوان عامل این روند، جامعه جهانی را برای فشار بر تهران در مرحله اول و دیگر کشورهای اسلامی در منطقه در مرحله بعدی آماده کند و بدین روش بتواند سیاست خود را در راستای محروم کردن کل این مجموعه از این فناوری هسته ای به پیش ببرد. روزنامه لس آنجلس تایمز در تحلیلی درخصوص تمایل کشورهای خاورمیانه بویژه کشورهای عربی منطقه برای آغاز فعالیت های هسته ای نوشت : اگر تمایل کشورهای عربی را برای آغاز فعالیت های هسته ای در کنار فعالیت های هسته ای ایران قرار دهیم ، آن گاه متوجه حساسیت مطلب می شویم .این روزنامه با بیان این که ایران اعلام کرده است کشورهای عربی می توانند در آغاز فعالیت های هسته ای خود روی دانش بومی دانشمندان ایرانی در این زمینه حساب کنند ، نوشت : اگر کشورهای عربی با این پیشنهاد ایران موافقت کنند آن گاه شاهد افزایش بیش از حد نفوذ ایران در منطقه خواهیم بود.

ناکارآمدی تحریم ها اما دلایل بسیار نشان می دهد استفاده از ابزار تحریم از سوی امریکا علیه ایران روش ناکارآمدی برای مانع شدن از تحقق برنامه های هسته ای ایران است و فرصت یک ایران هسته ای در میان مدت ، برتری و مطلوبیت بیشتری نسبت به هزینه های تحریم خواهد داشت. براساس تجربیات موجود ، تحریم ها پس از جنگ سرد به طور عمده ناموفق بوده اند و لذا این پیام به طراحان سیاست تحریم فرستاده شده است که امکان موفقیت در این تقابل بسیار کم خواهد بود. تجربه چند سال اخیر نشان داد که جمهوری اسلامی ایران از یک سو موفق به متنوع سازی شرکای تجاری خود شده است و از سوی دیگر ، کشورهای زیادی در عمل با تحریم همراهی نخواهند کرد. بسیاری از صاحب نظران سیاسی تاکید کرده اند که تحریم ها علیه ایران ناکارآمد بوده است .حتی محمد البرادعی ، رئیس آژانس بین المللی انرژی اتمی تحریم ایران را اقدامی بی نتیجه خوانده است. محمد البرادعی در این خصوص می گوید باید از جنگ عراق درس گرفته شود و زور را تنها زمانی استفاده کرد که جهان از تهدیدآمیز بودن واقعی و عملی یک کشور، مطمئن باشد. وی افزود: تحریم ایران راه حل نیست در حالی که مذاکرات تعیین کننده است.

روزنامه واشنگتن پست نیز با بررسی این نگرانی در این باره نوشت : برنامه هسته ای ایران باعث نگرانی امریکا و متحدانش شده است ، چون براساس محاسبات آنها قدرت ایران در منطقه خاورمیانه رو به رشد است . از این رو پیشرفت های هسته ای ایران می تواند این کشور را به قدرتی منطقه ای تبدیل کند و منافع غرب را به خطر بیندازد. به نوشته این روزنامه امریکایی ، آنچه غرب در معامله با ایران مد نظر دارد به چند مورد محدود می شود: قدرت جمهوری اسلامی در منطقه رو به رشد است ، جنگ عراق مهمترین رقیب منطقه ای این کشور را نابود کرده ، شیعیان در عراق و لبنان در حال قدرت گرفتن هستند، قیمت نفت افزایش یافته ، امریکا در عراق گرفتار شده ، مواضع روسیه در راستای حمایت از ایران وضع شده و اروپایی ها تحت فشار امریکا به مقابله با ایران می پردازند. این موارد کافی است تا امریکا نگران پیشرفت های هسته ای ایران باشد.

اسرائیل ، پرسشی بی پاسخ

منحرف کردن افکار عمومی جهان از برنامه های هسته ای تسلیحاتی و بسیار خطرناک اسرائیل از دیگر برنامه هایی است که سران کاخ سفید قصد دارند با تمرکز به برنامه های هسته ای ایران آن را تحت الشعاع قرار دهند. طرح خاورمیانه عاری از تسلیحات هسته ای از سوی مصر در شورای امنیت سازمان ملل و مخالفت امریکا حتی با طرح آن در شورای امنیت ، نشان از آن دارد که نگرانی عمده جهان عرب نه از سوی برنامه های هسته ای ایران ، بلکه از سوی تسلیحات اتمی اسرائیل است .این در حالی است که ایهود اولمرت ، نخست وزیر این رژیم بارها در گفتگوهای خود از برنامه های نظامی این رژیم و برخورداری از تسلیحات هسته ای سخن به میان آورده بود. اولمرت اذعان دارد غرب داشتن تسلیحات هسته ای و کشتار جمعی اسرائیل را عاملی موثر در توازن و حفظ امنیت می داند اما دسترسی کشورهای منطقه به فناوری هسته ای را مخل امنیت جهانی تلقی می کند. رژیم صهیونیستی از نزدیکی ایران و اعراب احساس خطر می کند و طبیعی است که این همکاری ها را برنتابد. اسرائیل براساس راهبرد بازدارندگی خود، همچنان به دنبال حفظ برتری نظامی خود بر اعراب است و از سوی امریکا نیز حمایت می شود. لذا همکاری های ایران و اعراب در هر زمینه ای از جمله برنامه های هسته ای می تواند بر موقعیت منطقه ای اسرائیل تاثیرگذار باشد. اعضای مرکز تحقیقات راهبردی خاورمیانه در مصر در سمیناری با عنوان سیاست ایران و امنیت منطقه بر تسلیم نشدن در برابر حملات و انتقادهای غرب علیه تهران تاکید کردند.

باز هم تروریسم

ناکامی امریکا برای جلوگیری از فعالیت های هسته ای کشورمان موجب شده است این کشور با متهم کردن ایران به تروریسم و قرار دادن کشورمان در فهرست محور شرارت ، ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی متهم کند و جبهه جدیدی را علیه کشورمان بازنماید. این تلاش از ابتدای فعالیت ایران برای دستیابی به انرژی صلح آمیز هسته ای آغاز شد و امریکا با متهم کردن ایران به فعالیت های تروریستی در عراق ، افغانستان ، لبنان و فلسطین تلاش می کرد این تفکر که ایران خواهان تسلط فکری نظامی به کشورهای دیگر از طریق دستیابی به سلاحهای هسته ای است را در جهانیان القاء کند. اخیرا نیز منابع خبری در امریکا از تصمیم دولت این کشور برای قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمان های تروریستی وزارت امورخارجه ایالات متحده خبر دادند. روزنامه های «واشنگتن پست» و «نیویورک تایمز» به نقل از مقامهای عالی رتبه این دولت که از آنان نام نبرده اند ، نوشته اند: این اقدام براساس بخشنامه اجرایی صورت می گیرد که جورج بوش ، رئیس جمهوری ، 2 هفته پس از حملات یازدهم سپتامبر 2001 صادر کرده است . بر این اساس ، سپاه پاسداران به علت دخالت در ناآرامی های عراق و افغانستان و ارتباط با آنچه که مقامهای امریکایی گروههای تروریستی در خاورمیانه می نامند ، در فهرست سازمان هایی قرار می گیرد که وزارت خارجه ایالات متحده آنها را به ارتباط با تروریسم متهم می کند. تعدادی از نمایندگان مجلس نمایندگان و سنای امریکا نیز طرح مشابهی را به کنگره ارائه کرده اند. این در حالی است که قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمان های تروریستی به دولت امریکا امکان می دهد منابع مالی این نهاد را مسدود و شخصیت های حقیقی و حقوقی طرف معامله با آن را مجازات کند.

قراردادهای نظامی

اقدام دیگر مقامات کاخ سفید برای افزایش فشار به ایران ایجاد تنش در منطقه با فروش تجهیزات و قراردادهای نظامی با کشورهای عرب منطقه است . مقامهای کاخ سفید هدف از عقد قراردادهای جدید و فروش سلاح به برخی کشورهای خاورمیانه را مقابله با برنامه هسته ای ایران عنوان کرده اند و این در حالی است که بسیاری از حقوقدانان و مقامهای امریکایی با عقد قراردادهای جدید میان واشنگتن با عربستان ، 5 کشور عربی حوزه خلیج فارس ، مصر و عربستان مخالف هستند اما کاخ سفید همچنان بر این کار پافشاری می کند. کارشناسان امریکایی معتقدند ، این کار به معنای ایجاد یک انبار مهمات بسیار بزرگ در خاورمیانه است که هر آن احتمال منفجر شدن دارد. در همین رابطه گفته می شود دولت بوش درصدد است به هر نحوی مخالفان این طرح را در امریکا متقاعد کند که فروش سلاح به کشورهای خاورمیانه برای امنیت این منطقه ضروری است و کاندولیزا رایس نیز با همین توجیه اعلام کرد که ارسال سلاح به عربستان و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس سبب افزایش امنیت در خلیج فارس می شود.

کتایون مافی